Bakırlıoğlu: Sanayisizleşmekteyiz

Bakırlıoğlu, konuşmasına "En son söyleyeceğimi en baştan söyleyeyim" diyerek başladı ve imalat sanayisinin gayrisafi yurt içi hasıladaki payının 2022 yılında 21,8'den 2026 birinci çeyreğinde yüzde 15,4'e düştüğünü söyledi. 2053 hedeflerinde bu oranın yüzde 30 olduğunu, hedefin açıklandığı 2021 yılının Eylül ayında imalat sanayisinin milli gelire oranının yüzde 22 olduğunu belirtti.

İmalat sanayisinin 2022 yılında yüzde 6,1 büyüdüğünü, 2026 Ocak-Temmuz döneminde büyümenin sadece yüzde 0,3 olduğunu söyledi. İstihdamda 2022 yılında yüzde 8,8 artış varken 2026'nın birinci yarısında eksi 2,7, 2025 yılındaki daralmanın yüzde eksi 3,2 olduğunu aktardı; giyim üretimi istihdamının 2025 yılında yüzde 14,4, deride yüzde 8,7, makinede yüzde 6 düştüğünü belirtti.

Dünya Bankası araştırmasına göre gelişmekte olan ülkelerin imalat sanayisinin milli gelire oranının 2021 yılında ortalama yüzde 19,5, Türkiye'nin yüzde 22,1 olduğunu; 2025 yılında gelişmekte olan ülkelerin yüzde 20'ye çıktığını, Türkiye'nin yüzde 15,6'ya düştüğünü söyledi. AR-GE harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2024 yılında Türkiye'de yüzde 1,46, OECD ortalamasının 2,72, AB ortalamasının yüzde 2,13 olduğunu belirtti.

Vergi harcamalarının yatırımlara teşvik kapsamında 1 trilyon 40 milyar lira, AR-GE, yenilik ve tasarım alanında 368 milyar lira, toplam 1 trilyon 408 milyar lira olduğunu söyledi. Bu kaynağın Sayıştay denetiminin dışında olduğunu ve kimlere ne kadar vergi istisnası tanındığı konusunda şeffaflık olmadığını savundu.

BYD'ye ilişkin olarak 1 milyar dolar yatırım ve 5 bin çalışan taahhüdü hatırlatan Bakırlıoğlu, firmanın en çok sattığı aracın ÖTV'sinin yüzde 80'den yüzde 30'a indirildiğini, ilave yüzde 40 verginin kaldırıldığını, firmanın 2025 yılında 45.537 araç sattığını söyledi. Sağlanan vergi avantajının 800 milyon dolar olduğunu iddia ederek "Teminat aldığınızı söylediniz. Ne kadar teminat aldınız? Bu rakamları karşılıyor mu ve herhangi bir tahsilat da yaptınız mı?" diye sordu.

KOBİ'lerin borcunun Eylül 2025'te 5 trilyon 619 milyar liradan bir yıl içinde yüzde 37 artışla 7 trilyon 700 milyar liraya çıktığını, takipteki kredilerin yüzde 86 artışla 168 milyar liradan 313 milyar liraya yükseldiğini aktardı. Yapay zekâ kullanan işletmelerin oranının 2025 yılında yüzde 7,4, AB ortalamasının yüzde 20,1 olduğunu; Türkiye'nin yapay zekâ hazırlık endeksinde 195 ülke arasında 53'üncü, Küresel İnovasyon Endeksi'nde 139 ülke arasında 43'üncü sırada yer aldığını söyledi.

2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı'nda kamu yatırımlarından yapay zekâ projelerine yüzde 2 pay ayrılmasının öngörüldüğünü, 2027 yatırım bütçesi 1 trilyon 851 milyar liranın yüzde 2'sinin 37 milyar lira ettiğini belirterek bu tutarın bütçede olup olmadığını sordu. Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ Genel Müdürlüğünün 2025 bütçesinin 520 milyon lira, harcamasının 209 milyon lira, 2027 bütçesinin 864 milyon lira olduğunu; müdürlüğün yürüttüğü 4 programın 2025 yılı başlangıç ödeneğinin 845 milyon lira, sonra 1,2 milyar liraya çıkarıldığını, yıl sonu harcamasının yüzde 5,2 yani 65 milyon lira olduğunu söyledi.

Bölgesel kalkınma programına ayrılan tutarın 5,5 milyar lira, Bakanlık bütçesinin yüzde 2,2'si olduğunu; kalkınma ajanslarına 2008-2025 yıllarında aktarılan tutarın 2026 fiyatlarıyla 109 milyar lira olduğunu belirterek "bu bütçelerle bu ülkedeki bölgesel adaletsizliği ortadan kaldırmak imkânsızdır" dedi.