Bunlar teklifin TBMM'ye sunulduğu ilk hâlidir. Komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde değişmiş olabilir; kanunun yürürlükteki metni Resmî Gazete'dedir.
Madde 1
9/7/1982 tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Eneıjisi Kurumunun
Muafiyetleri ve Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkmda Kanunun 14 üncü maddesi başlığıyla
birlikte aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"Türkiye Eneıji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumunun gelirleri
MADDE 14 - Türkiye Eneıji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumunun gelirleri
şunlardır:
a) Genel bütçeden yapılacak Hazine yardımları.
b) Kurum faaliyetlerinden elde edilecek gelirler.
c) Yayın gelirleri.
ç) Kuruma ait taşınır veya taşınmaz mallann gelirleri.
d) İşletme ve şirketler ile diğer birimlerden aktarılan gelirler.
e) Radyoaktif atık yönetimi için Kuruma ödenen bedeller.
Q Fikri ve smai mülkiyet haklarmdan elde edilen gelirler.
g) Kuruma yapılacak her türlü yardımlar, bağışlar ve vasiyetler.
ğ) Diğer gelirler.
Bu gelirlerden hesap yılı sonuna kadar harcanmayanlar bir sonraki yıla aktarılır."
Gerekçe: 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 119 uncu maddesinin (ç)
bendiyle 2690 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin yürürlükten kaldırılmasma ilişkin hükmü
Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E:2021/125, K:2023/213 sayılı kararıyla iptal
edilmiştir. Yine TENMAK'ın kuruluşuna ilişkin 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
"Kurum gelirleri" başlıklı 686 ncı maddesi Anayasa Mahkemesinin 13/9/2023 tarihli ve
E:2020/46, K:2023/149 sayılı karanyla iptal edilmiştir. Madde ile, Anayasa Mahkemesinin
iptal kararları dikkate alınarak TENMAK'ın gelirlerine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.
Madde 22547 sayılı2690 sayılı
2690 sayılı Kanunun Anayasa Mahkemesi tarafmdan iptal edilen ek 4
üncü maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"EK MADDE 4- Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumunda geçici
olarak görevlendirilen mesleğe özel yarışma sınavıyla alınanlar ile teknik hizmetler smıfma
dâhil personele ve 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 38 inci
maddesinin dördüncü fıkrasındaki sınırlamalara tabi olmaksızın öğretim üyelerine ödenecek
ilave ücret, asgari ücretin üç katım aşmamak üzere Cumhurbaşkanınca belirlenir. Bu kapsamda
ödenecek ilave ücretlerden damga vergisi hariç hiçbir kesinti yapılmaz.
Kurum, görev alanı ile ilgili konularda insan kaynağı yetiştirilmesi ve geliştirilmesini
sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanı tarafmdan belirlenen üst limitler dahilinde, diğer mevzuatta
yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın Kurum tarafmdan çıkarılan yönetmeliğe göre ödül ve
burslar verebilir.
Kurum tarafmdan desteklenen projelerde, proje süresiyle sınırlı olmak kaydıyla proje
kapsamında ve projeye ilişkin hizmetlerde görev alan proje yürütücüsü, araştırmacı ve diğer
personele ödenebilecek proje teşvik ikramiyesinin üst limiti asgari ücretin net tutarımn dört
katını geçmemek üzere Cumhurbaşkamnca belirlenir. Bu kapsamda yılda en fazla üç defa proje
teşvik ikramiyesi ödenebilir. Bu ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti
yapılmaz. Kurum tarafmdan desteklenen projeler ile Kurum tarafından yürütülen dış destekli
proje harcamaları için Kurumun uygun bulması durumunda ön ödeme yapılabilir. Desteklenen
proje ve faaliyetler için öngörülen yılları bütçe ödeneklerinin ilgili tertiplerinde yer alan
ödenekten harcanmayan kısımları ertesi yıl bütçesinin ilgili tertiplerine devren ödenek
kaydedilir. Kurumda görevlendirilecek hakem, kurul ve komite üyeleri ile benzeri kişilere
yapılacak ödemelerin üst limiti asgari ücretin net tutarının üç katını geçmemek üzere, diğer
kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara tabi olmaksızın Cumhurbaşkanmca belirlenir ve
ilgililerine ödenir. Bu fıkraya göre aktarılacak tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve
bu fıkra kapsamında yapılacak ön ödemelere ilişkin usul ve esaslar ile Kurumun bütçe
ödeneklerinin kullanılması, tertipler arasında aktarma yapılması ve diğer bütçe işlemlerinin
gerçekleştirilmesinde uygulanacak usul ve esaslar ile desteklenecek projelerin ilanı,
değerlendirilmesi, seçimi ve diğer hususlar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak
Kurum tarafmdan yönetmelikle belirlenir.
Kurumun görevlerini yerine getirmesi için yürüteceği faaliyetler sırasında mevzuatı
uyarınca proje bütçesi kapsamında ödenecek ücretler ile üçüncü fıkra uyarınca belirlenen üst
limit dahilindeki ücret ve proje teşvik ikramiyesi tutarlan Kurum Yürütme Kurulunca
belirlenir."
Gerekçe: Madde ile, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 119 uncu
maddesinin (c) bendiyle 2690 sayılı Kanuna eklenen ek 4 üncü maddenin iptaline ilişkin
Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E:2021/125, K:2023/213 sayılı kararına istinaden
düzenleme yapılması amaçlanmaktadır.
Diğer
yandan TENMAK'm kuruluşuna ilişkin 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 681 inci maddesinin birinci fıkrasımn (g) bendinde yer alan "... bu amaçla
Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ödül ve burs vermek," kısmımn ve
683 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "i) Kurumun görevlerini yerine getirmesi için
yürüteceği faaliyetler sırasında yapacağı ücret, telif, işlenme ücreti, ödül, burs, proje teşvik
ikramiyesi ve benzeri ödemelerin tutar veya üst limitlerini belirlemek." hükmünün, Anayasa
Mahkemesinin 13/9/2023 tarihli ve E:2020/46, K:2023/149 sayılı kararıyla iptal edilmesi
dikkate alınarak maddeyle, uygulamada boşluk doğacak hususlarda mevcut madde hükmüyle
uyumlu olacak şekilde düzenleme yapılması amaçlanmaktadır.
Madde 3ekliyoribare değişikliği6502 sayılı
7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun
22 nci maddesinin üçüncü fikrasmda yer alan "yazılı" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya
mesafeli" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: 5411 sayılı Bankacılık Kanununda yer alan, sözleşmelerin yazılı olarak
veya uzaktan iletişim araçlarıyla mesafeli olarak ya da mesafeli olsun olmasın ilgili mevzuat
çerçevesinde yazılı şeklin yerine geçebileceğinin belirlendiği ve bir bilişim veya elektronik
haberleşme cihazı üzerinden gerçekleştirilecek ve tüketici kimliğinin doğrulanmasına imkân
verecek yöntemler yoluyla kurulabileceğine ilişkin düzenlemeyle uyum sağlamak amacıyla
6502 sayılı Kanun kapsamındaki kredi veren ile tüketiciler arasındaki sözleşmelerin şekil şartı
yeniden düzenlenmektedir.
Madde 4ekliyoribare değişikliği6502 sayılı
6502 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin birinci fikrasma "tüketicinin aksine
yazılı" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya kalıcı veri saklayıcısıyla" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: Finansal hizmetlerin dağıtım kanallarımn sürekli bir değişim ve yenilik
içinde olması, ülkemizin dijital dönüşüm stratejileri ile uyumun sağlanması amacıyla tüketici
kredisi sözleşmelerinin yazılı usul yanında elektronik yöntemler ile akdedilmesine imkan
sağlanmış olup tüketicinin kredi sözleşmesine bağlı olarak açılan hesabm kapatılmamasına
ilişkin talebini yazılı usule ek olarak kalıcı veri saklayıcısıyla da iletebilmesine imkan
sağlanmıştır. Tüketici kredisi sözleşmelerinin mesafeli yolla uzaktan iletişim araçlarıyla
kurulabildiği göz önünde bulundurularak sözleşmeye bağlı diğer işlemlerin de kalıcı veri
saklayıcısı aracılığıyla elektronik ortamda uzaktan yapılabilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 5ekliyoribare değişikliği6502 sayılı
6502 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fikrasmda yer alan "yazılı"
ibaresinden sonra gelmek üzere "veya mesafeli" ibaresi eklenmiştir,
Gerekçe: 6502 sayılı Kanun kapsamındaki konut fmansmam kuruluşu ile tüketiciler
arasındaki sözleşmelerin şekil şartı, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve 6361 sayılı Finansal
Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu dikkate alınarak
yeniden düzenlenmekte ve sözleşmelerin mesafeli olarak kurulmasına imkan tanınmaktadır.
Madde 6ekliyoribare değişikliği6502 sayılı
6502 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fikrasma "tüketicinin
aksine yazıh" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya kalıcı veri saklayıcısıyla" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: Finansal hizmetlerin dağıtım kanallarımn sürekli bir değişim ve yenilik
içinde olması, ülkemizin dijital dönüşüm stratejileri ile uyumun sağlanması amacıyla tüketici
kredisi sözleşmelerinin yazılı usul yamnda elektronik yöntemler ile akdedilmesine imkan
sağlanmış olup tüketicinin kredi sözleşmesine bağlı olarak açılan hesabın kapatılmamasına
ilişkin talebini yazılı usule ek olarak kalıcı veri saklayıcısıyla da iletebilmesine imkan
sağlanmıştır. Konut finansmam sözleşmelerinin mesafeli yolla uzaktan iletişim araçlarıyla
kurulabileceği göz önünde bulundurularak sözleşmeye bağlı diğer işlemlerin de kalıcı veri
saklayıcısı aracılığıyla elektronik ortamda uzaktan yapılabilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 7ibare değişikliği6502 sayılı
6502 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin yedinci fıkrasında yer alan
"doğrudan satışlar," ibaresi fıkra metninden çıkarılmıştır.
Gerekçe: 6502 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin son fıkrasında yer alan
düzenlemede sadece doğrudan satış uygulama usul ve esaslanmn yönetmelik ile düzenleneceği
ifadesine yer verilmiş olup, doğrudan satışlann Kanuna yeni bir madde olarak eklenmesi
nedeniyle 47 nci maddede yer alan doğrudan satışlar ibaresi fıkra metninden çıkarılmaktadır.
Madde 8ekliyor6502 sayılı
6502 sayılı Kanuna 47 nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki
madde eklenmiştir.
"Doğrudan satış sistemi
MADDE 47/A - (1) Doğrudan satış sistemi, doğrudan satış şirketi tarafından
oluşturulan ve iş sözleşmesi ile istihdam edilmeyen, bağımsız temsilci, distribütör, damşman
ve benzeri isimlerle komisyon, prim, teşvik ve ödül gibi menfaatler karşılığında faaliyet
gösteren doğrudan satıcılann tüketicilere mal veya hizmet pazarladığı satış sistemidir.
(2) Doğrudan satış şirketinin sermaye şirketi olması ve yönetmelikle belirlenen diğer
koşullan sağlaması zorunludur.
(3) Doğrudan satış sisteminin, elde edilecek kazancın ağırlıklı olarak sisteme yeni
doğrudan satıcılar kazandırılması ve bu sayede ortaya çıkan menfaatlerin dağıtılması üzerine
kurulmaması, mal veya hizmetin tüketicilere satışım esas alması ve yönetmelikle belirlenen
diğer ilkelere uygun olması gerekir.
(4) Doğrudan satıcılardan, sisteme dahil olmalan veya sistemde kalmaları için
tüketiciye satışı öngörülen mal veya hizmeti içermeyen yenileme, paket, ücret, aidat ve benzeri
isimler altında herhangi bir bedel veya borç altına sokan belge alınamaz. Doğrudan satış
şirketinin belirlediği miktar ya da tutarda mal veya hizmet satın alınması doğrudan satıcımn
sistem içindeki seviyesini belirleyemez.
(5) Doğrudan satış sistemi kapsamında mal veya hizmet satın alan tüketici otuz gün
içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma
hakkına sahiptir. Cayma hakkmm kullamidığma dair bildirimin bu süre içinde doğrudan
satıcıya veya doğrudan satış şirketine yöneltilmiş olması yeterlidir.
(6) Doğrudan satış şirketi, Bakanlıkça belirlenen hususlarda tüketicinin
bilgilendirilmesini, talep ve bildirimlerini iletebilmesini sağlayan bir sistem kurmakla
yükümlüdür.
(7) Doğrudan satış şirketinin, doğrudan satıcının ve tüketicinin hak ve yükümlülükleri,
kapsam dışı sözleşmeler, mal veya hizmet satışı, cayma hakkı, bilgilendirme yükümlülüğü,
teslimat ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelik ile belirlenir."
Gerekçe: Halihazırda iş yeri dışında kurulan sözleşmelere ilişkin 47 nci maddede
yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen doğrudan satış sistemleri Kanuna eklenen 47/A
maddesiyle aynntılı olarak düzenlenmektedir. Maddenin ilk fıkrasında doğrudan satış siteminin
ve bu sistemde faaliyet gösteren doğrudan satıcının tammına ve özelliklerine yer verilmiştir,
ikinci fıkrada, doğrudan satış faaliyetinde bulunmak isteyen şirketlere sermaye şirketi olarak
kurulma zorunluluğu ile birlikte yönetmelikle belirlenen diğer koşullan sağlama şartı
getirilmiştir. Doğrudan satış sisteminin ayırıcı özelliklerine ilişkin üçüncü fıkrada, sisteme dahil
olanların ve tüketicilerin mağduriyet yaşamalanmn önlenmesi amacıyla, sistemden elde
edilecek kazancın ağırlıklı olarak sisteme yeni doğrudan satıcılar kazandırılması ve bu sayede
ortaya çıkan menfaatlerin dağıtılması üzerine kurulamayacağı, mal veya hizmetin tüketicilere
satışmı esas alması gerektiği ve sistemin temel özelliği gereği sisteminin somut özelliklerinin
her bir satış sistemi özelinde değerlendirilmesi gereği de göz önünde bulundurularak diğer
ilkelerin yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir. Dördüncü fıkrada sisteme girişte ve
sonrasında tüketiciye satışı öngörülen mal veya hizmeti içermeyen herhangi bir bedel veya borç
altına sokan belge almamayacağı düzenlenerek sistemin mal veya hizmet satışı odaklı
işlemesinin sağlanması hedeflenmiştir. Beşinci fıkrada tüketicilerin herhangi bir gerekçe
göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkım kullanabileceği düzenlenmiştir.
Altıncı fıkra ile tüketicilerin cayma hakkına ve diğer hususlara ilişkin taleplerini kolayca
bildirebilmelerini sağlamak amacıyla doğrudan satış şirketlerine buna yönelik sistem kurma
yükümlülüğü getirilmiştir. Yedinci fıkra ile de doğrudan satış sistemlerine ilişkin diğer usul ve
esaslann yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
Madde 9ibare değişikliği5237 sayılı6502 sayılı
6502 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin on ikinci fıkrasımn üçüncü ve
dördüncü cümleleri aşağıdaki şekilde, on üçüncü fıkrasında yer alan "beş bin Türk Lirası"
ibaresi "altmış bin Türk Lirasından altı yüz bin Türk Lirasına kadar" şeklinde, "elli bin Türk
Lirası olarak" ibaresi "altı yüz bin Türk Lirasmdan altı milyon Türk Lirasına kadar" şeklinde
değiştirilmiş, fıkramn son cümlesinden önce gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiş, on
beşinci fıkrasında yer alan "edenler hakkmda" ibaresi "edenlere", "tespitinden" ibaresi
"gerçekleştiği tarihten", "durumlarda üç" ibaresi "durumlarda ön ödemeli konut satışlarında altı
milyon Türk Lirası, diğer satışlarda bir" şeklinde değiştirilmiş, fıkraya dördüncü cümlesinden
sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiş, son cümlesi yürürlükten kaldırılmış ve on
yedinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Aykırılık;
a) Yerel düzeyde yayın yapan televizyon kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise yüz on
bin Türk Lirasmdan bir milyon yüz bin Türk Lirasına kadar,
b) Ülke genelinde yayın yapan televizyon kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise iki
milyon iki yüz on bin Türk Lirasından yirmi iki milyon yüz bin Türk Lirasına kadar,
c) Süreli yayınlar aracılığıyla gerçekleşmiş ise (a) ve (b) bentlerinde belirtilen
cezaların yarısı,
ç) Yerel düzeyde veya uydu üzerinden yayın yapan radyo kanalı aracılığı ile
gerçekleşmiş ise altmış bin Türk Lirasmdan altı yüz bin Türk Lirasına kadar,
d) Ülke genelinde yayın yapan radyo kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise altı yüz bin
Türk Lirasmdan altı milyon Türk Lirasına kadar,
e) Uydu üzerinden yayın yapan televizyon kanalı veya internet aracılığı ile
gerçekleşmiş ise altı yüz bin Türk Lirasmdan altı milyon Türk Lirasına kadar,
f) Kısa mesaj aracılığı ile gerçekleşmiş ise iki yüz seksen bin Türk Lirasmdan iki
milyon sekiz yüz bin Türk Lirasına kadar,
g) Diğer mecralar aracılığı ile gerçekleşmiş ise altmış bin Türk Lirasmdan altı yüz bin
Türk Lirasına kadar,
idari para cezası verilir. Reklam Kurulu, bu fıkrada alt ve üst sınırlan belirtilen idari
para cezalarını uygularken aykınlığm haksızlık içeriği, aykırılık dolayısıyla elde edilen
menfaatin veya neden olunan zararın büyüklüğü ile aykınhğı gerçekleştirenin kusuru ve
ekonomik durumu gibi hususları dikkate alır."
"Reklam Kurulu, bu fıkrada alt ve üst smırları belirtilen idari para cezalarını uygularken
aykırılığın haksızlık içeriği, aykınhk dolayısıyla elde edilen menfaatin veya neden olunan
zararın büyüklüğü ile aykınhğı gerçekleştirenin kusuru ve ekonomik durumu gibi hususları
dikkate alır."
"Gayrisafi gelirini beyan etme yükümlülüğü bulunmayanlar hakkında elli bin Türk Lirası idari
para cezası uygulamr."
"(17) Bu Kanunun;
a) 47/A maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralannda belirtilen yükümlülüklere aykırılığı
tespit edilenler hakkında her bir aykırılık için beş milyon Türk Lirası, dördüncü, beşinci ve
yedinci fıkralarında belirtilen yükümlülüklere aykın hareket edenler hakkmda aykırılığı tespit
edilen her bir işlem için iki bin iki yüz Türk Lirası idari para cezası uygulanır.
b) 47/A maddesinin altıncı fıkrasına aykın hareket edenlere bu aykınlığm giderilmesi
içinüç ay süre verilir. Bu süre sonunda aykırılığın giderilmemesi halinde bir milyon Türk Lirası
idari para cezası uygulanır.
c) 80 inci maddesine aykırı olarak piramit satış sistemini başlatan, düzenleyen veya
toplantı, elektronik posta veya diğer birçok kimsenin de katılımım sağlamaya elverişli
yöntemlerle yayan veya böyle bir sistemin diğer bir şekilde yayılmasını ticari amaçlarla
destekleyenler hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri
uygulamr."
Gerekçe: Maddede yapılan değişiklikle, 6502 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin on
ikinci ve on üçüncü fıkralarında yer alan mevcut idari para cezaları alt ve üst smırlan
belirlenmek suretiyle yeniden düzenlenmiş ve Reklam Kuruluna bu sımrlar dahilinde
aykırılığın haksızlık içeriği, aykınhk dolayısıyla elde edilen menfaatin veya neden olunan
zararın büyüklüğü ile aykırılığı gerçekleştirenin kusuru ve ekonomik durumu gibi hususlan
dikkate alarak idari para cezası verme yetkisi tamnmıştır. Halihazırda ticari reklam ve haksız
ticari uygulamalar hakkında maktu olarak belirlenmiş olan idari para cezalan çoğu zaman
yetersiz kalarak cezalann caydırıcılık özelliğini karşılayamaz hale gelmiştir. Bu çerçevede
caydırıcılığın artırılarak tüketicilerin etkin şekilde korunabilmesi amacıyla madde metninde
değişikliğe gidilmektedir. Diğer taraftan, madde metnine eklenen ölçütlerle Kurula tanınan
takdir yetkisi belirli kriterlere bağlanarak hukuki belirliliğin ve güvenliğin sağlanması
hedeflenmiş ve aynca ceza sistematiği açısından ölçülülük ilkesine uygun ceza tesisi
amaçlanmıştır. Hukuk devleti ilkesinin bir gereği ve ceza hukukunun temel prensiplerinden
olan ölçülülük ilkesinin temel alt ilkeleri olan elverişlilik, gereklilik ve orantılılık ilkeleri
doğrultusunda önlemin; ulaşılmak istenen amaç için elverişli olması, amaç bakımından gerekli
olması ve haksızlığın içeriği ve fiilin ağırlığı ile orantılı olması gereklilikleri göz önüne alınmak
suretiyle küçük, orta ve büyük ölçekli işletmelerdeki işlem ve gelir hacmi farklılığı da dikkate
alınarak ticari reklam ve haksız ticari uygulamaların denetiminde etkinlik sağlanması.
tüketicilerin yanıltılmasının ve istismar edilmesinin önüne geçilmesi, kamu yarannm
korunması ve kamu düzeninin sağlanması hedeflenmektedir.
Ceza hukukunun temel ilkelerinden olan cezai müeyyidelerin caydmcılık özelliğinin
karşılanması, kabahatin haksızlık içeriği ve fiilin ağırlığı ile orantılı idari yaptınm
öngörülmesiyle kabahatlerin ve yaptırımlarımn koşullarının açık ve doğru olarak tanımlanması
amacıyla 6502 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin on beşinci fıkrasında değişiklik yapılmıştır.
Bilgi ve belge sunma yükümlülüğüne aykırı fiilin gerçekleştiği tarih ile aykınlığm tespit
edildiği tarihin farklı yıllara denk düştüğü durumlarda, muhataplar hakkında dikkate almacak
gayrisafı gelir tutarları ve alt smırlar farklılaşmaktadır. İdari para cezasının muhataplanna
h^aniyet çerçevesinde uygulanabilmesi için bilgi ve belge sunma yükümlülüğüne aykırılık
nedeniyle uygulanacak idari para cezasımn belirlenmesinde aykırı fiilin gerçekleştiği tarihin
esas alınacağı hüküm altına alınmaktadır. Aynca ölçülülük ilkesi dikkate alınarak gayrisafı
gelirin vergi dairesine bildirilmediğinin veya yanlış bildirildiğinin anlaşıldığı durumlarda
cezaya esas gayrisafı gelirin tespit edilmesi olanağı ortadan kalktığı için halihazırda uygulanan
maktu idari para cezası tutan yeniden belirlenmekte ve aynı yıl içinde birden fazla bilgi ve belge
sunma yükümlülüğüne aykırılık halinde uygulanması öngörülen tekerrür hükmü
kaldırılmaktadır. Diğer taraftan, halihazırda 6502 sayılı Kanun kapsamında gayrisafi gelirini
beyan etme zorunluluğu bulunmayan gerçek kişilerden kayıt ve belge düzenleme ya da saklama
yükümlülüğü bulunmayanlar hakkında maktu idari yaptırım tutarı farklılaştınimaktadır.
6502 sayılı Kanımun 77 nci maddesinin on yedinci fıkrasında 47/A maddesinde
belirtilen yükümlülüklere aykırı davrananlar hakkında uygulanacak idari yaptınmların detayları
düzenlenmektedir. Bu kapsamda, doğrudan satış şirketlerinin sermaye şirketi olarak
kurulmaması, yönetmelikte belirlenecek diğer ilkelere uymaması, doğrudan satış sisteminin
sisteme yeni kişiler katılması üzerine kurulması ve mal ve hizmet satışım esas almaması
durumlarında caydırıcı idari para cezaları öngörülmekte ve doğrudan satış sistemine ilişkin
diğer yükümlülüklere aykırılık halinde her bir tüketici işlemi için ayrı ayn idari para cezası
öngörülmektedir. Diğer taraftan, tüketicilerin cayma hakkını kullanabilmesi ve
bilgilendirilmesi için sistem kurulmasının sağlanması amacıyla bu yükümlülüğü ihlal eden
muhataplann öncelikle sistemi kurmaları yönünde uyarılması, bu uyarıya karşın tüketicinin
korunması ve haklanm kullanması bakımından son derece önemli bir rol oynayan sistemin
hayata geçirilmemesi halinde caydırıcı bir idari para cezasının uygulanması öngörülmektedir.
Madde 106502 sayılı
6502 sayılı Kanunun 77/A maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten
kaldınimıştır.
Gerekçe: 6502 sayılı Kanunun 77/A maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten
kaldırılmak suretiyle, halihazırda uzlaşma müessesesi kapsamında bulunmayan Reklam Kurulu
tarafından verilen idari para cezalarında da muhataplara uzlaşma imkanı tamnmaktadır. Bu
sayede, ticari reklam ve haksız ticari uygulamalara ilişkin hükümlerin ihlalinden kaynaklanan
idari işlemlere ilişkin dava süreçlerinin neden olacağı kamusal maliyetler ile ihlalin ve sürecin
hızlı ve kesin bir şekilde sonlandıniması sayesinde elde edilecek kamusal faydalar dikkate
alınarak. Kanunun diğer hükümlerinin ihlali halinde mevcut durumda uygulanmakta olan
uzlaşma müessesesinin ticari reklam ve haksız ticari uygulamalara ilişkin hükümler için de
uygulanmasına imkan tanınmakta ve aynı Kanun kapsamında cezaya muhatap olan gerçek veya
tüzel kişilere uzlaşma imkam bakımından eşitlik sağlanmaktadır. Aynca, halihazırda 6502
sayılı Kanun kapsamında idari para cezalan Reklam Kurulu, Bakanlık veya Bakanlığın yetki
devriyle taşrada ticaret il müdürlüklerince verilmekte olduğundan ve v^iliklerce idari para
cezası verilemediğinden yapılan değişiklikle 77/A maddesi Kanunun 78 inci maddesi ile
uyumlu hale getirilmektedir.
Madde 11değiştiriyor6563 sayılı
23/10/2014 tarihli ve 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi
Hakkında Kanununun ek 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"(7) Lisans ücretinin hesaplanmasmda,
a) Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve ekonomik bütünlük içinde bulunduğu
elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların elektronik ticaret pazar yerleri üzerinden yurt
dışına yapılan satışlar hesaba dâhil edilmez.
b) Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcmm net işlem hacminin, ETBİS verileri
kullamlarak hesaplanan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve elektronik ticaret hizmet
sağlayıcıların net işlem hacimleri toplamının yüzde yirmisinden fazla olmaması şartıyla,
izleyen takvim yılmda gerçekleştirilen;
1) (a) bendinde belirtilen satış tutanmn,
2) Yatırımların proje bazmda desteklenmesine dair mevzuat uyarınca Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığından yatırım teşvik belgesi alınarak gerçekleştirilen yatırım harcaması
tutanmn,
iki katı o takvim yılına ilişkin net işlem hacminden indirilir.
c) (b) bendinde belirtilen haddin aşılıp aşılmadığının tespitinde yüzde on beşin
altındaki had aşımları dikkate alınmaz."
Gerekçe: Ülkemizde elektronik ticaret hacmi 2023 yılında %119,67 oramnda artış
göstermiş, yurt içinde yerleşik pazar yerlerinde faaliyet gösteren işletme sayısı ise 539.808'e
ulaşmıştır. 2024 yılı mayıs ayı itibanyla bu işletmelerin yaklaşık 70.000'i söz konusu pazar
yerleri üzerinden yaklaşık 19 milyar TL tutarında yurt dışı satış gerçekleştirmiş olup
önümüzdeki birkaç yıl içinde pazar yerleri üzerinden yurt dışına satış yapan işletme sayısımn
200.000'in üzerine çılanası, yurt dışı satış tutarmın ise 400 milyar TL'ye ulaşması
hedeflenmektedir.
Ancak güçlü sermaye yapısına ve yıkıcı rekabet gücüne sahip bazı küresel e-ticaret
pazar yerlerinin ülkemize yönelik faaliyetlerine son bir yıl içinde hız verdiği, aşırı reklam ve
indirim uygulamalanyla tamnırhğım artndığı ve yurt içi piyasada önemli ölçüde güç kazandığı
görülmektedir. Bu durum yurt içinde yerleşik pazar yerlerinin rekabet güçleriyle birlikte pazar
paylarmm küçülmesi ve istihdamın azalması riskini doğurmaktadır. Bu nedenle yurt içinde
yerleşik pazar yerlerinin rekabet gücünün artırılarak yurt dışı menşeili bu pazar yerlerine karşı
korunması, istihdam seviyesinin artırılması ve ihracat artışına hız kazandırılarak daha çok
işletmenin ihracata yönelmesinin sağlanması amacıyla destekleyici tedbirler alınması ihtiyacı
hasıl olmuştur.
Bununla birlikte ülkemizin ihracata dayalı büyüme stratejisi kapsamında e-ihracatm
genel ihracat içerisindeki payımn %1,5'dan %10'a çıkarılması böylece dünyada hızla
yükselmekte olan sınır ötesi e-ticaret pazarında ülkemiz ihracatçılanmn etkin ve aktif bir
şekilde rol alması hedeflenmektedir. Benzer şekilde, 2024-2026 yıllarını kapsayan Orta Vadeli
Programda da e-ihracatm desteklenerek, elektronik ticaret pazarında daha fazla ihracatçı
firmanın etkin şekilde faaliyet göstermesinin sağlanmasına yönelik politikalann önemi
vurgulanmıştır.
Dijital dönüşüm destekli bir ekonominin önemli bir parçası olan elektronik ticaret aracı
hizmet sağlayıcıların yüksek teknolojiye yönelik yatırımlarının desteklenmesi sektörün rekabet
gücünü artırırken, ekonomik büyüme, istihdam yaratma, teknolojik ilerleme ve sürdürülebilir
kalkınma gibi pek çok alanda önemli faydalar sağlamaktadır.
Bu kapsamda, işletmelerin ürünlerini yurt dışı pazarlara ulaştırmalarmı kolaylaştıran
elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların sınır ötesi elektronik ticaret faaliyetlerinin yam sıra
yüksek teknoloji yatınmlanmn teşvik edilmesi amacıyla pazar yerleri üzerinden yurt dışına
yapılan satışlar ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından teşvik belgesi alınarak gerçekleştirilen
yatırım harcamalanmn toplamının iki katmm lisans ücretinin hesaplanmasına esas teşkil eden
net işlem hacminden indirilmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.
Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesinin 13/7/2023 tarihli ve E: 2022/109, K: 2023/125
sayılı Kararmda; elektronik ticaret alanına yeni giren veya halihazırda bu alanda faaliyet
gösteren piyasa aktörlerinin eşit şartlar altmda rekabet edebilmesine imkân sağlamak ve belirli
büyüklükteki işletmelerin serbest piyasa koşullarmı bozucu şekilde faaliyet göstermesini
engellemek amacıyla yapılan düzenlemelerde kamu yaran bulunduğu ifade edilerek sektörde
adil şekilde işleyen rekabet ortamının korunmasına vurgu yapılmıştır. Bu minvalde, adil rekabet
ortamımn ve sektörün çok oyunculu yapısının korunması amacıyla yapılan düzenlemeyle
tanman indirim imkânından yararlamlabilmesi için elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcımn
net işlem hacminin. Kanun kapsamında yer alan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ye
elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların net işlem hacimlerinin toplamını ifade eden ve BTBİS
verileri kullanılarak Bakanlıkça hesaplanan elektronik ticaret hacminin yüzde yirmisini
aşmaması şartı getirilmektedir.
Belirtilen hadlerin aşılması durumunda, elektronik ticaret hacminin yüzde yirmisi olarak
belirlenen haddin yüzde on beşinin altmdaki had aşımmm dikkate alınmamasına yönelik
düzenleme ise küçük ölçekli sapmaların lisans ücretleri üzerinde olumsuz etki yaratmasımn
engellenmesi ve işletmelerin ticari kararlannda öngörülebilirliğin arttmhnası amacıyla
yapılmıştır.
Madde 12ekliyor6563 sayılı
6563 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesine aşağıdaki fıkralar
eklenmiştir.
"(5) 2024 yılma ilişkin lisans ücretinin hesaplanmasında, ek 4 üncü maddenin yedinci
fıkrasımn (b) bendinde belirtilen yüzde yirmi şartı aranmaz ve aym bendin alt bentlerinde
belirtilen tutarların dört katı elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının net işlem hacminden
indirilir.
(6) 2025 yılına ilişkin lisans ücretinin hesaplanmasında, ek 4 üncü maddenin yedinci
fıkrasının (b) bendinin alt bentlerinde belirtilen tutarlann üç katı elektronik ticaret aracı hizmet
sağlayıcmm net işlem hacminden indirilir."
Gerekçe: Madde ile 2024 yılına ilişkin lisans ücretinin hesaplanmasında
uygulanmak üzere, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcımn pazar yerleri üzerinden yurt
dışına yapılan satışlar ile yatırım teşvik belgesi alınarak gerçekleştirilen yatınm harcamalannm
toplamımn dört katımn, 2025 yılma ilişkin lisans ücretinin hesaplanmasmda ise söz konusu
satış ve harcamalann üç katımn net işlem hacminden indirilmesine, ayrıca 2024 yılı için lisans
ücretinin hesaplanmasında yüzde yirmi şartının aranmamasına ilişkin düzenleme yapılmaktadır
Madde 136502 sayılı
Bu Kanunun;
a) 7 nci ve 8 inci maddesi ile 9 uncu maddesiyle değiştirilen 6502 sayılı Kanunun 77
nci maddesinin on yedinci fıkrası yayımından dokuz ay sonra,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 14
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
tüketicinin KORUNMASI HAKKINDA KANUN İLE BAZI KANUNLARDA
DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ