Sayyiğit: Kürtçenin yasal olarak tanınmasıdır

Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van), Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 2027 yılı bütçesi görüşmelerinde Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesi üzerine konuştu. Barış ve demokratik toplum sürecinin yalnızca Dışişleri, İçişleri ve Millî Savunma Bakanlıklarının katılımıyla yürütülmesini eksik bulduğunu belirten Sayyiğit, Kürt varlığının tanınması ve Kürt meselesinin kalıcı çözümü için başta Kültür ve Turizm Bakanlığı olmak üzere diğer bakanlıkların da sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ifade etti.

Sayyiğit, Cumhurbaşkanı'nın Ahmed-i Hani'ye verdiği Vefa Ödülü'ne değindi: "Oysa Hani'nin ana dili olan Kürtçe kamusal alanda hâlâ yasak, ana dilinde eğitim Anayasa'yla yasaklanmış, Kürtçeye yönelik saldırı ve engellemeler de sıkça yaşanmaya devam ediyor." Ahmed-i Hani'nin isminin bile kendi dilinde yazılmadığını, eserlerinin kullandığı dilde yayımlanmadığını söyledi. "Hani'ye gösterilebilecek en gerçek vefalı tutum da nedir, biliyor musunuz? Kürtçenin yasal olarak tanınmasıdır."

Kürtçe sözlü kültürün envanterinin çıkarılmadığını ve özgün haliyle arşivlenmediğini belirten Sayyiğit, bu durumun birinci dereceden sorumlusunun Kültür ve Turizm Bakanlığı olduğunu söyledi. Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren devlet politikası olarak yürütülen derleme çalışmalarında Kürtçe eserlerin önemli bir kısmının bilinçli şekilde Türkçeleştirildiğini, özellikle 1952, 1962 ve 1977 yıllarındaki derlemelerde bu uygulamanın sistematik hale geldiğini aktardı. Müzikolog Veysi Varlı'nın tespitine göre derlenen 28 bin türküden en az 4.971'inin Kürtçeden Türkçeye aktarıldığını belirtti. Bakanlığın gasbedilen telif hakları konusunda adım atması ve bu kayıpların telafisi için ayrı ve yeterli bir bütçe ayırması gerektiğini ifade etti.

Van'ın yıllardır ihmal edilen bir kent olduğunu söyleyen Sayyiğit, Bakan'ın 27 Mart 2024'te Van'ı sanat ve turizm açısından dünya vitrinine çıkaracağı yönündeki açıklamasının sahada karşılık bulmadığını belirtti. Tarihi kiliselerin tahrip olduğunu, Başkale travertenlerinin gereken ilgiyi görmediğini, Van Gölü için kalıcı koruma planı bulunmadığını ve Van Müzesi'nin on aydır kapalı olduğunu söyledi. "Turizm sezonu boyunca bir müzenin kapalı tutulmasını kesinlikle kabul etmiyoruz."

Sayyiğit, 2025 için "Urartu yılı" taleplerinin yerini bulmadığını, 2027 için Van'da Urartu yılı ilan edilmesini ve Urartu alan başkanlığı kurulmasını talep etti. Kültür Yolu Festivali adı altında düzenlenen festivallerin kendi kültürleriyle alakası olmadığını söyledi.

Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmeleri TBMM TV'de yayımlanmıyor; konuşma TBMM'nin ham (incelenmemiş) tutanağından alındı.