Kavaf: Doğum yardımını her ocak ayında enflasyon oranında artırın

Kavaf, konuşmasında 2027'de merkezî yönetim bütçesinin yüzde 43,7 artarken Bakanlığın bütçesinin yüzde 27,3 arttığını, Bakanlığın merkezî bütçeden aldığı payın 2,80'den 2,48'e indiğini söyledi. Bütçenin faize her gün yaklaşık 11 milyar lira ödediğini belirten Kavaf, Bakanlığın yatırım ödeneğinin 10 milyar lira yani toplam bütçenin yüzde 1,5'i olduğunu ifade etti.

Aileye ilişkin verileri aktaran Kavaf, Bakanlığın 2026'da evlenme hızını binde 7,6'ya çıkarmayı hedeflediğini, tahminin binde 6,5 olduğunu; boşanmada hedefin binde 1,7 olduğunu, beklenenin 2,15 olduğunu söyledi. Ağustos verilerine göre İstanbul'da ortalama kiranın 45 bin lira, Ankara'da 34 bin, İzmir'de 33 bin lira olduğunu, net asgari ücretin ise 28.075 lira olduğunu belirten Kavaf, üç büyük şehirde de ortalama kiranın asgari ücretin üzerinde olduğunu kaydetti.

Kavaf, Aile ve Gençlik Fonu'nun adının bütçe gerekçesinde geçmediğini, Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesi'ne yalnızca bir cümleyle değinildiğini söyledi. Doğum yardımının 2025 başından bu yana ikinci çocuk için aylık 1.500 lira olduğunu, bütçenin kendi enflasyon rakamlarıyla bu paranın alım gücünün yıl sonunda 900 lira dolaylarına düşeceğini ifade etti. Ekim ayında bu yardımı alan yaklaşık 829 bin çocuk olduğunu belirten Kavaf, "Doğum yardımını her ocak ayında enflasyon oranında artırın" dedi.

Kumar ve bahis bağımlılığına da değinen Kavaf, Yeşilay Danışmanlık Merkezi verilerine göre kumar nedeniyle başvuranların yüzde 80'inin 20 ile 40 yaş arasında olduğunu, başvuranların üçte 1'inin kumara 18 yaşını doldurmadan başladığını söyledi. Devletin 2027'de şans oyunlarından alacağı verginin 104 milyar lira, 2020'deki tutarın 30 katı olduğunu belirten Kavaf, bu tutarın evde bakım yardımının 2027 ödeneği olan 109 milyar liraya neredeyse denk olduğunu ifade etti. Kavaf, bütçedeki Bağımlılıkla Mücadele Programı'nın göstergelerinin alkol ve tütünle sınırlı olduğunu, kumar bağımlılığına dair bir hedef bulunmadığını söyledi.

Yaşlılara ilişkin olarak Kavaf, TÜİK'e göre 65 yaş üstü nüfusun 9 milyon 580 bin olduğunu, her 4 haneden birinde en az 1 yaşlı yaşadığını aktardı. En düşük emekli aylığının 23.552 lira, TÜRK-İŞ'in ekim ayı yoksulluk sınırının yaklaşık 124 bin lira olduğunu söyleyen Kavaf, en düşük emekli aylığının yoksulluk sınırının beşte 1'ine bile ulaşmadığını belirtti. Hiçbir sosyal güvencesi olmayan yaşlıya ödenen 65 yaş aylığının 7.250 lira olduğunu ifade eden Kavaf, Bakanlığın "aktif yaşlanma" başlığı altında yaşlıların iş gücüne katılım oranını 2027 için yüzde 13'e yükseltmeyi hedef olarak yazdığını söyledi.

Çocuklarda yoksulluk ya da sosyal dışlanma riskinin yüzde 36,8 olduğunu, bütçe gerekçesinde çocuk yoksulluğunu izleyen bir gösterge bulunmadığını belirten Kavaf, Bakanlığın çocukların korunması programındaki tek göstergenin sosyal ve ekonomik destek alan çocuk sayısı olduğunu, bu sayının 2026'da 195 binden 2027'de 200 bine çıkarılmasının hedeflendiğini söyledi. Engelli bakımında evde bakım yardımından 516 bin kişinin yararlandığını, bakım merkezlerinde devletin kendi kurumlarına 23,2 milyar lira, özel bakım merkezlerine 29,4 milyar lira ayırdığını ifade etti.

Kavaf, önerilerini de sıraladı: en düşük emekli aylığını yoksulluk sınırına yaklaştıracak bir takvimin bu bütçeye yazılmasını, genç çiftler için kira desteğinin ve sosyal konutun aile politikasının merkezine konmasını, doğum yardımının her ocak ayında enflasyon oranında artırılmasını, çocuk yoksulluğunun bir performans göstergesi olarak bütçeye eklenmesini, kumar ve bahis reklamlarına yasak getirilmesini, şans oyunlarından alınan verginin bir bölümünün bağımlılık tedavisine ayrılmasını, yaşlı destek programının dağılımının açık ölçülere bağlanmasını, Bakanlığın yatırım bütçesinin bakım kapasitesini büyütecek şekilde artırılmasını, şehit yakınları ve gaziler arasındaki hak farklılıklarının giderilmesini ve Sosyal Yardımlaşma Fonu'nun başka bakanlıkların giderleri için kullanılmamasını istedi.

Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmeleri TBMM TV'de yayımlanmıyor; konuşma TBMM'nin ham (incelenmemiş) tutanağından.