Bunlar teklifin TBMM'ye sunulduğu ilk hâlidir. Komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde değişmiş olabilir; kanunun yürürlükteki metni Resmî Gazete'dedir.
Madde 1değiştiriyor618 sayılı213 sayılı
14/4/1341 tarihli ve 618 sayılı Limanlar Kanununun 10 uncu maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 10- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, deniz ve içsular ulaşımını geliştirmek ve
serbest, adil, sürdürülebilir bir rekabet ortamı sağlamak amacıyla sınırlı olmak üzere ve özel
kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm bulunmadıkça liman, iskele ve
kıyı yapılarında gemilere verilen hizmetlere ilişkin gerektiğinde taban ve tavan ücretlerini tespit
etmek ve uygulamasını denetlemekle yetkilidir.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde
aksine hüküm bulunmadıkça deniz yetki alanlannda, suyollarmda ve içsularda kılavuzluk ve
römorkörcülük hizmetlerinin ücretleri ile liman idari sınırlarında demirleyen gemilerin
demirleme ücretlerini ve bu ücretlerin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile muafiyetleri
belirler. Demirleme ücret tarifesi, bir günlük demirde kalma süresi için, geminin seferi, demirde
kalma süresi, aylık veya yıllık toplu ödeme, demirleme nedeni, demirlediği yer gibi unsurlar
göz önünde bulundurularak geminin grostonu başına 2 Türk lirasım geçmemek üzere Ulaştırma
ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirlenir. Bu miktar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrası
uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oramnda, takvim yılı başmdan geçerli olmak
üzere artırılır. Cumhurbaşkanı, bu miktan on katına kadar artırmaya yetkilidir. Demirleme
ücretleri. Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatmlır. Yatırılan miktarın %50'si takip eden ayın
beşine kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Bakanlık merkez muhasebe birimine
aktarılır."
Gerekçe: Madde ile ülkemizin uluslararası ticaretteki payımn arttırılmasmda önemli
rol oynayacak olan deniz ulaştırmasımn geliştirilmesi, hem liman işletmelerinin hem de gemi
ve yük sahiplerinin ticari menfaatlerinin gözetilmesi ve sürdürülebilir bir rekabet ortamı
yaratılması amacıyla, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına liman, iskele ve kıyı yapılarında sadece
gemilere verilen hizmetlere ilişkin gerektiğinde taban ve tavan ücret belirleme ve denetleme
yetkisi verilmektedir.
Bu yetkinin kullamimasmda, özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine
hüküm bulunmadıkça uluslararası standartlar dikkate alınarak serbest piyasa ve deniz
ticaretinin dinamikleri göz önünde bulundurularak, ilgili sektör paydaşlarıyla da istişare
edilmesi de esas olacaktır. Hâlihazırda, Avrupa Birliği limanlarında da konu ile ilgili
düzenlemeler mevcuttur.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğünün görevleri arasında
sayılan ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
478 inci maddesinde yer alan "liman, iskele ve kıyı yapılarmın kullamm ücretleri ile taşımacılık
faaliyetlerine ilişkin taban ve tavan ücret tarifesi belirlemek" hükmü, Anayasa Mahkemesi'nin
16/2/2023 tarihli ve E: 2020/34, K: 2023/25 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.
Değişiklik ile iptal edilen hükümde belirtilen yetki, gemilere verilen hizmetleri
kapsayacak şekilde daraltılmış, "özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine
hüküm bulunmadıkça" ibaresi kullamlarak özel kanunlarda ve kanun hükmünde
kararnamelerde yer alan ilgili kurum ve kuruluşların hakları saklı tutulmuştur. Maddede bahsi
geçen "gemilere verilen hizmetler" barınma hizmeti, elektrik hizmeti, kılavuzluk ve
römorkörcülük hizmeti ile bağlantılı olmayan palamar hizmeti, yakıt, yağ ve su ikmalinde liman
kullamm hizmeti, kumanya hizmeti gibi hizmetlerdir.
Aynca Bakanlığa, özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm
bulunmadıkça deniz yetki alanlarında, suyollarında ve içsularda kılavuzluk ve römorkörcülük
hizmetlerinin ücretleri ile liman idari sınırlarında demirleyen gemilerin demirleme ücretlerini
ve bu ücretlerin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile muafiyetleri belirleme yetkisi verilmekte
ve demirleme ücretlerinin, Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılması ve yatınlan miktarın
%50'sinin Hazine ve Maliye Bakanlığına aktarılması hususu düzenlenmektedir.
Madde 2ekliyor4046 sayılı3996 sayılı
618 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"EK MADDE 1- Türkiye deniz yetki alanlarında, suyollarmda ve içsularda verilecek
kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafmdan yürütülür.
Bakanlık bu hizmetleri, bu maddede belirtilen usul ve esaslar dâhilinde gerçek veya tüzel
kişilere yaptırabilir veya devredebilir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin kamu yararı
ve sorumluluğu önceliğiyle, bağımsızlık ve tarafsızlık ilkesi gözetilerek seyir emniyeti ile can,
mal, deniz ve çevre emniyeti ve güvenliği odaklı olarak yürütülmesi esastır. Bu madde
kapsamında gerçek ve tüzel kişiler tarafmdan sağlanan hizmetlerin mevzuata uygunluğu ve
sürekliliği Bakanlık tarafından denetlenir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetinin verilmesine
ilişkin teknik gereklilikler, hizmet standartları, hizmeti verecek olan gerçek ve tüzel kişilere
ilişkin şartlar, istisnalar, yasaklar ve yükümlülükler gibi usul ve esaslar ile bölgesel hizmet
sahaları Bakanlık tarafından belirlenir.
İstanbul ve/veya Çanakkale Boğazlarından geçiş esnasında verilecek kılavuzluk ve
römorkörcülük hizmetleri, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığıma belirlediği usul ve esaslar
dâhilinde Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. Bu konuda gerçek veya özel
hukuk tüzel kişileri yetkilendirilemez veya hizmet alımı yapılamaz.
Kamu kurum ve kuruluşları tarafmdan işletilen liman tesisleri ile 24/11/1994 tarihli ve
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında işletme hakkı
devri/verilmesi yöntemiyle özelleştirilen liman tesisleri ve 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Bazı
Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun
kapsamında işletilen liman tesislerinin, sözleşmelerinde hüküm olması halinde sadece bu
tesislere yönelik kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerini verebilirler. Mevki ve mesafeler
itibariyle bölgesel hizmet sahaları veya herhangi bir liman tesisi kümelenmesi ile ilgisi ve
irtibatı bulunmayan liman tesislerinin kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri kazanılmış hak
oluşturmayacak şekilde ilgili tesisler tarafından verilebilir. Bu fıkrada belirtilen liman tesisleri
söz konusu hizmetleri, yönetmelikle belirlenen gereklilikler ile hizmet standartlarını sağlamak
ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uymak koşulu ile Bakanlıkça düzenlenen izin kapsamında
yürütür.
Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermekte olan gerçek veya tüzel kişilerin,
kılavuzluk ve römorkörcülük ile bunlarla bağlantılı palamar ve yer değiştirme gibi hizmetlerden
elde ettiği gelirlerden oluşan aylık gayrisafî hasılattan, Aliağa, Ambarlı, Gemlik, İskenderun,
Kocaeli ve Mersin Bölge Liman Başkanlıkları merkez idari sahasmdakiler için %30, Bandırma,
Ceyhan, İzmir, Samsun, Tekirdağ, Tuzla ve Yalova Bölge Liman Başkanlıkları merkez idari
sahasmdakiler için %25, Antalya, Çanakkale, İstanbul, Karadeniz Ereğli ve Zonguldak Bölge
Liman Başkanlıkları merkez idari sahasmdakiler ile Karabiga ve Taşucu Liman Başkanlıkları
idari sahasmdakiler için %20, diğer bölge liman başkanlıkları veya liman başkanlıkları idari
sahasmdakiler için %10, İstanbul ve/veya Çanakkale Boğazlarından geçiş bölgesi için %20
oranında pay alınır. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin verildiği deniz alanlarındaki
deniz trafik yoğunluğu göz önünde bulundurularak aylık gayrisafî hasılattan alman payları
%40'a kadar artırmaya veya %5'e kadar indirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Kılavuzluk veya
römorkörcülük hizmeti verenlerin, verdikleri hizmetten Bakanlığın belirlediği tarifeden daha
düşük bir ücret almaları veya ücret almamaları hâlinde dahi ödeyecekleri pay, tarife üzerinden
hesaplanarak ödenir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermekte olan gerçek veya tüzel
kişilerce ödenecek pay, en geç hizmetin verildiği ayı takip eden ayın on beşine kadar Bakanlık
döner sermaye işletmesi muhasebe birimi hesaplarına yatırılır. Yatırılan miktarın %50'si takip
eden ayın beşine kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Bakanlık merkez muhasebe
birimine aktarılır.
İkinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen yerler ile askeri tesisler dışında, smırları ile hizmet
koşulları Yönetmelikle belirlenen bölgesel hizmet sahalarında verilecek kılavuzluk ve
römorkörcülük hizmetleri, 4046 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde belirtilen işletme hakkının
verilmesi yöntemi kullanılarak ihale yoluyla gerçek veya tüzel kişilere 20 yılı geçmemek üzere
Bakanlık tarafından devredilebilir. Bu madde kapsamında yapılacak özelleştirme ihalesinde
değer tespiti yapılmaz. Özelleştirme ihalesi, işletme hakkı verilmesi sözleşmesi için geçerli
olacak kılavuzluk ve römorkörcülük ile bunlarla bağlantılı palamar ve yer değiştirme gibi
hizmetlerden elde edilen gelirlerden oluşan aylık gayrisafî hasılattan verilecek pay oranının
belirlenmesi amacıyla, 4046 sayılı Kanunda belirtilen pazarlık usulü uygulanmak suretiyle
gerçekleştirilir. Pazarlık usulü, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri için dördüncü fıkra
uyarmca ilgili bölgede uygulanan pay oram üzerinden artırma yapılmak suretiyle
gerçekleştirilir. Ancak Aliağa, Ambarlı, Ceyhan, Gemlik, İskenderun, Kocaeli ve Mersin Bölge
Liman Başkanlıklarını kapsayan bölgesel hizmet sahalarında artırma yapmaya esas pay oranı
kılavuzluk hizmetleri için %40'tır. İhale komisyonu tarafından gerekli görüldüğü takdirde
ihale, pazarlık görüşmesine devam edilen teklif sahiplerinin katılımı ile açık artırma suretiyle
sonuçlandırılabilir. İhale, Bakanlık bünyesinde, Bakan tarafından belirlenen ve beş kişiden
oluşan ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilir. İhale Komisyonu 4046 sayılı Kanunun 18
inci maddesinde belirtilen usul ve esaslara göre çalışır ve sekretaryasmı Denizcilik Genel
Müdürlüğü yürütür. Bu madde kapsamında yapılacak işletme hakkımn verilmesi imtiyaz
addolunmaz. Bir bölgesel hizmet sahasında kılavuzluk hizmetleri ve römorkörcülük hizmetleri
aynı kişilere ihale edilmez. Bu çerçevede imzalanan sözleşmeler özel hukuk hükümlerine
tabidir. İhale aşamasında 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun ceza ve
yasaklama hükümleri, sözleşmenin uygulanması aşamasında 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı
Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun ceza, yasaklama ve sözleşmenin feshi hükümleri
uygulanır.
Bakanlık, herhangi bir bölgesel hizmet sahasında veya liman tesisinde, kılavuzluk veya
römorkörcülük hizmetlerinin yürütülmesine yönelik talep olmaması, bu hizmetleri yürüten
gerçek veya tüzel kişilerin sunduğu hizmetin süresinden önce herhangi bir nedenle sona ermesi
veya iptal edilmesi yahut mücbir sebep durumunun gerçekleşmesi halinde geçici olarak yeterli
hizmet verebilecek şartlan haiz mevcut kılavuzluk veya römorkörcülük hizmeti veren gerçek
veya tüzel kişileri, kamu yararı amacıyla sımrlı olmak üzere, kapasite ve coğrafî yakınlık gibi
hususları gözeterek makul bir süre için görevlendirebilir veya bu hizmetleri kendisi verebilir.
Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti verenlerin Bakanlıkça belirlenen şartları
sağlayamamaları veya kaybetmeleri ve verilen süre içerisinde şartlan yerine getirememeleri
halinde ilgili sahada hizmet vermesine izin verilmez. Bu maddede belirlenen yükümlülüklere
aykırı hareket edenlere Bakanlık veya liman başkanlığı tarafmdan ihlalin niteliğine göre yüz
bin Türk Lirasından iki milyon Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. İdari para
cezalarımn uygulanması, ilgili döneme ait paylann ödenmesine ilişkin yükümlülükleri ortadan
kaldırmaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca
çıkarılan Yönetmeliğe göre belirlenir."
Gerekçe: Madde ile kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
düzenleme yapılmaktadır. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri, Türkiye'nin deniz yetki
alanlarında, Türk Boğazları bölgesinde, suyollarında ve içsularda. Ulaştırma ve Altyapı
Bakanlığınm asli görevi olan seyir, can, mal, çevre güvenliği ve emniyetinin sağlanmasına
yardımcı olmak, oluşabilecek riskleri ve tehlikeleri en alt düzeye indirmek adına gemilere seyir
ve manevra yardımı amacıyla verilen bir hizmettir.
Madde ile Türkiye deniz yetki alanlannda, suyollannda ve içsularda verilecek kılavuzluk
ve römorkörcülük hizmetlerinin. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütüleceği.
Bakanlığın bu hizmetleri, maddede belirtilen usul ve esaslar dâhilinde gerçek veya tüzel kişilere
yaptırabileceği veya devredebileceği hususları öngörülmektedir. Kılavuzluk ve römorkörcülük
hizmetleri kategorilere ayrılarak hizmetin gerçek ve tüzel kişilere yaptırılmasına veya
devredilmesine ilişkin usuller belirlenmektedir.
Bu kapsamda; ikinci fıkra ile İstanbul ve/veya Çanaklcale Boğazlarından geçiş esnasında
verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin güvenlik ve stratejik önemine binaen,
sadece boğaz geçişinde geçerli olmak üzere Kıyı Emmyeti Genel Müdürlüğü tarafmdan
yürütüleceği ve bu konuda gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinden hizmet alımı
yapılamayacağı hususu düzenlenmektedir.
üçüncü fıkra ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından işletilen liman tesisleri ile
özelleşen liman tesisleri ve yap-işlet-devret modeli ile işletilen liman tesislerinin işleticilerinin
işletme hakkı devri/verilmesi sözleşmelerinde veya yap işlet devret sözleşmelerinde hüküm
olması halinde kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin işletmelerince verilebileceği
belirtilmiştir. Böylece bu liman tesislerinin, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetini
verebileceklerine ilişkin olarak sözleşmelerinde hüküm bulunması halinde bu hükümlerin
geçerli olacağı kabul edilerek kazamimış haklara riayet edilmesi amaçlanmaktadır. Bununla
birlikte mesafe itibarıyla diğer limanlara uzak olan veya çevresinde liman kümelenmesi
bulunmayan ve tek bir liman için kılavuzluk veya römorkörcülük teşkilatının kurulmasının
verimli olmayacağı tekil liman tesislerinde, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetinin bu liman
tesisi tarafından yürütülebileceğine ilişkin düzenleme yapılarak bu alanda hizmette bir boşluk
olmaması amaçlanmaktadır. Bahsi geçen liman tesislerinin kendi tesislerine gelen gemilere
kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerini verebilecekleri kabul edilmişse de söz konusu
hizmetlerin düzenli ve güvenli bir şekilde yürütülmesinde üstün kamu yararı bulunduğundan,
fıkranın son cümlesinde liman tesislerinin bu hizmetleri, yönetmelikle belirlenen gereklilikler
ile hizmet standartlarım sağlamak ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uymak koşulu ile
Bakanlıkça düzenlenen izin kapsamında yürüteceği belirtilmekte, böylece bu alanlarda da
İdarenin, verilen hizmet üzerinde denetimi ve gözetimi korunmaktadır.
Maddede, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermekte olan gerçek veya ttizel kişilerce
elde edilen kılavuzluk ve römorkörcülük ile birlikte bunlarla bağlantılı palamar ve yer
değiştirme gibi hizmetlerin de dâhil olduğu aylık gayrisafı hasılattan pay alınmasına ve bu payın
oramna ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Bu pay, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
490 mcı maddesinde düzenlenmekteyken Anayasa Mahkemesinin 2018/118 E. ve 2023/180 K.
sayılı Kararı ile söz konusu düzenleme iptal edilmiştir. Madde ile söz konusu gelirlerden hangi
oranlarda pay alınacağına ve bu payın %40'a kadar artırılmasına veya %5'e kadar indirilmesine
Cumhurbaşkanının yetkili olduğuna dair düzenleme yapılmaktadır.
Aynca, kamu limanları, özelleştirilen limanlar ile belirli bir liman kümelenmesi ve tekil
limanlar dışındaki liman tesislerinde bu hizmetin verilmesine ilişkin işletme hakkının
Bakanlıkça 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunda yer alan işletme
hakkının verilmesi yöntemi ile devredilebileceğine dair düzenleme yapılmaktadır. İhale için
pazarlık usulünün kullanılacağı belirtilmekte ve ihaleye ilişkin bazı özel hükümler
getirilmektedir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri için belirli bir değer
öngörülmediğinden ve ihalede gayrisafı hasılattan ödenen pay miktan yarıştınlacağı için değer
tespiti yapılmayacağı belirtilmektedir. İhalede kullanılacak pay oramnm, kılavuzluk ve
römorkörcülük hizmetleri için dördüncü fıkra uyarınca ilgili bölgede uygulanan pay oranı
üzerinden artırma yapılmak suretiyle belirleneceği ancak Aliağa, Ambarlı, Ceyhan, Gemlik,
İskenderun, Kocaeli ve Mersin Bölge Liman Başkanlıklarını kapsayan bölgesel hizmet
sahalarında artırma yapmaya esas pay orammn kılavuzluk hizmetleri için %40 olacağı
düzenlenmektedir.
Maddenin altıncı fıkrasıyla, herhangi bir bölgesel hizmet sahasında veya liman tesisinde,
kılavuzluk veya römorkörcülük hizmetlerine yönelik talep olmaması, bu hizmetleri yürüten
gerçek veya tüzel kişilerin sunduğu hizmetin süresinden önce herhangi bir nedenle sona ermesi
veya iptal edilmesi yahut mücbir sebep durumunun gerçekleşmesi halinde geçici olarak yeterli
hizmet verebilecek şartlan haiz mevcut kılavuzluk veya römorkörcülük hizmeti veren gerçek
veya tüzel kişileri, kamu yaran amacıyla sınırlı olmak üzere, kapasite ve coğrafi yakınlık gibi
hususları gözeterek makul bir süre için görevlendirme yapılabileceği veya bu hizmetlerin
Bakanlık tarafından yerine getirebileceğine dair düzenleme yapılmaktadır.
Söz konusu hizmetleri veren gerçek ve tüzel kişilerin Bakanlıkça belirlenen şartları
sağlayamamalan veya kaybetmeleri ve verilen süre içerisinde şartları yerine getirememeleri
halinde ilgili sahada kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermesine izin verilmeyeceği, madde
kapsamında belirlenen yükümlülüklere aykın hareket edilmesi halinde verilecek idari para
cezasının alt ve üst smırı ile maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esaslann Bakanlıkça
çıkarılan Yönetmeliğe göre belirleneceği hususları düzenlenmektedir.
Madde 3ekliyor618 sayılı
618 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"EK MADDE 2- Yük veya yolcu elleçleme amacıyla limanlarımıza gelen veya
limanlarımızdan ayrılan ticari gemilerin saldıkları sera gazı emisyonlarının karşılığı olarak bu
madde kapsamında hesaplanarak gemi sahiplerinden tahsil edilen tutarlar genel bütçenin (B)
işaretli cetveline özel gelir olarak kaydedilir. Alınacak bedeller, doğrulanan sera gazı
emisyonları ile Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi güncel karbon fiyatı temel alınarak
belirlenir ve bu bedel her yıl, bir sonraki yılın Eylül ayı sonuna kadar bir önceki yılın toplam
bedeli olarak ödenir.
Genel bütçenin (B) işaretli cetvelinde özel gelir olarak tahmin edilen gelir karşılığı
tutarlar, yeşil denizcilik için araştırma, geliştirme, dönüşüm ve yeni yapım faaliyetlerinin
desteklenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bütçesine özel ödenek olarak
öngörülür. Ödenek tutarım aşan gelir gerçekleşmeleri karşılığında ödenek eklemeye ve ödenek
kaydedilen tutarlardan yılı içinde harcanmayan kısımları ertesi yıl bütçesine devren ödenek
kaydetmeye Cumhurbaşkam yetkilidir. Özel gelir ve ödeneklerin kullammına ilişkin usul ve
esaslar Cumhurbaşkanı tarafmdan belirlenir.
Uygulama kapsamına alınacak gemilerin cinsi, sefer bölgesi, tonajı, gemilerden alınacak
emisyon bedeli oranları, emisyonların izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasına ilişkin usul
ve esaslar Cumhurbaşkanı tarafmdan çıkarılan yönetmelikle belirlenir."
Gerekçe: Son yıllarda yaşanan iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle tüm sektörlerde
olduğu gibi gemi kaynaklı emisyonların azaltılmasına yönelik çalışmalar da hız kazanmıştır.
Bu kapsamda önümüzdeki süreçte deniz taşımacılığını etkileyecek en önemli konulardan bir
tanesi de Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) olacaktır. Avrupa Birliği, ETS
sistemini denizcilik sektöründen kaynaklanan taşıma emisyonlarını da kapsayacak şekilde
genişletmiştir.
Türk bayraklı ve Türk sahipli deniz ticaret filosunun faaliyetlerine devam edebilmesi ve
rekabet yeteneğini muhafaza edebilmesi için emisyonlanm hızlı bir şekilde düşürmesi
gerekmektedir. Hem mevcut gemiler için güçlendirme uygulamaları hem de limanlarda
alternatif yakıt altyapıları çok yüksek miktarda yatırımlar gerektirmektedir. Bu noktada
uluslararası ve bölgesel karbon fiyatlandırma uygulamalarından toplanan gelirlerin ülkemiz
tarafından en verimli şekilde kullanılması büyük önem arz etmektedir.
Bu itibarla, emisyon fiyatlandırma sisteminin ülkemizde kurulması durumunda
mütekabiliyet esasına göre toplam üretilen emisyonlardan alınacak gelirin belirlenecek bir
miktarının ülkemizce alınması sağlanarak buradan elde edilecek gelir ile Türk deniz ticaret
filosunun yenilenmesi veya dönüştürülmesi sağlanacaktır. Bu sayede, dünya deniz ticaretinde
rekabet gücümüz artarak devam ettirilecektir.
Ayrıca madde ile deniz taşımacılığından elde edilen karbon fıyatlandırması gelirlerinin
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının bütçesine özel ödenek olarak öngörüleceği düzenlemesinin
yamnda, toplanan tutarların yeşil denizcilik için araştırma, geliştirme, dönüşüm ve yeni gemi
inşa faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla kullanılacağı, özel gelir ve ödeneklerin kullammma
ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkam tarafından belirleneceği, uygulama kapsamına alınacak
gemilerin cinsi, sefer bölgesi, tonajı, gemilerden alınacak emisyon bedeli oranları, emisyonların
izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasına ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanı tarafından
çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmaktadır.
Madde 4ekliyor618 sayılı
618 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCÎ MADDE 1- Bu Kanunun ek 1 inci maddesi uyarınca çıkarılacak Yönetmelik
bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulur. Yönetmeliğin
yürürlüğe girmesini müteakip en geç bir ayın sonunda aynı maddenin beşinci fıkrasında
belirtilen ihalelerin işlemleri başlatılır. Söz konusu ihale süreçleri tamamlanıncaya kadar
mevcut
kılavuzluk
veya römorkörcülük hizmeti
vermekle
yetkilendirilmiş
veya
görevlendirilmiş gerçek veya tüzel kişiler, hizmet vermeye, yetkilendirildikleri veya
görevlendirildikleri şartları korumak ve ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasına göre pay
ödemek kaydıyla devam edebilir. İhalenin tamamlanmasını müteakip bu kişilerin yetkileri ve
görevleri sona erer.
Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti veren tüm gerçek ve tüzel kişiler ile birinci fıkra
uyarınca söz konusu hizmeti verenler aylık gayrisafı hasılattan ödeyecekleri paylan 1/3/2024
itibariyle öder."
Gerekçe: Madde ile kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin aksamamasım
teminen geçiş süreci düzenlenmektedir. Uygulamaya ilişkin yönetmeliğin altı ay içinde
çıkarılacağı, yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakip bir ay içinde ek 1 inci maddede bahsi
geçen ihalelere başlanacağı, ihalenin sona ermesine kadar geçen süreçte maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten önce kılavuzluk ve/veya römorkörcülük hizmeti vermek üzere yetkilendirilmiş
veya görevlendirilmiş gerçek ve tüzel kişilerin bu hizmetleri vermeye devam edebileceği, yine
bu süre içinde belirlenen oranlarda pay ödemesine devam edileceği ve ihalenin
tamamlanmasıyla bu yetkilerinin sona ereceği belirtilmektedir. İkinci fıkra ile söz konusu pay
ödemesinin tüm hizmet verenler için 1/3/2024 tarihinden itibaren geçerli olduğu
belirtilmektedir.
Madde 5ekliyoribare değişikliği
10/6/1946 tarihli ve 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında
Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "belgelerinde belirtilmiş durumlarına
uygunlukları ile" ibaresi "belgelerin uygunluğu ile diğer" şeklinde değiştirilmiş ve fıkramn
birinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümleler eklenmiştir.
"Yapılacak denetimin usul ve esasları İdare tarafından yönetmelikle belirlenir. Bu denetim,
idare tarafından oluşturulan, liman giriş ve çıkış işlemlerinin takip edildiği sistem üzerinden
sunulan belgeler üzerinden de yapılabilir."
Gerekçe: Madde ile limanlarımızdan çıkış yapan ticaret gemilerine liman çıkış belgesi
verilmesine ilişkin düzenlemede değişiklik yapılmaktadır. Liman giriş ve çıkış işlemlerinin seri
ve emniyetli bir şekilde yapılması, bürokrasinin azaltılması, işlemlerin kolaylaştıniması,
özellikle trafiği çok yoğun olan limanlarda işlemlerin hızlı ve etkin yürütülerek maliyetlerin
azaltılması gelişen teknolojiden faydalanılarak idarenin teknik kapasitesinin en verimli şekilde
kullamiması amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Liman Yönetimi Bilgi Sistemi
oluşturulmuş, daha sonra bu sistem gemilerin diğer kurum ve kuruluşlarla olan işlemlerini de
kapsayan Liman Tek Pencere sistemine eklenmiştir.
Gemilerin maddede belirtilen hususlara ilişkin belgeler ile gemi emsine veya
taşıyabileceği yüke göre sahip olmaları gereken diğer zorunlu belgeler söz konusu sisteme
5mklenebilmekte ve bunların uygunluğu veya geçerliliği İdare tarafından sistem üzerinden
denetlenebilmektedir. Bu nedenle maddede öngörülen değişiklik ile denetimin, fiziki olarak
yapılmasına alternatif olarak liman giriş ve çıkış işlemlerinin takip edildiği sisteme yüklenen
belgeler üzerinden de yapılabilmesine imkân tanınmakta, mevcut personelin verimli olarak
kullamimasma olanak sağlanmakta ve denetime ilişkin usul ve esasların yönetmelikle
belirleneceği düzenlenmektedir.
Madde 6yürürlükten kaldırıyoribare değişikliği4922 sayılı
4922 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan "yangın söndürme"
ibaresinden sonra gelmek üzere ", seyir ve telsiz ekipmanları" ibaresi eklenmiş, "yılda en az
bir defa denetlenir." ibaresi "ve bu hususların denetimi; uluslararası sözleşmeler kapsamında
olan gemiler için taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere göre, kapsam dışında kalan ticaret
gemileri için ise îdare tarafından çıkarılan yönetmeliklere göre belirlenir." şeklinde
değiştirilmiş ve fıkramn son cümlesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Gerekçe: Madde ile ulusal sefer yapan gemilerin çıkanlacak yönetmelik hükümlerine
göre, uluslararası sözleşmeler kapsamında olan gemilerin ise taraf olduğumuz uluslararası
sözleşmelere göre denetleneceğine ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Ulusal sefer yapan Türk
Bayraklı gemilere uygulanacak denetim aralıklarının, uluslararası kurallara uyumlu olmak
zorunda olan uluslararası sefer yapan gemilere uygulanacak denetim aralıklarından farklı
olarak, gemilerin cinsi, yaptıkları Maliyet ve boyu gibi karakteristik özellikleri gözetilerek
yayımlanacak yönetmelik ile ayrıca düzenlenmesi amaçlanmaktadır.
Denizcilik sektöründe kullanılan teknolojilerin ve sistemlerin hızlı bir şekilde
değişmesinden dolayı gemilerde seyir emniyetini sağlayan unsurlar da hızla değişmektedir.
Bununla birlikte denetime ilişkin usul ve esasların, denetim sürelerinin, denetlenecek
unsurların, taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere bağlı olarak sıklıkla revize edilmesi
sebebiyle teferruatlı olarak ve dinamik kalabilecek şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Bu
sebeple gemilerin haiz olmaları gereken durumları ve bu hususların denetiminin; uluslararası
sözleşmeler kapsamında olan gemiler için taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere göre
belirlenmesi uluslararası sözleşme kapsamı dışında kalan gemiler için ise Bakanlık tarafından
çıkarılacak yönetmeliklere göre belirlenmesi uygulama açısmdan güncelliği sağlayacaktır.
Madde 7ekliyoribare değişikliği4922 sayılı
4922 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Denize
elverişlilik belgesi olup da liman sınırlarını geçerek denize çıkacak her ticaret gemisi," ibaresi
"Ticaret gemileri" şeklinde, "denetlenir" ibaresi "yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara göre
denetlenebilir" şeklinde değiştirilmiş ve ikinci fıkrasımn birinci cümlesine "İdare," ibaresinden
sonra gelmek üzere "bu madde ile 2 nci maddede belirtilen denetimler bakımından" ibaresi
eklenmiştir.
Gerekçe: Hâlihazırda Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen denize elverişlilik
belgesine sadece Türk gemileri sahip olduğundan limanlarımıza gelen tüm ticaret gemilerinin
madde kapsamında denetlenebilmesi için ticaret gemileri ibaresi kullanılarak, denizlerimizde
can ve mal emniyetinin sağlanması amaçlanmaktadır.
Limanlardan çıkış yapan ticaret gemilerinin maddede belirtilen hususların yanı sıra
yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslara göre denetlenebileceği hükme bağlanarak denetimde
etkinliğin ve verimliliğin artırılması ile idari kapasitenin en iyi şekilde kullanılması
sağlanacaktır.
Madde ile basitleştirilmiş uygulamaların 4922 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde
düzenlenen liman çıkış belgesi bakımından da geçerli olduğu belirtilmektedir.
Madde 8ekliyoribare değişikliği4922 sayılı
4922 sayılı Kanunun 26 ncı maddesine "6 ncı" ibaresinden önce gelmek
üzere "2 nci," ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: Liman çıkış belgesi, 4922 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamında bayrak
gözetmeksizin tüm gemilere uygulandığı için Kanunun yabancı gemilere uygulanacak
hükümleri belirlediği 26 ncı maddesine "2 nci" ibaresi eklenmektedir.
Madde 9ekliyor6831 sayılı
31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun ek 9 uncu maddesinin
beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra ve maddeye aşağıdaki fıkralar
eklenmiştir.
"Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde olan devlet ormanlarındaki erişme kontrolü
uygulanan karayollannda yük aktarmak için zaruri olan yükleme ve boşaltma işlemlerine ait
geçici depolar ve bunların tamamlayıcısı olan tesislere karayolu sınır çizgisi içinde kalmak
kaydıyla ağaçlandırma bedeli alınarak izin verilebilir. İzne konu tesislerin kiralanması,
özelleştirme uygulamalan kapsamında işletme hakkının devredilmesi veya yap-işlet-devret
modeliyle yaptırılması ve işlettirilmesi halinde orman sayılan alana isabet eden; sözleşmesi
gereği ilgili idareye ödenmesi gereken kira bedelinin veya işletme hakkımn devredilmesi
halinde devir bedelinin %50'si Orman Genel Müdürlüğü özel bütçe hesabına izin sahibi
tarafından yatırılır. İzinler, ilgili kamu idareleri veya kamu kurum ve kuruluşları adına devam
eder, taahhüt senetlerinde yer alan haklar işletme süresi içinde aym şekilde işleticiler tarafından
kullanılır ve yükümlülükler yine işletme süresi içinde işleticiler tarafından yerine getirilir."
"Devlet ormanlarmda ulaşım hizmeti maksadıyla verilen havaalanı/havalimanı izin alanı
içerisinde yolcuların zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis,
alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari
binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal binalarına havaalanı/havalimam sınırları içinde
kalmak kaydıyla izin verilebilir. Genel bütçe kapsamındaki idareler ile Devlet Hava Meydanları
İşletmesi Genel Müdürlüğünce yapılan, işletilen, işlettirilen veya yap-işlet-devret modeli esas
alınarak yaptırılan ve işlettirilen tesislerden herhangi bir bedel alınmaz.
Havaalanı/havalimam izin alam içerisinde kalan tesislerin yap-işlet-devret modeli esas
alınarak yaptırılması halinde izin sahibinin talebi üzerine yüklenici/görevli şirket adına üst
hakkı tesis edilebilir, izinler izin sahibi adına devam eder. Adına üst hakkı tesis edilen
yüklenici/görevli şirketten ağaçlandırma bedeli dışında kira dâhil başkaca hiçbir bedel alınmaz.
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları işletmesi Genel Müdürlüğünce yapılacak
demiryolu ve buna bağlı elektrifikasyon, sinyalizasyon, haberleşme tesisleriyle bımların
tamamlayıcısı olan yük merkezi ve yolcu taşıma istasyonu gibi zorunlu tesislere bu Kanunun
17 nci maddesinin üçüncü fıkrası esaslarına göre verilen izinlerden bedel alınmaz."
Gerekçe: Uluslararası ve/veya ulusal kombine yük taşımacılığı kapsammda ve ilgili
mevzuat çerçevesinde karayollarında taşınmasına izin verilen her türlü ürün, yarı mamul,
hammadde ve benzerinin dağıtımı, depolanması, bakımı-onarımı, yüklenmesi-boşaltılması
işlemlerinin kümelendirilerek gerçekleştirilebilmesi için düzenlenmiş, otoyollarda inşa edilmiş,
yapısal özellikleri ve ölçekleri ile büyük imkânlara sahip yük aktarma merkezlerinin
oluşturulması zaruret arz etmektedir. Söz konusu yük aktarma merkezleri, afet tahliye koridoru
niteliğinde olan otoyollarda, afet yönetimine ilişkin afet alanlarına müdahale depolan, geçici
barınma sahaları gibi işlevleri de yerine getirmektedir. Bu kapsamda 6831 sayılı Kanunun ek 9
uncu maddesine beşinci fıkradan sonra gelmek üzere eklenen fıkra ile söz konusu tesislere
ilişkin düzenleme yapılması amaçlanmaktadır.
6831 sayılı Orman Kanununun 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasında kamu yararı ve
zaruret gerekçeleriyle orman alanlarında verilebilecek izinler düzenlenmektedir.
Orman Kanununun 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasına göre kamu yararı ve zaruret
bulunması halinde ulaşımı sağlamak maksadıyla havaalam/havalimam yapımına izin
verilmekte olup yine Kanunun 115 inci maddesi irtifak hakkı kurulmasım mümkün kılmaktadır.
Uluslararası havaalam/havalimam
standartları
gelişen teknoloji
ve
ihtiyaçlar
çerçevesinde yükselmiştir. Ülkemizin de havayolu taşımacılığında sahip olduğu önemli
konumunu koruması ve daha ileriye götürebilmesi için yolcuların zaruri ihtiyaçlarını
havaalam/havalimam sımrları içerisinde karşılayacak tesislerin yapılması gerekmektedir. Bu
çerçevede Tarım ve Orman Bakanlığınca, ulaşım hizmeti maksadıyla verilen havalimam izin
alam içerisinde yolcuların zaruri ihtiyaçlanm karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis,
alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari
binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal binalarına izin verilmesine yönelik düzenleme
yapılmaktadır. Bahse konu tesislerin havaalam/havalimanımn içerisinde yapılmasımn zaruri
olduğu ve izin alanı içerisinde kalacaklarından, genel bütçe kapsanundaki idareler ile Devlet
Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce yapılan, işletilen, işlettirilen veya yap-işletdevret modeli esas alınarak yaptırılan ve işlettirilen tesislerden bedel alınmayacağı hükme
bağlanmaktadır.
Ayrıca madde ile havaalanı/havalimanı izin alam içerisinde kalan tesislerin yap-işlet-
devret modeli esas alınarak yaptırılması halinde yüklenici/görevli şirket adına ağaçlandırma
bedeli karşılığında üst hakkı tesis edilebileceği ve bunun dışında başkaca bedel alınmayacağı
düzenlenmektedir.
Demiryolu güzergâhına isabet eden orman arazileri geçişlerinde orman geçiş bedeli
ödenmektedir. Ormanlık arazilere isabet eden demiryolu hatları ise genellikle tünel, viyadük ve
köprüler gibi sanat yapılarından oluşmakta, bu sanat yapılan ile tünellerin keşifleri ise yüksek
maliyetler getirdiğinden orman geçiş izin bedelleri de bu oranda yükselmektedir. TCDD
İşletmesi Genel Müdürlüğü, 233 sayılı Kanun Hülonünde Kararname hükümleri çerçevesinde
sermayesinin tamamı devlete ait bir kamu tüzel kişisi olup, yatırım ve finansman açıklarımn
tamamı merkezi yönetim bütçesinden karşılanmakta, geçiş bedeli ödemeleri de merkezi
yönetim bütçesine ilave finansman yükü oluşturmaktadır.
Maddeye eklenen son fıkra ile TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünce yapılacak demiryolu
ve buna bağlı elektrifikasyon, sinyalizasyon, haberleşme tesisleriyle bunların tamamlayıcısı
olan yük merkezi ve yolcu taşıma istasyonu gibi zorunlu tesislere izin talep edilecek orman
vasfmdaki tüm sahalar için bedelsiz olarak izin verilmesi temin edilmektedir.
Madde 10ekliyor6831 sayılı
6831 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 14- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, devlet ormanlarında
ulaşım hizmeti maksadıyla verilen havaalanı/havalimanı izin alam smırlan içerisinde yapılan,
işletilen, işlettirilen veya yap-işlet-devret modeli esas almarak yaptırılan ve işlettirilen yolculann
zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis, alışveriş üniteleri gibi
tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari binalar, geçici
konaklama tesisleri ve terminal binaları havaalanı/havalimammn müştemilatı sayılır ve Tarım
ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. İzin verilen tesislerden herhangi bir bedel alınmaz. Alman
bedeller iade edilmez."
Gerekçe: Madde ile 6831 sayılı Orman Kanununa geçici madde eklenerek, maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten önce devlet ormanlarmda ulaşım hizmeti maksadıyla verilen
havaalam/havalimam izin alam şuurları içerisinde yapılan, işletilen, işlettirilen veya yap-işletdevret modeli esas alınarak yaptırılan ve işlettirilen yolcuların zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak
sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis, alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu,
lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal
binalarının havaalam/havalimammn müştemilatı sayılacağı ve izin verilen tesislerden herhangi
bir bedel alınmayacağı hükme bağlanmakta ve hâlihazırda bu kapsama giren ve devlet
ormanlarında maddenin yürürlüğe gireceği tarihten önce havaalam/havalimam izni verilen
Kastamonu, Antalya ve İzmir gibi havaalanları arasında eşit uygulama yapılmasına imkân
sağlanmaktadır.
Madde 11değiştiriyor2920 sayılı
14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 27 nci
maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Denetleme ve erişim
MADDE 27 - Ülkemizde ve/veya yurtdışında sivil havacılık faaliyeti gerçekleştiren
ve/veya yurtdışında yerleşik olup ülkemize sivil havacılık faaliyetleri kapsamında hizmet veren
veya hizmet vermek üzere başvuruda bulunan tüm yerli ve yabancı gerçek kişiler, özel hukuk
tüzel kişileri, kamu kurum ve kuruluşları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yapacağı veya
yaptıracağı denetim ve incelemeye tabidirler.
Yapılacak denetimin esasları, denetim ekibinin seçimi ile görev, yetki ve sorumlulukları
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.
Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen tüm gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri,
kamu kurum ve kuruluşları, gerçekleştirdiği sivil havacılık faaliyeti ile ilgili; Sivil Havacılık
Genel Müdürlüğünün düzenlemelerini takip etmek, verdiği talimatlara uymak, taraf olunan
uluslararası anlaşmalar doğrultusunda yapılan denetim ve inceleme kapsamında talep edilen
bilgi ve belgeyi vermek ve her türlü tesis, ürün ve ekipmana erişimi sağlamakla yükümlüdür.
Genel Müdürlük tarafından görevlendirilen teknik denetçiler, denetimlerde;
a) Hava aracımn uçuşa elverişli olmaması,
b) Mürettebatın o hava aracı tipi için gerekli nitelikleri taşımaması veya uçuşu yürütecek
fiziksel ya da zihinsel kapasiteye sahip olmaması,
c) Operasyonun can ve mal emniyeti için tehlike oluşturması,
ç) Tespit edilen eksiklik veya bulguların can ve mal emniyeti ile uçuş emniyetini
doğrudan ilgilendirmesi,
durumlarında uygunsuzlukların ivedilikle düzeltilmesini istemeye, mevzuatta belirtilen
gerekliliklerin uygulanmasmı istemeye, havacılık işletmesinin ya da yeterlik belgesi gerektiren
personelin ve/veya havacılık hizmet sağlayıcılarımn faaliyetini durdurmaya yetkilidir."
Gerekçe: Maddede yapılan değişiklik ile "Türk sivil hava araçları ile faaliyette
bulunan" ifadesi çıkarılarak madde kapsamı genişletilmiş olup Ülkemizde ve/veya yurtdışında
sivil havacılık faaliyeti gerçekleştiren ve/veya yurtdışında yerleşik olup ülkemize sivil havacılık
faaliyetleri kapsamında hizmet veren veya hizmet vermek üzere başvuruda bulunan tüm yerli
ve yabancı gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri, kamu kurum ve kuruluşlarım kapsayacak,
denetime ek olarak incelemeyi de içerecek ve güncel durumu yansıtacak şekilde
düzenlenmektedir.
Uluslararası düzenlemelerde teknik olarak "denetim ekibi" ifadesi kullamidığından
maddede yer alan "denetim elemanları" ifadesi "denetim ekibi" şeklinde değiştirilmekte ve
denetim eMbinin görevlerinin Yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmektedir.
Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO), üyesi ve gözetim-denetimine tabi
olduğumuz, havacılık alanmda uluslararası kural koyma ve standart belirleme yetkisine sahip
olan Birleşmiş Milletler kuruluşudur. ICAO'nun yaptığı denetimler sonucunda; denetlenen üye
ülkelere mevzuat, denetim ve gözetim faaliyetlerine ilişkin gereklilikleri karşılayıp
karşılayamama durumuna göre ülke puanı verilmektedir. Ülke puammn yüksek olması üye
ülkelere prestij kazandırarak havacılık sektöründe tercih edilmesini sağlamalcta aksi durumda
ise ciddi emniyet ve güvenlik endişesi adı altında direkt bulgu yayınlanmakta, üye ülkeler ICAO
tarafından haberdar edilmekte ve yaptırımlar uygulanabilmektedir. ICAO'nun belirlediği
emniyet ve güvenlik denetimi için, aradıkları standart ve gereklilikler kapsamında maddeye
"her türlü tesis ve ürün" ifadesi eklenerek sadece yapılacak denetim ve incelemeyle sımrlı
olmak üzere bunlara erişim sağlanabilmesi amaçlanmaktadır.
Ayrıca madde ile denetçilerin; uygunsuzlukların ivedilikle düzeltilmesini istemeye,
mevzuatta belirtilen gerekliliklerin uygulanmasını istemeye, havacılık işletmesinin ya da
yeterlik belgesi gerektiren personelin ve/veya havacılık hizmet sağlayıcılarımn faaliyetini
durdurmaya yetkili oldukları düzenlenmektedir.
Madde 12ekliyoribare değişikliği2920 sayılı
2920 sayılı Kanunun 35 nci maddesinde yer alan "Uygun" ibaresi "Sivil
Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen standartlara uygun" şeklinde değiştirilmiş
"bulunan" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce
sertifıkalandırılan" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: Tarafı olduğumuz Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşmasında belirtilen
kriterlere göre uluslararası hava trafiğine açılacak havaalanlarının sertifıkalandınlması
gerekmektedir. Havaalanı Sertifikası bir havaalanının uluslararası kurallarda ve mevzuatta yer
alan standartlara uygun olduğunun Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından onaylandığını
gösterir kamtlayıcı nitelikte bir belgedir.
2920 sayılı Kanunun mevcut 35 inci maddesinde "Uygun teknik özelliklere sahip;
gümrük, pasaport, sağlık ve bunlara benzer işlemlerin yapılması için kolaylıkları bulunan
havaalanları, uluslararası hava trafiğine açılabilir" hükmü yer almaktadır. Uluslararası
sözleşmeler gereğince mevcut uygulamada yapılan sertifikalandırma işleminin 35 inci madde
kapsamına alınarak mevzuatta açıkça düzenlenmesi amaçlanmaktadır.
Madde 13ekliyor5271 sayılı2920 sayılı
2920 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
"Tüm yolcular, havacılık güvenliğinin ihlal edilmemesiyle sımrlı olmak üzere,
havaalanlarına ve hava araçlarına geçerken yanlanndaki eşyaları ile birlikte teknik cihazlarla
ve gerektiğinde el ile kontrol edilir ve aranır. Ancak teknik cihazlarla yapılan kontrollerin
sonuçlandınlamaması durumunda bahse konu yolcu kendisinin ve eşyasının elle aranmasını
kabul etmediği takdirde havaalanı ve hava aracma kabul edilmez. Ülkemizin taraf olduğu
uluslararası anlaşma hükümleri saklıdır.
Havacılık güvenlik tedbirleri; can ve mal güvenliğini sağlamak, hava araçlarına, havacılık
tesislerine ve kişilere yönelik yasa dışı eylemleri önlemek amacıyla genel kolluğun gözetiminde
özel güvenlik görevlileri tarafından da yerine getirilebilir.
Özel güvenlik görevlileri, havaalam mülki idare amirinin yazılı emrine istinaden genel
kolluk gözetiminde havacılık tesislerine girişte; kişilerin üstünü, eşya, bagaj, kargo ve mallarını
teknik cihazlarla ve gerektiğinde el ile kontrol edebilir ve arayabilir.
Güvenlik sistemi veya cihazlarla yapılan kontrol sırasında bagaj, kargo ve diğer mallar,
havacılık güvenliğinin ihlal edileceği şüphesinin ortaya çıkması durumunda, havaalanı mülki
idare amirinin yazılı emrine istinaden yolcusu veya sahibi olmaksızın genel ve Özel kolluk
gözetiminde özel güvenlik görevlileri tarafından teknik cihazlarla ve gerektiğinde el ile
aranabilir, açılabilir ve taşınması yasaklı nesneler emanete alınabilir.
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun adli aramaya ilişkin
hükümleri saklıdır.
Havaalanı mülki idare amiri tarafından havacılık alamnda çalışacak ve gizlilik dereceli
bilgilere erişim sağlayacak kişiler, 4749 sayılı Kanunla uygun bulıman Uluslararası Sivil
Havacılık Anlaşmasımn 17 numaralı eki ile uluslararası uygulamalara ve önlemlere uygun
olarak belirlenen, havaalanlarımn güvenlik tahditli alanlanna refakat edilmeden erişim
sağlayacak kişiler, bu alanlarda güvenlik kontrolü uygulamak ya da uygulanmasını sağlamaktan
sorumlu kişiler ile yolcu dışındaki diğer kişiler hakkında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve
Arşiv Araştırması Kanununa göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırması, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü veya havaalanı mülki idare
amirliği tarafından yolcu dışındaki kişiler için düzenlenen giriş izni veya yetki belgesi veya
sertifıkalanmn yenilenmesi halinde yenilenir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması
yapılmadan güvenlik tahditli alana girecek yolcu dışındaki kişilere refakat edilmesi zorunludur.
Ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşma hükümleri saklı olup uçak mürettebatına;
a) Yolcuların mevcut olabileceği alanlarda,
b) Geldikleri veya gidecekleri hava aracımn hemen yakımndaki alanlarda,
c) Mürettebata tahsis edilen alanlarda,
ç) Mürettebat üyelerinin geldiği veya gideceği hava aracı ile giriş noktası veya terminal
arasında kalan alanlar dışında kalan güvenlik tahditli alanlarda,
refakat zorunludur."
Gerekçe: Madde ile tüm yolcuların güvenlik kontrolünden geçmesine yönelik
mevzuat Ülkemizin taraf olduğu Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşması (Şikago Sözleşmesi)
kapsamında Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı tarafından belirlenen havacılık güvenliği
standartlarına uyumlu hale getirilmektedir.
Özel güvenlik görevlilerinin hâlihazırda taraf olduğumuz uluslararası anlaşmalara uygun
olarak yerine getirdiği güvenlik hizmetlerinin mevzuata uygun şekilde sağlanması amacıyla
sivil havaalanlarında özel güvenlik görevlileri tarafından teknik cihazlar ve gerekmesi halinde
elle arama yapılması, tespit edilen ve havaalanlarında veya uçaklarda taşınması yasaklı olan
nesnelerin alıkonulması için gerekli düzenleme yapılmaktadır.
Havaalanlarının güvenlik açısından hassas yerler olması nedeniyle havacılık alanında
çalışacak ve gizlilik dereceli bilgilere erişim sağlayacak kişilerin, havaalanlanmn güvenlik
tahditli alanlanna refakat edilmeden erişim sağlayac^ kişilerin, bu alanlarda güvenlik kontrolü
uygulamak ya da uygulanmasını sağlamaktan sorumlu kişilerin ve yolcu dışındaki diğer
kişilerin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulması gerekmektedir. Bu
kapsamda, bahse konu alan veya görevlerde çalışacak kişilere yönelik güvenlik soruşturması
ve arşiv araştırması yapılarak sivil havacılık güvenliği alanında çalışmaya uygunluğunun
değerlendirilebilmesi ve çalışanlardan kaynaklı tehditlerin azaltılması amaçlanmaktadır.
Madde 14ekliyor2920 sayılı
2920 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin başlığı "Havaalanları ve çevresinde
yapılaşma sınırlamaları" şeklinde, birinci ve ikinci fıkraları aşağıdaki şekilde, altıncı fıkrada
yer alan "valilik" ibareleri "Mahallin en büyük mülki idare amiri" şeklinde değiştirilmiş ve
maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Havaalanlarının ve ilgili tesis ve teçhizatın dâhilinde ve çevresinde, Sivil Havacılık
Genel Müdürlüğünce belirlenen esaslar ve yayımlanan plan sınırları çerçevesinde hava trafiğini
ve seyrüsefer yardımcı cihazlarını engelleyecek ve havacılık emniyetini ve güvenliğini
tehlikeye düşürecek nitelikte ve yükseklikte bina, yapı, inşaat yapılması, ağaç ve direk
dikilmesi, tesis kurulması ve yaban hayatımn oluşmasına veya gelişmesine sebebiyet vererek
havacılık emniyetini tehlikeye sokacağı değerlendirilen tesislerin kurulması yasaktır.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, havaalanları ve seyrüsefer yardımcı cihazlarının
etrafında havacılık emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapı, bina, ağaç, direk gibi tesisleri ilgili
mahallin en büyük mülki idare amiri aracılığıyla kaldutabilir."
"Havaalanı ve çevresinde havacılık emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapılar ile yaban
hayatının oluşmasına veya gelişmesine sebebiyet verecek durumların tespit edilmesi halinde,
havaalanı işletmecisi tarafından yapılacak tehlike değerlendirme çalışmalan Sivil Havacılık
Genel Müdürlüğünce değerlendirilir. Değerlendirme neticesinde uçuş emniyetini tehlikeye
düşürebilecek hususların bulunduğuna karar verilmesi halinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
söz konusu tesislerin kaldırılması veya tehlikenin bertaraf edilmesini sağlamaya yönelik
faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması da dâhil olmak üzere gerekli işlemleri yapar veya
yapılmasını sağlar. Bu fıkramn uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ulaştırma ve Altyapı
Bakanlığınca belirlenir."
Gerekçe: Madde ile Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı mevzuatına uyum
kapsamında, havaalanları ve çevresinde yer alan kısıtlamalar arasına, yaban hayatının
oluşmasına ve gelişmesine sebebiyet verecek havacılık emniyetini tehlikeye sokabilecek
tesisler ilave edilmektedir. Söz konusu tesislerin yapılmasına kısıtlama getirilerek başta kuş
çarpmaları olmak üzere havacılığa önemli ölçüde zarar veren yaban hayatı ile mücadele için
önemli bir adım atılması hedeflenmektedir.
Havaalanları ve seyrüsefer yardımcı cihazlarımn çevresinde havacılık enmiyetini
tehlikeye düşürebilecek unsurların ilgili mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından
kaldırılabilmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.
Uluslararası standartlar gereğince, uçuş, can ve mal emniyetini teminen, havaalanları ve
çevresinde yaban hayatı ve kuşla mücadeleye ilişkin yapılması gereken tehlike değerlendirme
çalışmaları konusunda havaalam işletmecilerine verilen sorumluluklar madde ile hüküm altına
alınmakta ve ilgili kurumlar arasında koordinasyon sağlanarak gerekli analizlerin yapılmasına
yönelik düzenlemeler yapılmaktadır.
Madde 15değiştiriyoribare değişikliği2920 sayılı
2920 sayılı Kanunun 143 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde
yer alan "bin" ibaresi "yirmi bin" şeklinde, "on bin" ibaresi "beş yüz bin" şeklinde, (b) bendinde
yer alan "beş yüz" ibaresi "on bin" şeklinde, "on bin" ibaresi "beş yüz bin" şeklinde, ikinci
fıkrada yer alan "beş yüz" ibaresi "on bin" şeklinde, "on bin" ibaresi "beş yüz bin" şeklinde
değiştirilmiştir.
Gerekçe: Maddede yer alan ceza miktarları yeniden değerleme oranları dikkate
alınarak güncellenmekte, ceza aralığı genişletilmekte ve üst sımr yükseltilmektedir. Ceza
miktarlarım belirlerken gerçek kişiler ile tüzel kişilere tatbik edilecek cezalarda etkin, caydırıcı
ve orantılı tutarların belirlenebilmesi için aralık daha geniş bırakılmaktadır.
Madde 16ekliyoribare değişikliği
2920 sayılı Kanımun 144 üncü maddesine birinci fıkradan önce gelmek
aşağıdaki fıkra eklenmiş, maddenin mevcut birinci fıkrasında yer alan "beşbin" ibaresi "ellibin"
şeklinde, mevcut ikinci fıkrasında yer alan "onbin" ibaresi "yüzbin" şeklinde değiştirilmiş,
mevcut üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları yürürlükten kddırılmış ve maddeye
aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
"Türk Hava Sahasında işletilecek veya kullanılacak sivil insansız Hava Aracı (İHA)
sistemlerinin ithali, satışı, ruhsatlandırılması, kayıt ve tescili, uçuşa elverişliliğin
sertifıkalandmlması, sistemleri kullanacak kişilerin sahip olması gereken nitelikleri, uçuş
izinlerinin verilmesine ve hava trafik hizmetlerine ilişkin usul ve esaslar Sivil Havacılık Genel
Müdürlüğü tarafından belirlenir."
"Uçuş izni almadan veya Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce/mülki idare amirlerince
belirlenen alanlar dışında insansız hava aracı uçuran ve genel kolluk kuvvetleri tarafından tespit
edilen kişiler hakkında mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından 60.000 Türk Lirası idari
para cezası uygulanır.
İHA sistemlerinin ithaline, satışına, tesciline, ruhsatlandırılmasma, uçuşa elverişliliğin
sağlanmasına, sistemleri kullanacak kişilerin sahip olması gereken niteliklere ilişkin
düzenlemelere aykırılıkları tespit edilenlere Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından 5.000
Türk Lirasından 100.000 Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır."
Gerekçe: Anayasa Mahkemesi'nin 30/11/2023 tarihli ve E: 2023/129, K: 2023/206
sayılı Kararı ile 2920 sayılı Kanunun 144 üncü maddesinin dördüncü fıkrası iptal edilmiştir.
Karann Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (19/10/2024)
yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının gerekçesinde ''İtiraz konusu kuralda Genel
Müdürlük tarafından insansız hava araçlarıyla ilgili koyulacak kuralların ve sivil havacılığı
düzenlemek maksadıyla alınacak önlemlerin neler olduğuna sayma suretiyle yer verilmediği
gibi kuralın da yer aldığı Kanun'da veya başka bir kanunda Genel Müdürlüğün insansız hava
araçlarına ilişkin yapabileceği düzenlemelerin kapsamına ve şartlarına dair hüküm
bulunmamaktadır. " ifadeleri yer almaktadır.
Madde ile Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün İnsansız Hava Araçlarına ilişkin
düzenleme yapacağı alanlar tahdidi olarak sayılmakta, bu alanlara ilişkin yaptırımlar ile bu
yaptırımları uygulayacak kurumlar belirlenmekte, maddede yer alan ceza miktarları yeniden
değerleme oranları dikkate alınarak güncellenmektedir.
Madde 17ekliyor2920 sayılı
2920 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"EK MADDE 3- Devlet ormanları kapsamındaki alanlarda havaalam/havalimam
projeleri kapsamında, havaalanı/havalimanı sınırları içerisinde hava ve kara tarafı için gerekli
tesis alanları ile yolcuların zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini
tesis, alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve
idari binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal binaları için verilen izinlerden herhangi bir
bedel alınmaz."
Gerekçe: Madde ile 2920 sayılı Kanuna ek madde eklenerek, devlet ormanlarında
ulaşım hizmeti maksadıyla verilen havaalanı/havalimanı izin alam smırlan içerisinde yapılan,
işletilen, işlettirilen veya yap-işlet-devret modeli esas alınarak yaptırılan ve işlettirilen yolcuların
zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis, alışveriş üniteleri gibi
tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari binalar, geçici
konaklama tesisleri ve terminal binaları için verilen izinlerden herhangi bir bedel alınmayacağı
hükme bağlanarak havaalam/havalimam sınırları içerisinde yer alacak tesislerin neler olacağına
açıklık getirilmektedir.
Madde 18değiştiriyor4490 sayılı
16/12/1999 tarihli ve 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu île
491 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 12 nci
maddesinin dördüncü fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiş, yedinci ve sekizinci fıkralarmda yer
alan "Üçüncü" ibareleri "Dördüncü" şeklinde değiştirilmiştir.
"e) Anonim, sermayesi paylara bölünmüş komandit, limited şirket ve kooperatiflerin
birleşme, bölünme ve tür veya unvan değişiklikleri nedeniyle yapılacak kayıt değişiklikleri ile
gemi ve yatların miras yoluyla intikali nedeniyle yapılacak kayıt işlemlerinde bu fıkramn (a)
bendinde belirtilen kayıt harcı alınmaz. Geminin payının devredilmesi halinde kayıt harcı,
devredilen hisse oramnda alınır.
f) Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı yahut kaydedilecek ana sevk sistemi
sıvılaştırılmış doğalgaz hariç fosil yakıt kullanmayan gemi ve yatlardan bu fıkranın (a)
bendinde belirtilen harçlar alınmaz, (b) bendinde belirtilen harcın yüzde ellisi almır."
Gerekçe: 4490 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde Türk Uluslararası Gemi Siciline
tescilli gemilerin ilk kayıt ve yıllık harçları belirlenmiş olup bu harçların istisnaları da aynı
Kanunda yer almaktadır. Genel hükümlere göre harç uygulamalarmda şirket birleşmeleri,
bölünmeleri veya tür veya unvan değişiklikleri nedeniyle sicillerde gerçekleştirilen işlemler ile
miras yoluyla intikallerde harç alınmamakta, pay devirlerinde ise pay oranında harç
alınmaktadır. Ancak 4490 sayılı Kanunda bu hususlar açıkça yer almadığından uygulamada
tereddüt hâsıl olmaktadır. Bu amaçla Kanunun 12 nci maddesinin dördüncü fıkrasına ilave
edilmesi öngörülen (e) bendiyle TUGS harç uygulamalan genel hükümlerle aynı olacak şekilde
düzenlenmektedir.
Günümüzde dünyanın karşı karşıya olduğu en büyük çevresel sorunun iklim değişimi
olduğu ve iklim değişimi ile mücadelede en önemli faktörlerden birinin sera gazı emisyonlarını
azaltmak olduğu bilinmektedir. Bu kapsamda sera gazı emisyonlarının başlıca kaynağı olan
fosil yakıt tüketiminin azaltılması gerekmektedir. Bu çerçevede dünyada olduğu gibi ülkemizde
de çevreci politikalar ve teşvik mekanizmaları kabul edilerek uygulanmaya başlanmıştır. Fosil
yakıt kullanmayan gemilerin deniz ticaret filomuza katılması ve gemi inşa sanayimizde bu tür
gemilerin ilk örneklerinin inşa edilerek yaygınlaşmasının sağlanmasının, çevresel
avantajlarımn yam sıra deniz ticaretimizi ve gemi inşa sanayimizi geliştireceği de şüphesizdir.
Bu itibarla devletin bu değişimin sağlanmasında bir teşvik mekanizması kurması önem arz
etmektedir. Bu amaçla TUGS'a kayıtlı olan gemi ve yatların ana sevk sistemlerini sıvılaştınimış
doğalgaz hariç fosil yakıt kullanmayan bir enerji kaynağına dönüştürmeleri halinde veya
TUGS'a yeni kaydedilecek gemi ve yatlardan ana sevk sistemleri fosil yakıt kullanmayan bir
enerji kaynağı kullanması durumımda kayıt harcı alınmaması, yıllık harcın yarısının alınması
öngörülmektedir.
Madde 19ekliyor
25/6/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün
Hizmetleri Hakkında Kanunun 29 uncu maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında
yer alan "hizmet tesisleri ve" ibarelerinden sonra gelmek üzere "yük aktarma merkezleri
gibi" ibareleri eklenmiştir.
Gerekçe: Karayollan Genel Müdürlüğünün de içerisinde bulunduğu kamu kurumları,
özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımıyla, ülkemizde yaşanabilecek
her tür ve ölçekteki afet ve acil durumlara ilişkin Türkiye Afet Müdahale Plam (TAMP)
hazırlanmaktadır.
Afet
Müdahale
Plam
dâhilinde
Karayolları
Genel
Müdürlüğü
sorumluluğunda bulunan otoyollar "Afet Tahliye Koridoru" olarak planlanmaktadır.
Uluslararası ve/veya ulusal kombine yük taşımacılığı kapsammda, ilgili mevzuat kapsamında
karayollarında taşınmasına izin verilen her türlü ürün, yarı mamul, hammadde ve benzerinin
dağıtımı, depolanması, bakımı-onarımı, yüklenmesi-boşaltılması işlemlerinin kümelendirilerek
gerçekleştirilebilmesi için düzenlenmiş, otoyollarda inşa edilmiş, yapısal özellikleri ve ölçekleri
ile büyük imkânlara sahip yük aktarma merkezlerinin oluşturulması zaruret arz etmektedir. Söz
konusu yük aktarım merkezleri; afet tahliye koridoru niteliğinde olan otoyollarda, afet
yönetimine ilişkin afet alanlarına müdahale depoları, geçici barınma sahaları gibi işlevleri de
yerine getirmektedir.
Ayrıca otoyol ağımız Avrupa ve Asya arasında gerçekleşen transit yük taşımacılığında
son derece önemli bir yere sahiptir. Ülkemizden geçen Ticari Koridorlar üzerinde gerçekleşen
transit trafik artışımn yüksek seviyelerde gerçekleşmesi ve bu artışın kaynağı kombine yük
taşımacılık sektörünün, taşman jmklerin belli merkezlerde boşaltılarak dağıtımının
yapılabileceği alanlara olan ihtiyacın bu Ticari Koridorların ana geçiş noktası olan otoyollar
özelinde karşılanmasım zorunlu hale getirmektedir.
Bununla birlikte otoyolların geçtiği güzergâh üzerindeki metropollerde bulunan yük
aktarma merkezlerinin, nüfus ve ticaret artış oranına göre şehrin lojistik ihtiyaçlarımn
karşılanabilmesi noktasında yetersiz kalması nedeniyle, şehir merkezlerinden uzakta transit
trafiğin yoğun geçiş noktası olan otoyollar üzerinde yük terminali merkezlerinin kurulması
gerekliliği ortaya çıkmıştır.
Belirtilen nedenler kapsamında bu düzenleme ile "Afet Tahliye Koridoru" olarak
planlanan ve transit yük taşımacılığının yoğun şekilde gerçekleştiği otoyollar üzerinde söz
konusu merkezlerin kurulabilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 20değiştiriyor6102 sayılı
13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1259 uncu
maddesinin birinci fıkrasımn ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Zorunlu sigorta bedelinin sınırı her kaza için yolcu başına, uluslararası sefer yapabilmek için
ruhsat almış bir gemi ile yolcu taşındığı takdirde 250.000 Özel Çekme Hakkından, uluslararası
sefer için gerekli ruhsatı olmayan bir gemi ile yolcu taşındığı takdirde 100.000 Özel Çekme
Hakkından az olamaz."
Gerekçe: Türk Ticaret Kanununun deniz yolu ile yolcu taşıma sözleşmesine ilişkin
hükümlerinin kaynağı 2002 Atina Sözleşmesidir. Bu sözleşmenin onaylanmasına ilişkin
Yolcuların ve Bagajlannm Deniz Yolu İle Taşınmasına İlişkin Atina Sözleşmesine Ait 2002
Protokolünün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun 3/4/2017 tarih ve 30027 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu sözleşme uluslararası yolcu
taşımacılığmı düzenlemekteyken Türk Ticaret Kanununda yer alan hükümler nedeniyle kabotaj
yolcu taşımacıhğma da uygulanmaktadır.
Kabotaj taşımacılığı, daha kısa mesafelerde ve kıyıya yakın yapılması, seyahat süresinin
kısa olması gibi nedenlerle uluslararası taşımalara nazaran sigorta poliçelerinin gereklilikleri
bakımından farklılık arz etmektedir. Uluslararası taşımacılık ile ulusal taşımacılığın aym
zorunlu sigorta limitlerinde değerlendirmesi nedeniyle poliçe bedellerinin yüksekliği kabotaj
taşımacılığım olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle söz konusu Türk Ticaret Kanununun 1259
uncu maddesinde değişiklik yapılarak, onikiden fazla yolcu taşımak için ruhsat almış ancak
uluslararası sefer için gerekli ruhsatı olmayan gemiler için zorunlu sigorta bedelinin sımrımn
her kaza için yolcu başına 100.000 Özel Çekme Hakkından az olamayacağı belirtilmiş ve 2002
Atina Sözleşmesindeki düzenlemeye uygun olarak "tavan" yerine "sımr" ifadesi "kişi başına"
ifadesi yerine "yolcu başına" ifadesi tercih edilmektedir.
Madde 21ekliyoribare değişikliği6475 sayılı
9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununun 16 ncı
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "her yılın sonunda" ibaresi "aylık dönemler itibarıyla"
şeklinde değiştirilmiş ve üçüncü fıkrasına "gerçekleşen net maliyeti" ibaresinden sonra gelmek
üzere harcamanın yapıldığına ilişkin bilgi ve belgelerin sunulduğu ayı takip eden ayın sonuna
kadar" ibaresi eklenmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir,
"(4) Evrensel posta hizmetlerine ilişkin giderleri karşılamak üzere evrensel posta hizmeti
yükümlüsüne ya da sağlayıcısına avans ödenebilir. Avans ödemesine ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle belirlenir."
Gerekçe: Evrensel posta hizmeti net maliyeti ödeme periyotlarmm ortalama 18 ayı
bulmasına bağlı olarak evrensel posta hizmet yükümlüsü veya sağlayıcısı nezdinde paramn
zamana karşı değer kaybetmesine bağlı ortaya çıkabilecek mali kayıpların en aza indirilmesi ve
bu bağlamda evrensel posta hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesinin temin
edilmesi gereği hâsıl olmuştur.
Bu kapsamda, daha önce yıllık bazda öngörülen evrensel posta hizmeti net maliyeti
bildirim sürelerinin aylık bazda raporlanabilmesine yönelik olarak maddenin ikinci fıkrasında
yer alan "/zer yılın sonunda" ibaresi ''aylık dönemler itibarıyla" şeklinde değiştirilmektedir.
Ayrıca evrensel posta hizmeti net maliyeti bildirimleri üzerine net maliyet tutarlarının
ödeneceği azami sürelerin kanuni olarak belirlenmesi amacıyla maddenin üçüncü fıkrasına
"gerçekleşen net maliyeti" ibaresinden sonra gelmek üzere "harcamanın yapıldığına ilişkin
bilgi ve belgelerin sunulduğu ayı takip eden aym sonuna kadar" ibaresi eklenmektedir.
Diğer taraftan evrensel posta hizmetine ilişkin harcamalar açısından avans uygulamasımn
kanuni zeminde düzenlenmesinin sözü edilen mali kaybı önleme amacım sağlamada faydalı
olacağı düşünüldüğünden evrensel posta hizmetine ilişkin harcamalar açısından da avans
uygulamasımn başlatılması ve avans ödemelerinin net maliyet hesabında dikkate alınabilmesi
amacıyla madde metnine fıkra eklenmektedir.
Madde 22ekliyor4857 sayılı6475 sayılı
6475 sayılı Kanunun 21 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"(7) Sermayesinin yarıdan fazlası PTT'ye ait olan şirketlerde kamu kurum ve
kuruluşlarına personel istihdam edilmesine dair mevzuat hükümlerine tabi olunmaksızın
22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı îş Kanununa tabi personel istihdam edilir. Şirketlerde istihdam
edilecek personelin işe alınması ve mali hakları hususlarında; görev yapılan unvan, eğitim,
tecrübe, dil bilgisi ve alanında uzmanlığı esas alınmak kaydıyla ilgili şirketlerin Yönetim
Kurulları yetkilidir."
Gerekçe: Anayasa Mahkemesi'nin E.2018/96, K.2023/222 sayılı kararı ile PTT'ye
ait şirketlerde personel istihdamına ilişkin hükmün iptal edilmesi üzerine yeni bir düzenlemeye
ihtiyaç duyulmuştur. Bu kapsamda madde ile sermayesinin yarıdan fazlası PTT'ye ait olan
şirketlerde istihdam edilecek personelin alımına ilişkin görev yapılan unvan, eğitim, tecrübe,
dil bilgisi, alanında uzmanlığı gibi kriterler getirilerek Yönetim Kurulları yetkili kılınmaktadır.
Madde 23ekliyor657 sayılı6475 sayılı
6475 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"Disiplin cezalarının çeşitleri ve uygulanacak haller
EK MADDE 1 - (1) PTT'de idari hizmet sözleşmeli olarak görev yapan personele
uygulanacak disiplin cezaları ile ceza gerektiren fiil ve haller hususunda 14/7/1965 tarihli ve
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesi uygulanır. Ancak;
a) Aylıktan kesme cezası; brüt sözleşme ücretinden 1/30 ilâ 1/8 arası oranlarda kesinti
yapılması,
b) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası; brüt sözleşme ücretinden 1/4 ilâ 1/2 arası
oranlarda kesinti yapılması,
c) Devlet memurluğundan çıkarma cezası; bir daha PTT'de herhangi bir göreve
alınmamak üzere sözleşmenin feshi,
suretiyle uygulamr.
(2) PTT'de idari hizmet sözleşmeli olarak görev yapan personel hakkındaki disiplin
işlemlerinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının
"Disiplin" başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümler uygulamr."
Gerekçe: Türkiye Cumhuriyeti Anayasasımn 38 inci maddesinde; suçta ve cezada
kanunilik ilkesine yer verilmekte olup, ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerinin ancak
kanunla düzenlenebileceği hüküm altına alınmaktadır.
Bu itibarla gerek anayasal hükümler gerekse yargısal içtihatlar göz Önüne alınmak
suretiyle, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde idari hizmet sözleşmeli olarak istihdam
edilen ve kamu personeli hüviyeti taşıyan personelin tabi olacağı disiplin hükümlerinin de
kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Bu amaç doğrultusunda, 6475 sayılı Posta Hizmetleri
Kanununa eklenmesi öngörülen ek 1 inci madde ile verilebilecek disiplin cezalarımn çeşitleri,
disiplin suçu teşkil eden fiil ve haller ile ve bu fiil ve haller dolayısıyla verilecek cezalar
belirlenmektedir. Ayrıca idari hizmet sözleşmeli personelin disiplin işlemlerine ilişkin bu
kanunda düzenlenmeyen hallerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Dördüncü Kısmının
"Disiplin" başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümlerin uygulanacağı hüküm altına
alınmaktadır.
Madde 24ekliyor6475 sayılı
6475 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"Disiplin cezası vermeye yetkili amirler ve kurullar
EK MADDE 2- (1) Disiplin işlemleri; disiplin amirleri, Teşkilat Disiplin Kurulu, Merkez
Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulunca yürütülür.
(2) Uyarma, kınama ve 1/30 ilâ 1/8 arası ücret kesintisi yapılması cezası disiplin amirleri;
1/4 ilâ 1/2 arası ücret kesintisi yapılması cezası merkez teşkilatında Merkez Disiplin Kurulu,
taşra teşkilatında ise Teşkilat Disiplin Kurulu; sözleşmenin feshi cezası Yüksek Disiplin Kurulu
tarafından verilir.
(3) Disiplin cezası vermeye yetkili disiplin amirleri ve disiplin kurulları, disiplin
kurullarımn kuruluşu, üyeleri, çalışma ve karar usulü, disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde
uygulanacak esaslar ile bunların yetki ve sorumlulukları ve diğer hususlar Yönetim Kurulu
tarafından yönetmelikle düzenlenir."
Gerekçe: 6475 sayılı Kanuna eklenen ek 2 nci madde ile disiplin işlemlerini
yürütmeye yetkili disiplin amirleri ve disiplin kurulları belirlenmekte, disiplin amirleri ile
disiplin kurullarımn kuruluşu, üyeleri, çalışma ve karar usulünün yönetmelikle düzenleneceği
hususları düzenlenmektedir.
Madde 25ekliyor6475 sayılı657 sayılı
6475 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"Görevden uzaklaştırma
EK MADDE 3- (1) Görevden uzaklaştırma, görevi başında kalmasmda sakınca görülen
personel hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmamn
herhangi bir safhasında da alınabilir. Görevden uzaklaştırmaya; atamaya yetkili amirler,
müfettişler ve denetçiler yetkilidir.
(2) Görevden uzaklaştırmaya ilişkin işlemler, 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının
"Görevden Uzaklaştırma" başlıklı Sekizinci Bölümünde yer alan hükümlere göre yapılır."
Gerekçe: 6475 sayılı Kanuna eklenen ek 3 üncü madde ile görevden uzaklaştırma
tedbiri düzenlenmiş olup görevleri başında kalmalarında sakınca görülen personel hakkında
görevden uzaklaştırmaya kimlerin yetkili olduğu, buna ilişkin işlemlerin 657 sayılı Kanunun
"Görevden Uzaklaştırma" başlıklı Sekizinci Bölümü altında yer alan hükümlere göre yapılacağı
belirlenmektedir.
Madde 26değiştiriyor375 sayılı
27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ekli (I)
sayılı Cetveline (Ç) kısmının (5) numaralı bölümünden sonra gelmek üzere aşağıdaki bölümler
eklenmiş ve (6) numaralı bölüm (9) olarak değiştirilmiştir.
6-Pilot (DHMÎ), Hava Trafik Başkontrolörü (DHMİ) ve Hava Trafik
Kontrolörü (DHMÎ) pozisyonlarında bulunanlar
7-Havacılık Bilgi Yönetimi Uzmam (DHMİ) pozisyonlarında bulımanlar
8-Müdür Yardımcısı (Havacılık Bilgi Yönetimi) (DHMİ) ve Şef (Havacılık
Bilgi Yönetimi) (DHMİ) pozisyonunda bulunanlar
182
114
135
Gerekçe: Ülkemizin de üyesi olduğu Uluslararası Hava Seyrüsefer Emniyeti İçin
Avrupa Teşkilatı (EUROCONTROL) mevzuatı gereğince, üye ülkeler tarafından Hava
Seyrüsefer Hizmetleri (ANS) için yapılacak harcamaların ülke bütçelerine yük getirmesini
önleyen ve ülkeleri, hava seyrüsefer yatırım ve hizmetleri için teşvik eden "Maliyetlerin Geri
Dönüşümü" prensibi uygulanmakta, bu kapsamda da üye ülkelerce hava seyrüsefer
hizmetlerine yönelik yapılan tüm harcamalar, personel maliyetleri dâhil olmak üzere
EUROCONTROL taraûndan üye ülkelere geri ödenmektedir.
Ülkemizde son yıllarda gelişen ve büyüyen sivil havacılık faaliyetleri göz önünde
bulundurularak istihdamı zorunlu olan hava seyrüsefer personelinin yetiştirilmesi ve devamımn
sağlanması büyük önem arz etmektedir. Bu itibarla, hava seyrüsefer personelinin nitelikleri,
ulusal ve uluslararası istihdam koşulları, mesleğin özel lisans gerektirmesi, görev icrasının
içerdiği yüksek risk, yabancı dil, analitik düşünme ve karar verme yetisi vb. hususlar göz
önünde bulundurulduğunda söz konusu unvan gruplarının uluslararası mevzuata uyum
kapsamında tabloda ayrı ayrı yer alması gerekmektedir.
Bahsi geçen hava seyrüsefer personelinin maliyetlerinin tamamı EUROCONTROL
tarafından karşılanmaktadır.
Madde 27değiştiriyoribare değişikliği655 sayılı
26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma ve Altyapı Alamna İlişkin Bazı
Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında
yer alan "havacılık ve uzay" ibaresi "havacılık, uzay, raylı sistem ve denizcilik" şeklinde
değiştirilmiştir.
Gerekçe: Halen yürürlükte olan mevzuata göre; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının
görev alanlarından sadece elektronik haberleşme ile havacılık ve uzay teknolojileri konusunda
Ar-Ge projeleri desteklenebilmektedir. Bakanlığın görev alanlarından denizcilik ve demiryolu
sektöründe raylı sistemler ile ilgili alanlarda dijital dönüşüm ve sıfır emisyon hedeflerinin
gerçekleştirilebilmesi ve bu alandaki ülkemiz hedeflerine ulaşılabilmesi için mevcut Ar-Ge
bütçesinden Ar-Ge desteği sunulmasının önü açılmaktadır.
Madde 28ekliyor655 sayılı
655 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"Çalışma zamam ve mesai dışı hizmet bedeli
EK MADDE 2- (1) Bölge liman başkanlıkları ve liman başkanlıkları tarafından
gerçekleştirilen denetim, ölçüm, belgelendirme ve diğer denizcilik işlemlerinin normal çalışma
saatleri içinde yapılması esastır. Ancak, bu saatler dışında veya tatil zamanlarında işin
yapılacağı bölge liman veya liman başkanlığınca, gerekli önlemler alınmak ve Ulaştırma ve
Altyapı Bakanlığınca belirlenecek mesai dışı hizmet bedelinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatıniması şartıyla işlem yapılabilir. Ulaştırma ve Altyapı
Bakanlığı, normal çalışma saatleri dışında verilecek hizmetleri düzenler ve kontrol eder.
(2) Birinci fıkra kapsamında; bölge liman veya liman başkanlığınca yürütülen fazla
çalışmalar karşılığında elde edilen gelirlerden, bu başkanlıklarda fiilen görev yapıp mesai
saatleri dışında fazla çalışma yapan memur veya sözleşmeli personelden ilgili mevzuatı
kapsamında denetim yapmaya yetkili olanlara ve denetim konusunda eğitim alarak
yetkilendirilmiş olanlara saat başına 160 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı
sonucu bulunacak tutan aşmamak üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca belirlenen tutarda
ayda 50 saate kadar fazla çalışma ücreti ödenebilir. Bu ödeme damga vergisi hariç herhangi bir
vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Bu madde kapsamında ödeme yapılanlara diğer mevzuat
hükümleri çerçevesinde ayrıca fazla çalışma ücreti ödenmez."
Gerekçe: Bölge liman ve liman başkanlıkları hem bulundukları konum itibariyle hem
de iş yükü göz önüne alındığında, ülkemizin dış ticaretinin önemli bir kısmım karşılayan
denizyolu taşımacılığının sürdürülebilirliği, verimliliği ve artırılması amacıyla hizmet
vermektedirler. Limanlarda gemi ve deniz araçlanmn giriş ve çıkışlarına ait işlemler dahil, her
türlü gemi,liman,tersane, acente, sörvey, denetim, belgelendirme ve diğer denizcilik işlemleri,
denizcilik kökenli uzman personel ile diğer kadro ve pozisyonlarında bulunan personel
tarafından aralıksız 7 gün 24 saat esasıyla gerçekleştirilmek zorundadır.
Madde ile denetim, ölçüm, belgelendirme veya diğer denizcilik işlemlerinin normal
çalışma saatleri içinde yapılmasının esas olduğu, mesai dışmda ise Bakanlıkça belirlenecek
ücretinin Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılması halinde işlem yapılabileceği
belirlenmektedir. Bu hizmetleri fiilen veren personele, çalıştığı saat başına ancak 50 saati
geçmemek üzere, fazla çalışma ödemesi yapılabileceği belirtilmektedir. Fazla çalışma yapan
personele ödenecek fazla çalışma ücreti, bölge liman veya liman başkanlığınca mesai saati
dışında verilen hizmetlerden elde edilen gelirden karşılanacaktır.
Madde 29
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 30
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
TÜRK SÎVÎL HAVACILIK KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA VE KANUN
HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN
TEKLİFİ