Bunlar teklifin TBMM'ye sunulduğu ilk hâlidir. Komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde değişmiş olabilir; kanunun yürürlükteki metni Resmî Gazete'dedir.
Madde 1değiştiriyor442 sayılı
18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun geçici 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında yer alan "31/12/2024" ibareleri "31/12/2028" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Madde ile 442 sayılı Kanunun ek 13 üncü maddesi uyarınca köyde ikamet
eden ve köy nüfusuna kayıtlı olup evi bulunmayan ihtiyaç sahiplerine satılan taşınmazlar
üzerinde çeşitli nedenlerle bina yapmayanlara ya da taksitlerini ödemeyen hak sahipleri ile
31/12/2024 tarihinden önce süreleri dolacak olan hak sahiplerine binalarını yapmaları veya
taksitlerini ödemeleri amacıyla 31/12/2028 tarihine kadar ek süre verilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 2değiştiriyor775 sayılı
20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununun 18 inci maddesinin
birinci fıkrası aşağıdaki şekilde ve ikinci fıkrasının ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
"Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, belediye sınırlan içinde veya dışında,
belediyelere, Hazineye, özel idarelere, özel bütçeli dairelere ait arazi ve arsalarda veya Devlet
ormanları hariç olmak üzere Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerde yapılacak,
daimi veya geçici bütün izinsiz yapılar ve varsa çevreleyen tel örgü, çit, duvar gibi yapılar da
dâhil inşa sırasında olsun veya iskan edilmiş bulunsun, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı,
Belediyeler veya İl Özel İdarelerince yıkım kararı alınır. Alınan karar 7 gün içerisinde belediye
veya idarelerce ilgililerine iadeli taalıhütlü olarak tebliğ edilir. Tebliğ edilemediği durumlarda,
yıkım kararının bir örneği yıkımı yapılacak yapıya asılır ve mahalle muhtarına bir örneği
bırakılır. Bu tarih, kararm yapı sahibine tebliği tarihi yerine geçer. Tebliğ tarihinden itibaren 15
gün sonra Belediye veya İl özel idaresi tarafından derhal yıktınhr."
"Mülkiye amirleri, izinsiz yapıların yıkım güvenliğinin sağlanması konusunda yükümlüdürler."
Gerekçe: Kanunda yer alan belediye sınırları içinde veya dışında, belediyelere,
Hazineye, özel idarelere, katma bütçeli dairelere ait arazi ve arsalarda veya Devletin hüküm ve
tasarrufu altında bulunan yerlerde izinsiz yapılan yapıların yıkım karan alınmaksızın derhal
yıkılabileceğine ilişkin hüküm Anayasa Mahkemesinin 22/2/2024 tarihli ve E.2023/191K.2024/58 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Söz konusu kararda "Herhangi bir yazılı işlem tesis edilmeden ve yargı yolu
gösterilmeden yıkım kararı alınmasının ve bu kararın uygulanmasının ilgililerin bu işleme karşı
yargı yoluna başvurma imkânını ortadan kaldırdığı, bu durumun hak arama özgürlüğü,
mahkemeye erişim hakkı ve etkili başvuru hakkını ihlal ettiği, öte yandan idari işlemlere karşı
açılacak davalarda dava açma süresinin başlamasında yazılı bildirim esas alındığından idare
tarafından tesis edilen idari işlemlerin ilgililere açık ve anlaşılabilir biçimde yazılı olarak
bildirilmesinin gerektiği" gerekçesine yer verilmiş olup, madde ile ilgili İdare tarafından
yapının yıkılmasına ilişkin bir işlem tesis edilmesi ve ilgilinin işlemin içeriğinden haberdar
edilmesi suretiyle bu işleme karşı kullanabileceği dava açma hakkının korunması yönünde
düzenleme yapılmaktadır.
Madde 3ekliyoribare değişikliği
25/10/1984 tarihli ve 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci
maddesinin dördüncü fıkrasının (p) bendinde yer alan "işlemleri ile" ibaresinden sonra gelmek
üzere "Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: 153 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum
ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesine "Kentsel Dönüşüm Başkanlığı" başlıklı "Ellialtıncı Bölüm" eklenmiş ve
böylece 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanlann Dönüştürülmesi
Hakkında Kanun ile verilen görevleri yerine getirmek üzere kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel
bütçeli Kentsel Dönüşüm Başkanlığı kurulmuştur. 7471 sayılı Kanun ile de 6306 sayılı Afet
Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunda bu kapsamda değişiklikler
yapılmıştır.
Zikredilen mevzuat değişiklikleri nedeniyle özel bütçe kapsamında bulunan Kentsel
Dönüşüm Başkanlığına yapılan arsa ve arazi teslimlerinin katma değer vergisinin istisnası
kapsamına alınması için Katma Değer Vergisi Kanununda değişiklik yapılmaktadır.
Madde 4ekliyor3194 sayılı
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı îmar Kanununun 5 inci maddesine "İmar
Adası" tammından sonra gelmek üzere aşağıdaki tanım eklenmiştir.
"İmar Hakkı Aktanmı; 1/1000 ölçekli uygulama imar plammn bulunduğu, arazi ve arsa
düzenlemesi yapılmış ya da yapılması mümkün olmayan alanlarda, parselin tamamının ya da bir
kısmımn umumi ve kamu hizmet alanlarında kalması sebebiyle, parsel üzerinde özel mülkiyete
konu yapılaşma hakkımn verilememesi durumunda, verilemeyen emsale esas inşaat hakkmın
başka parsel ya da parsellere imar planı karan ile taşınması işlemidir."
Gerekçe: Madde ile;
- 4/07/2019 tarihli ve 7181 sayılı Kanunim 9 uncu maddesi ile Düzenleme Ortaklık Payı
(DO?) %45'e çıkartılarak Kamu Ortaklık Payı (KOP) kaldırılmış olup bu düzenlemeden önce
imar uygulaması yapılarak KOP alam olarak oluşturulan alanlarda,
- Parselasyon Planı ile düzenleme ortaklık payının % 45'i geçmesi nedeniyle kamu eline
geçişi sağlanamayan umumi ve kamu hizmet alanlarında,
-3194 sayılı Kanunun 15 inci ve 16 ncı maddesine göre yapılan uygulamalar nedeniyle
parsel sahibi tarafından umumi ve kamu hizmet alanlarına terk edilmeyen/bağışlanmayan
alanlarda,
-Arazi ve arsa düzenlemesi yapıldığı halde imar plam değişikliği ile yeni umumi ve
kamu hizmet alanları kullanımı getirilmesi durumunda; daha öncesinde DOP kesintisi yapıldığı
için, yeni plana göre yapılacak arazi ve arsa düzenlemelerinde DOP kesintisi yapılamaması
nedeniyle, kamu eline geçirilemeyen umumi ve kamu hizmet alanlarında.
- Etrafındaki parsellerde arazi ve arsa düzenlemelerinin tamamlanması nedeniyle, imar
planında tamamı ya da büyük bir kısmı umumi ve kamu hizmet alnında kaldığı için tek başına
uygulamaya konu edilemeyen alanlarda
kalan taşınmazlarda umumi ve kamu hizmet alanlarının kamuya mali külfet getirmeden,
bedelsiz karşılanarak kamu mülkiyetine geçirilmesi, vatandaşların mülkiyetlerindeki kısıtlılığın
kaldırılması, yıllardır kamulaştırılamayan bu tür alanların kamulaştırmasız el atma davalarına
konu olmaması, uzayan dava süreçlerinin yaşamııaması ve idareler tarafından ürettikleri plan
hükümlerine istinaden yapılan imar hakkı aktarımı uygulamalannın yasal bir zemin ile
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yürütülmesini sağlamak amacıyla "İmar Hakkı
Aktarımı" tanımı Kanuna eklenmektedir.
Madde 5değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı6362 sayılı
3194 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına (a) bendinden
sonra gelmek üzere aşağıdaki bentler eklenmiş, mevcut (b) bendi (ç) bendi olarak, bentleri
bağlayan "ilgili kamu kurum ve kuruluşunca kamulaştırılarak kamu mülkiyetine geçirilir"
ibaresi "kamu mülkiyetine geçirilir" şeklinde değiştirilmiş, birinci fıkradan sonra gelmek üzere
maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiş ve mevcut üçüncü fıkrasında yer alan "birinci fıkranın (a)
ve (b) bentlerine" ibaresi "bu madde hükümlerine" şeklinde değiştirilmiştir.
"b) Tescil harici ve belediye mülkiyetindeki alanlardan veya muvafakat alınmak kaydıyla
kamuya ait taşınmazlardan ya da Hazine mülkiyetindeki alanlardan karşılanarak,
c) İmar hakkı aktarımı yapılarak,"
"İmar hakkı aktarımı yapılırken, alıcı parselin emsale esas inşaat alam en fazla imar planı
ile belirlenmiş oranlar kadar ve her halde alıcı parselin %20'sini geçmemek üzere arttmlabilir.
Verici parselin/parsellerin aktarıma esas inşaat hakları, en yakın komşuluğundaki imar
parselinin/adasının emsale esas inşaat hakkını aşmamak kaydıyla ilgili İdaresince belirlenir.
Aktarma işlemi, alıcı ve verici parselin değer tespitleri üzerinden yapılır.
Alıcı ve verici parselin aktarıma konu olacak imar haklannın değeri, 6362 sayılı Kanuna
göre yetkilendirilmiş lisanslı en az iki gayrimenlcul değerleme kuruluşu tarafından belirlenen
değerlerin ortalamasından az olmamak kaydıyla idarece oluşturulan kıymet takdir komisyonu
tarafindan 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesindeki bedel tespit esaslanna göre belirlenir. Alıcı
ve verici parsellerin aktarıma konu imar haklarının değerleri arasında fark oluşması durumunda
karşılıklı mahsuplaşılabilir.
Verici parselin imar hakkı aktarım işlemi, bulunduğu idare veya kurumun yetki alanı
içerisinde olmak kaydıyla alıcı parselin imar planı kararı ile belirlenmesi ve verici parselin ilgili
İdareler lehine bedelsiz devredilmesi suretiyle gerçekleştirilir."
Gerekçe: Madde ile umumi ve kamu hizmet alanlarının kamu eline geçirilmesi
yöntemleri Kanunun 18 inci maddesi hükümleri ile uyumlu hale getirilmekte ayrıca imar hakkı
aktanmı yapılarak umumi ve kamu hizmet alanlarının kamuya mali külfet getirmeden bedelsiz
karşılanarak kamu mülkiyetine geçirilmesi, vatandaşların mülkiyetlerindeki kısıtlılığın
kaldırılması ve kamulaştırmasız el atma davalarımn önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 6ibare değişikliği6362 sayılı3194 sayılı
3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesi
ve beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde, dokuzuncu fıkrasında yer alan "alınabilir" ibaresi "alınır"
şeklinde değiştirilmiş, onbirinci fıkrasında yer alan "düzenlemenin gerçekleştirilebilmesi için
yapılacak kamulaştırmada kullanılmak üzere" ibaresi fıkra metninden çıkarılmış, fıkraya
aşağıdaki cümle eklenmiş, onikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, yirmiüçüncü
fıkrasında yer alan "tespiti halinde, öncelikle" ibaresinden sonra gelmek üzere "tescilli imar
parselleri üzerinden mahkeme kararlarını yerine getirmeye yönelik yeni imar uygulaması
yapılabilir. Bunun mümkün olmaması durumunda" ibaresi, "muvafakati alınmak kaydıyla"
ibaresinden sonra gelmek üzere "tescilli imar parselleri üzerinden yeni parselasyon işlemi
yapılarak" ibaresi eklenmiştir.
"Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan
yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi/parkı, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol. Milli Eğitim
Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, kamuya ait kreş ve gündüz bakım
evleri, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve duraklan. Sağlık Bakanlığına
bağlı sağlık tesis alanları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, bölgenin
geneline hizmet veren spor alam, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, kamu
hizmeti için planlanan teknik altyapı ve trafo alanları, özel tesis yapılmasına konu olmayan
ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları, resmî kurum
alanı, uygulama imar planı kararı ile getirilen diğer umumi ve kamu hizmet alanları, otogar
alanından oluşur ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz."
"Düzenleme sahasında üçüncü fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için ayrılması
gereken alanların toplamının, ikinci fıkrada belirtilen düzenleme ortaklık payından fazla olması
veya daha öncesinde parselasyon planı tescil olmuş alanlarda ikinci kez düzenleme ortaklık
payı kesintisi yapılamaması nedeniyle kamu eline geçişi sağlanamayan umumi ve kamu hizmet
alanlannın 13 üncü maddede belirtilen yöntemlerle kamuya geçişi sağlanır. Umumi ve kamu
hizmet alanlannın kamulaştırma yoluyla kamu eline geçirilecek olması halinde, uygulamaya
giren parsellerin, imar planında kamulaştırmaya konu kamu ve umumi hizmet alanlarına denk
gelen kısımları ilgili idaresince kamulaştırılır."
"Parselasyonu onaylayan idare tarafından alınan bu bedel, fazladan düzenleme ortaklık payı
kesintisi yapılmak zorunda kalman diğer parsel sahiplerine ödenir."
"Bedel takdiri 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen bedel tespiti esaslan
da gözetilerek 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre lisans almış
gayrimenkul değerleme uzmanları veya ilgili idare takdir komisyonlarınca raporlandırılarak
tespit edilir. Tespit edilen bedel ödenmedikçe tapuda herhangi bir işlem tesis edilemeyeceği
tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilir ve bu bedelin tamamı tescil tarihinden itibaren en
geç 1 yıl içerisinde ödenir. Her takvim yılı başından geçerli olmak üzere bir önceki yıla ilişkin
olarak 4/1H961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi
hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında güncellenmek suretiyle
ödenmedikçe devri yapılamaz ve yapı ruhsatı verilemez, tapuda herhangi bir işlem tesis
edilemez. Bedelin tamamen ödenmesi hâlinde taşınmaz maliki ya da idarenin talebi üzerine
terkin edilir."
Gerekçe: Düzenleme Ortaklık Payı oranının % 45'i aştığı durumlarda, umumi ve
kamu hizmet alanlarının tescil harici ve belediye mülkiyetindeki alanlardan veya muvafakat
alınmak kaydıyla; kamuya ait taşınmazlardan ya da Hazine mülkiyetindeki alanlardan
karşılanamaması veyahut bu alanların bulunmaması halinde, yapılacak zorunlu kamulaştırma
işlemlerinin ne şekilde ve nerelerde yapılacağının belirlenmesi, parselasyon planlarında farklı
uygulamaların önüne geçilmesi ve belirsizliklerin ortadan kaldırılması amacıyla düzenleme
yapılmaktadır.
Umumi ve kamu hizmet alanları oluşturulurken mevcut yapılar nedeniyle düzenleme
ortaklık payı kesintisi yapılamadığından, bedele dönüştürülen payların mülkiyet hakkının
korunması ve eşitliğin sağlanması amacıyla fazladan kesinti yapılan parsel maliklerine süre ve
bazı kısıtlamalar getirilerek ödemelerin yapılması ve işlemlerin ivedilikle sonuçlandırılması
hedeflenmektedir. Ayrıca mahkeme kararlarını yerine getirmeye yönelik yeni imar
uygulamasının yapılmasının mümkün olamadığı ve kök parsellere de dönülemediği durumlarda
yapılacak işlemlere ilişkin düzenleme yapılmaktadır.
Madde 7ibare değişikliği3194 sayılı2942 sayılı
3194 sayılı Kanunun ek 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Parsel"
ibaresi "Fonksiyon değişikliği hariç olmak üzere, parsel" şeklinde değiştirilmiş, fıkraya aşağıdaki
cümle eklenmiş, dördüncü ve beşinci fıkraları aşağıdaki şekilde, yedinci fıkrasında yer alan
"Bakanlık muhasebe birimi hesabına" ibaresi "Hazine ve Maliye Bakanlığınca yetkilendirilen
bankalara ve/veya ilgili muhasebe birimine" şeklinde, (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan
"Bakanlığın Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına" ibareleri "6306 sayılı Afet Riski Altındaki
Alanlann Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında oluşturulan Dönüşüm Projeleri Özel
Hesabına" şeklinde değiştirilmiş, fıkrada yer alan "beş iş günü içerisinde aktarılır" ibaresinden
önce gelmek üzere "ilgili defterdarlıklarca" ibaresi eklenmiş, yedinci fıkrasmdan sonra gelmek
üzere aşağıdaki fıkra, mevcut sekizinci fıkrasının başına "Riskli yapının bulunduğu parsellerde,
mer'ı imar planı ve plan notlan ile verilmiş emsale esas inşaat alanını en fazla %20'si kadar artıran
plan değişikliklerinde," ibaresi ve "yapılacak plan değişikliklerinde" ibaresinden sonra ", iptal
gerekçeleri doğrultusunda mahkeme kararını yerine getirmeye yönelik tesis edilecek imar planı ve
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun ek 1 inci maddesi kapsamındaki imar planı
değişikliklerinde" ibaresi eklenmiştir.
"Ancak bir fonksiyon, parsel bazmda konut kullanımına dönüştürülemez."
"Taşınmaz maliklerinin tamamının talebi üzerine parsel bazmda fonksiyon değişikliği
ile ada bazında yapılacak imar planı değişikliği sonucunda değerinde artış olan parsel veya
parsellerin artan değeri ile Mahkemelerce iptal edilen imar planı değişikliklerinde, imar planı
değişikliği neticesinde yürürlükten kalkan imar planı ile teklif edilen yeni imar planının
kapsadığı parsel veya parsellerde oluşan değer farkının yüzde doksanı (% 90) değer artış payı
olarak alınır. Değer artış payı bedelinin tespitinde 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde
belirtilen bedel tespit esaslan gözetilir.
îmar planı değişikliği ile taşınmazda meydana gelecek değer artışımn tespiti 6362 sayılı
Kanuna göre yetkilendirilmiş lisanslı en az iki gayrimenkul değerleme kuruluşu tarafından plan
değişikliği açıklama raporunda belirtilen mer'i plan koşullanndaki değer tespiti ile birlikte
değişiklik sonrası değer tespiti yapılmak suretiyle belirlenen ortalama yeni değerden az
olmamak üzere, idarece oluşturulan kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenir. Değer artış
payı peşin veya taksitle ödenebilir. Değer artış payının peşin ödenmesi halinde %10 indirim
uygulanır ve en geç tahakkukun oluştuğu tarihi takip eden bir ay içerisinde ödenir. Değer aitış
payının taksitle ödenmesi halinde ilk ödeme, tahakkuk tarihini takip eden birinci ay içerisinde
faizsiz olarak yapılır. Sonraki taksit ödemeleri ise ilk ödemeden sonraki altıncı, on ikinci ve on
sekizinci aylarda olmak üzere ve kalan borç üzerine Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için
belirlediği tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları eklenerek artış yapılacak
şekilde toplamda dört taksitte gerçekleştirilir. Taksitlerin erken ödenmesi halinde ise taksitin
ödendiği tarihteki kalan borç üzerine Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği
tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları eklenerek ödenecek taksit tutan
hesaplanır. Değer artış payının tamamı ödenmeden tapuda satış, devir, bağış yapılamaz, yapı
ruhsatı düzenlenemez."
"İmar planlarında umumi hizmet alamna ayrılan yerlerden 13 üncü madde kapsamında
kamu eline geçişi sağlanamayan alanlarda, kamu hizmetini yapacak ilgili idarenin kamu hizmet
alanına ihtiyacı olmadığına dair görüşü alınarak eşdeğer alan ayrılmaksızm 2942 sayılı
Kanunun ek 1 inci maddesi hükümlerine göre ve çevre yapılaşma koşulları ile uyumlu olmak
kaydıyla konut kullanımı hariç fonksiyon değişikliği amaçlı plan değişikliği yapılabilir."
Gerekçe: 3194 sayılı Kanunda, parsel bazında; nüfusu, yapı yoğunluğunu, kat
adedini, bina yüksekliğini arttıran imar planı değişiklikleri yapılamamakta olup madde ile
uygulamada duyulan ihtiyaç doğrultusunda parsel bazında fonksiyon değişikliği yapılabileceği
ancak bu durum, nüfus artışına sebep olacağından ve dolayısıyla artan nüfusa göre yeni donatı
alanlarının belirlenmesi gerekeceğinden bu alanların konut kullanımına dönüştürülemeyeceği
düzenlenmektedir.
Maddede yer alan değer artış payına ilişkin hüküm Anayasa Mahkemesinin 18/5/2023
tarihli ve E.2020/42 - K.2023/99 sayılı kararı ile iptal edilmiş olup kararın gerekçeleri
doğrultusunda değer artış payı oranı ile ilgili düzenleme yapılmaktadır. İmar mevzuatında,
imar planı ve imar mevzuatına göre oluşmuş imar parsellerine arsa denilmekte olup imar
uygulaması tamamlanmayan, dolayısıyla arsa vasfı kazanmayan alanlarda da plan değişiklik
talepleri olduğundan gerekli düzenleme yapılarak arsa yerine "parsel veya parseller" ifadesi
getirilerek mevzuata uygunluk sağlanmaktadır.
Uygulamada ortaya çıkan belirsizlikler dikkate alınarak Mahkeme kararlan
doğrultusunda, imar planı değişikliği neticesinde yürürlükten kalkan imar planı ile teklif edilen
yeni imar planının kapsadığı parsel veya parsellerde oluşan değer farkına ilişkin düzenleme
yapılmaktadır. Diğer taraftan değer artış payı ücreti her takvim yılı için yeniden değerleme
oramnda arttırıldığından yıllar sonra satış ve ruhsata konu olan taşınmazlarda yeni bedelin
ödenmesinde güçlükler yaşanmaktadır. Bu nedenle hem planlann bir an önce yürürlüğe girmesi
ve değer artış payının kamuya kazandırılması hem de vatandaşlara ödeme kolaylığı getirerek
mülkiyet üzerindeki kısıtlılığın bir an önce kaldırılarak ileride oluşabilecek mülkiyet
problemlerinin ve ihtilaflı durumların oluşmasının önlenmesi amaçlanmaktadır.
153 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri
Genel Müdürlüğü yerine Kentsel Dönüşüm Başkanlığı kurulmasıyla Altyapı ve Kentsel
Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesindeki Bakanlık Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı
kapatıldığından bu ifade kaldırılarak yerine 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların
Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında oluşturulan Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı
ifadesi getirilmektedir. Değer artış payının, maddede belirtilen kurumlara, belirtilen oranlarda
pay edilerek yatırılması işlemi deflerdarlıklarca yapıldığından yedinci fıkraya "ilgili
defterdarlıkça" ibaresi eklenmektedir.
Umumi ve kamu hizmet alanlarında kalan özel mülkiyete konu taşınmazlara ilişkin ilgili
idaresinden kamu hizmet alanına ihtiyaç olmadığına dair görüş alınması durumunda, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanununun ek 1 inci maddesi hükümleri kapsamında konut haricinde
(nüfus yoğunluğu getirdiğinden) plan değişikliği yapılması mümkün kılınarak mülkiyet hakkı
kısıtlılığının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Riskli yapıların dönüşümünü sağlamak ve sağlıklı yapı stokunu arttırmak amacı ile riskli
yapı tespiti yapılan parsellerdeki plan değişikliklerinden belli bir emsale kadar değer artış payı
alınmaması yönünde düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca mahkeme kararıyla plan
değişikliklerinin iptal edilmesi durumunda iptal kararında yer alan gerekçeler doğrultusunda
İdarelerce hazırlanan planların ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun ek 1 inci maddesinde
yer alan hüküm kapsamında imar planlarında umumi hizmetlere/resmi kurumlara ayrılmak
suretiyle mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmazlarda, verilen süre içerisinde gerekli idari işlemlerin
yapılmamasmdan dolayı mağduriyet yaşayan ve mülkiyet hakkının kısıtlılığından dolayı
taşınmazı üzerinde tasarruf yetkisini kullanamayan vatandaşların belirtilen sürenin dolmasını
müteakip imar planı değişikliği talebinde bulunması durumunda, bu plan değişikliklerinin değer
artış payından muaf tutulması yönünde düzenleme yapılmaktadır.
Madde 83194 sayılı
3194 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki
cümle eklenmiş ve Anayasa Malıkemesi tarafından iptal edilen dördüncü fıkrası aşağıdaki
şekilde yeniden düzenlenmiştir.
"1/1000 ölçekli imar planı bulunmayan yerlerde, kulenin, varsa 1/1000 ölçekli halihazır harita
üzerine işlenerek, halihazır haritası bulunmayan yerde ise bir pafta bütününde halihazır harita
hazırlatılarak işlenmesi suretiyle ilgili idareye onaylatılır."
"Yapı ve binalarda kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı unsurlarına; yüksekliği
on metreden az olmak, statik ve elektrik bakımından sakınca olmadığına dair inşaat ve
elektrik/elektronik mühendislerince hazırlanacak rapor ile bu meslek mensuplarınca fennî
mesuliyetin üstlenildiğine dair taahlıütname verilmek ve malik ya da tasarruf sahibi ile işletmeci
arasında yapılan kiralamaya veya kullanıma ilişkin belgenin sunulması, Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumunun ilgili mevzuatında belirlenen gerekli ve yeterli koruma mesafesinin
bırakılması ve buna dair güvenlik sertifikasının sunulması ve ilgili mevzuat uyarınca yer seçim
belgesinin alımnış olması kaydıyla başkaca bir şart aranmaksızın ilgili idarece izin verilir."
Gerekçe: Anayasa Mahkemesinin 1/6/2023 tarihli ve E.2021/5 - K.2023/109 sayılı
kararı ile yer seçim belgesi veya onun yerine ikame edilebilecek bir belgenin sunulması şartının
öngörülmemesinin geçmişte yapılmış haberleşme istasyonlarımn kent ve yapı estetiği
bakımından denetlenmesini imkânsız kıldığı gerekçesiyle 3194 sayılı İmar Kanununun ek 9
uncu maddesinin dördüncü fıkrasının iptaline hükmedilmesi üzerine. Anayasa Mahkemesinin
söz konusu karannda belirtilen hususlar ve elektronik haberleşme istasyonlarının kendilerine
has özellikleri ve bu istasyonlar üzerinden sunulan haberleşme hizmetlerinin kamusal niteliği
gözetilerek dördüncü fıkra yeniden düzenlenmiştir.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararında belirtilen hususlar çerçevesinde, anılan
maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen ölçütlerin tamamı, diğer mevzuat hükümleri de dikkate
alınarak dördüncü fıkra kapsamına giren kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı unsurları
için de öngörülmüştür. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi iptal kararında, 3194 sayılı
Kanunun ek 9 uncu maddesinin üçüncü fıla*asmda yer alan gerekli ve yeterli koruma
mesafesinin bırakılması ve yer seçim belgesinin alınmış olması şartlarının ek 9 uncu maddenin
dördüncü fıkrasında aranmadığı, bu itibarla yapı ve binalarda güvenlik sertifikası alınmaksızın
ve yer seçim belgesi olmaksızın kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı unsurlarımn inşa
edilebileceğinin ve kullanılabileceğinin anlaşıldığına değinmiştir. Bu hâliyle dördüncü fıkranın
Anayasanın 5 inci ve 56 ncı maddesinde ifade edilen gerek canlı sağlığına gerekse kent ve yapı
estetiğine yönelik devletin gözetim ve denetim görevini yerine getirmesi bakımından yeterli
güvence sağladığının söylenemeyeceği Anayasa Mahkemesince tespit edilmiş, açıklanan
nedenlerle 3194 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının Anayasanın 5 inci
ve 56 ncı maddelerine aykırı olduğunun ve iptalinin gerektiği kararda belirtilmiştir. Bu suretle
Anayasa Mahkemesi karan çerçevesinde ilgili altyapı unsurlan için izni düzenleyen dördüncü
fıkraya güvenlik sertifikası ve yer seçim belgesi eklenerek insan sağlığı ile kent ve yapı estetiği
yönünden de yeterli güvence altına alınması ve idarenin gözetim ve denetim görevini yerine
getirmesi sağlanmaktadır. Ayrıca maddede imar planı bulunmayan yerlerde yer alan kulelere
ilişkin düzenleme yapılmaktadır.
Madde 9ekliyor2985 sayılı775 sayılı
3194 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"EK MADDE 11- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkileri
şunlardır:
a) İlgili mevzuatta yer alan görevleri yapmak,
b) Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke,
strateji ve standartları belirler ve bunların uygulanmasını sağlamak, Cumhurbaşkanınca
yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya
ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak
bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesislerine
ilişkin etütleri, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, arazi
ve arsa düzenlemeleri ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru
tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen
ruhsat ve yapı kullanma izni vermek,
c) Gecekondu, kıyı alanları ve tesisleri ile niteliğinin bozulması nedeniyle orman ve
mera dışına çıkarılan alanlar dâhil kentsel ve kırsal alan ve yerleşmelerde yapılacak iyileştirme,
yenileme ve dönüşüm uygulamalarında idarelerce uyulacak usul ve esasları belirlemek;
Bakanlıkça belirlenen fînans ve ticaret merkezleri, fuar ve sergi alanları, eğlence merkezleri,
şehirlerin ana giriş düzenlemeleri gibi şehirlerin marka değerini artırmaya ve şehrin gelişmesine
katkı sağlayacak özel proje alanlarına dair her tür ve ölçekte etüt, harita, plan, arazi ve arsa
düzenlemeleri ve yapı projelerini yapmak, yaptırmak, onaylamak, kamulaştırma, ruhsat ve
yapım işlerinin gerçekleştirilmesini sağlamak, yapı kullanma izinlerini vermek ve bu alanlarda
kat mülkiyeti kurulmasını temin etmek; 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu ile
20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
tarafından yapılan uygulamalara ilişkin her tür ve ölçekte etüt, harita, plan, arazi ve arsa
düzenlemelerini yapmak, yaptırmak, onaylamak, ruhsat işlerini gerçekleştirmek, yapı kullanma
izinlerini vermek ve bu alanlarda kat mülkiyetinin kurulmasını sağlamak,
ç) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye, kamu kurum
veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veyahut özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar
üzerinde kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak
ilgililerince hazırlandığı veya hazırlatıldığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmayan
etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlannı, arazi ve arsa
düzenlemelerini ve değişikliklerini ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin Bakanlığa
teklifle bulunması üzerine bedeli mukabilinde yapmak, yaptırmak ve onaylamak, başvuru
tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarece verilmemesi halinde bedeli mukabilinde resen
yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermek,
d) Yaptığı veya onayladığı her tür ve ölçekteki plana ilişkin plan inceleme ve işlem
hizmet bedeli almak ve bu bedeli ilgili yılın Döner Sermaye Birim Fiyat Listesini dikkate alarak
hesaplamak.
e)23/9/1980 tarihli ve 2302 sayılı Atatürk'ün Doğumunun 100 üncü Yılının Kutlanması
ve "Atatürk Kültür Merkezi Kurulması" Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi ile belirlenen
Atatürk Kültür Merkezi alanını iyileştirme, güzelleştinne, yenileme ve ihya etmek amacıyla;
Kültür ve Turizm Bakanlığının da görüşü alınarak, bu alan için her tür ve ölçekte etüt, harita,
plan, arazi ve arsa düzenlemeleri ile yapı projelerini yapmak, yaptırmak, onaylamak,
kamulaştırma ve ruhsatlandırma işlemleri ile diğer iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesini
sağlamak,
f) Mahalli idareleri ve bunların merkezi idare ile olan alaka ve münasebetlerini
düzenlemek; mahalli idareleri düzenleyen kanunların uygulanması ile ilgili tereddütleri
gidermek, düzenleyici ve yönlendirici işlemler yapmak.
g) 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun
kapsamında kalan alanlarda yapılan her tür ve ölçekteki plan, arazi ve arsa düzenlemesi ve
kentsel tasarım projelerini onaylamak,
ğ) Cumhurbaşkanınca belirlenen proje kapsamı içerisinde kalmak kaydıyla kamuya ait
tescilli araziler ile tescil dışı araziler ve muvafakatleri alınmak koşuluyla özel kişi veya
kuruluşlara ait arazilerin yeniden fonksiyon kazandırılıp geliştirilmesine yönelik olarak her tür
ve ölçekte etüt, harita, plan, kamulaştırma, arazi ve arsa düzenlemesi yapmak, yaptırmak ve
onaylamak,
h) Cumhurbaşkanınca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu
yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli
güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler
Dolayisiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun hükümleri çerçevesinde
yapılacak binalar, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon
tesisleri ile ilgili altyapı, üstyapı ve iletim hatları, yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı madde üretim
tesisleri ve depoları, akaryakıt ve sıvılaştınimış petrol gazı istasyonları gibi alanlar ile ilgili her
tür ve ölçekteki planlann yapılmasına ilişkin esasları belirlemek, bunlara ilişkin her tür ve
ölçekteki harita, etüt, plan ve arazi ve arsa düzenlemelerini gerektiğinde yapmak, yaptırmak ve
resen onaylamak. Planlamaya ilişkin iş ve işlemlerde, bakanlıklar, mahalli idareler ve meslek
kuruluşları arasında koordinasyonu sağlamak, planlama sürecinin iyileştirilmesini ve
geliştirilmesini temin etmek,
ı) Bakanlığın görev alanına giren konularla ilgili olarak mimarlık ve mühendislik
meslek kuruluşlarına ilişkin mevzuatı hazırlamak ve bunları denetlemek."
Gerekçe: Anayasa Mahkemesinin 26/10/2023 tarihli ve E.2018/118 - K.2023/180
sayılı kararı ile CBK hükmüne istinaden cevaz verilen iş ve işlemlerin, kişilerin maliki
bulundukları arsa, arazi ve yapılar üzerindeki kullanım ve tasarruf biçimlerini kısmen veya
tamamen değiştirme, yeniden düzenleme veya sona erdirme gibi mülkiyet hakkına müdahale
teşkil edebilecek nitelikte olduğu ve bu bakımdan Anayasanın 104 üncü maddesinin on yedinci
fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile düzenlenemeyecek yasak alan içinde kaldığı,
Çevre, imar ve yapılaşmaya ilişkin olarak etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni,
nazım ve uygulama imar planlan, parselasyon planları, yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ile işyeri
açma ve çalışma ruhsatıyla ilgili düzenleme getiren hükmün mülkiyet hakkına ilişkin
düzenleme içerdiği ve dolayısıyla CBK ile düzenlenemeyecek yasak alan içinde kaldığı,
Anayasanın 127 nci maddesinin beşinci fıkrasında düzenlenen idari vesayet yetkisi yerel
yönetimlere tanınan ve güvence altına alman özerkliğin istisnasını oluşturmakta olup kanunla
çerçevesi çizilen sınırlar içinde kullanılması gereken istisnai bir yetki olduğundan bu yetkinin
kapsam ve sınırını belirleme yetkisinin kanun koyucuya ait olduğu,
İptali talep edilen hükmün, mahallî idarelere ve bunların merkezî idare ile alakalarına
ilişkin bir düzenleme öngördüğü ve bu ilişkileri düzenleme yetkisini Bakanlığa verdiği,
Anayasanın 127 nci maddesi kapsamında anılan hususlardaki yetki ve görevlerin
kanunla verilmesi, kapsam ve içeriğinin de yine kanunla belirlenmesi gerektiğinden münhasıran
kanunla düzenlenmesi gereken bir konuya ilişkin düzenleme içerdiği,
gerekçeleri ile 1 nolu CBK'nın 97 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç), (ğ), (h), (n) ve
(o) bentleri, 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (k) bentleri, 107 nci maddesinin birinci
fıkrasının (h) bendi iptal edilmiştir. Mezkûr kararda belirtilen hususlar uyarınca Bakanlığın
iptale konu görev ve yetkileri kanun ile düzenlenmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununda parselasyon planı, 18 inci maddeye göre yapılan imar
uygulaması olup ifraz, tevhit, yola terk, cins değişikliği gibi diğer imar uygulamalarını
kapsamamaktadır. Bakanlıkça bu uygulamaların yapımı ve onama işlemleri de
yürütüldüğünden, İmar Kanununda parselasyon planı ile birlikte tüm bu uygulamalan da
kapsayan arazi ve arsa düzenlemesi yapılmaktadır.
Ayrıca yapılan değişiklikle her tür ve ölçekte plana ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığının hizmet bedeli alması amaçlanmaktadır.
6306 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin beşinci fıkrasına göre "her tür harita, plan, proje,
arazi ve arsa düzenleme işlemleri ile toplulaştırma yapmaya" Kentsel Dönüşüm Başkanlığı
yetkili kılınmışken madde ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 6306 sayılı
Kanun kapsamında kalan alanlarda yapılan her tür ve ölçekteki plan, arazi ve arsa düzenlemesi
ve kentsel tasarım projelerini onaylama yetkisine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.
Madde 10değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunun geçici 24 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan
"altyapı unsurları için ruhsat" ibaresi "altyapı unsurları için izin veya ruhsat" şeklinde ve
üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Ek 9 uncu maddenin bu fıkrayı ihdas eden Kanun ile yeniden düzenlenen dördüncü
fıkrası uyarınca süresi içinde izin başvurusu yapılmış olan kule ve direkler ile bunlara ait
zorunlu altyapı unsurları için harç veya izin bedeli ödenmiş olması halinde yeniden harç ya da
izin bedeli alınmaksızın ve 2/7/2004 ile 1/10/2009 tarihleri arasında kurulmuş olan elektronik
haberleşme istasyonlarına birinci ve ikinci fıkra uyarınca alınacak izin veya ruhsatlar için bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işletmeciler bir yıl içinde ilgili idareye başvurur.
İlgili idarece yapılacak incelemeler sonucu gerekli belgeler üç yıl içinde işletmecilerce
tamamlanır. Eksikliğin tamamlanmasının mümkün olmadığının idarece tespiti halinde üç yıllık
süre beklenilmeksizin süreç sonlandırılır."
Gerekçe: Yer seçim belgesi veya onun yerine ikame edilebilecek bir belgenin
sunulması şartının öngörülmemesinin geçmişte yapılmış haberleşme istasyonlarının kent ve
yapı estetiği bakımından denetlenmesini imkânsız kıldığı gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinin
1/6/2023 tarihli ve E.2021/5 - K.2023/109 sayılı kararı ile madde metninin bir kısmının iptal
edilmesi üzerine; geçici 24 üncü maddenin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde bazı şartların
sağlanması hâlinde anılan maddenin yürürlüğe girmesinden önce yapılmış kule ve direkler ile
bunların zorunlu altyapı unsurlarına izin veya ruhsat verilmiş sayılacağı hüküm altına
alınmaktadır. Bu imkândan yararlanılabilmesi için elektronik haberleşme istasyonunu ilk kuran
işletmeci tarafından bir yıl içinde müracaat dilekçesi ibraz edilmek ve üç yıl içinde gerekli
belgeler tamamlanmak şartıyla statik bakımından uygun olduğuna dair inşaat mühendislerince
hazırlanacak raporun, BTK tarafından düzenlenen güvenlik sertifikasının veya güvenlik
sertifikasına tabi olmayanlar için radyolink frekansı tahsis edildiğine ilişkin BTK tarafından
düzenlenen belgenin ve elektrik aboneliği veya ilgili tarihi tevsik edici bir belgenin idareye
sunulması, söz konusu kule ve direklerin statik/betonarme fennî mesuliyetinin üstlenilmesi ek
9 uncu maddenin beşinci fıkrasında yer alan yöntem ile hesaplanan bedelin ödenmesi
gerekmektedir. Bu şartlara bağlı olarak kule ve direkler ile bunların altyapı unsurları
bakımından izin veya ruhsat verilmiş sayılması amaçlanmaktadır. Ancak geçici 24 üncü
maddenin üçüncü fıkrasında 4/2/1924 tarihli ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu uyannca
2/7/2004 ile 1/10/2009 tarihleri arasında kurulmuş olan elektronik haberleşme istasyonlarının
kule ve direkleri bakımından özel bir düzenleme öngörülmüş olup bu kule ve direkler anılan
kuralın dışında tutulmaktadır. Anılan kararda yer alan iptal gerekçeleri dikkate alınarak söz
konusu madde yeniden düzenlenmektedir.
Madde 11değiştiriyoribare değişikliği4708 sayılı
29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1 inci
maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki (ç) bendi eklenmiş,
üçüncü fılcrasmm (a) bendinde yer alan "Bayındırlık ve İskân" ibaresi "Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği" şeklinde değiştirilmiştir.
"ç) Güneş enerjisi santralleri, rüzgar enerjisi santralleri,"
Gerekçe: Güneş Enerji Santrali yapıları, can ve mal güvenliğini tehdit etmeyen
basit yapılar olup çok geniş inşaat alamna sahiptir. Bu durum bu yapılara ilişkin yapı denetim
hizmet bedelini arttırdığından yatırımcıların teşvik edilmesi amacıyla Güneş Enerji Santralleri
Kanun kapsamı dışında bırakılmaktadır.
Rüzgar Enerji Santralleri bakımından ise enerji sektörüne ilişkin yatırımlann ülke
ekonomisi için stratejik önem arz etmesi nedeniyle, bu santrallere ilişkin inşa sürecinin
hızlandırılması ve bu yapıların uzmanlaşmış kişiler eliyle denetlenmesine imkan sağlanması
için Rüzgar Enerji Santralleri Kanun kapsamı dışında bırakılmaktadır.
Madde 12değiştiriyor4708 sayılı
4708 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci ve beşinci fıkraları
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Yapı denetim hizmet sözleşmesi bedeline esas inşaat alam 500 metrekareye kadar olan
yapılarda yapı sahibince belirlenen yapı denetim kuruluşuyla, diğer hizmet sözleşmelerinde ise
Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara göre o yapı için ildeki faal yapı denetim kuruluşu
sayısı da dikkate alınarak elektronik ortamda aym anda belirlenen en fazla iki yapı denetim
kuruluşundan biriyle, yapı sahibi arasında yapı denetim hizmet sözleşmesi akdedilir. Bu
sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili idareye verilir. Yapı denetim hizmet
sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen haller dışında feshedilemez."
"Yapı denetimi hizmeti için yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedeli, yapı
denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilir. Bu bedel, yapı denetim hizmet sözleşmesi bedeline
esas yapı inşaat alanı 1000 (dahil) metrekareye kadar olan yapılarda hizmet bedeline esas yapı
yaklaşık maliyetinin %1,75'i, yapı denetim hizmet sözleşmesi bedeline esas yapı inşaat alanı
1000 metrekareden 50.000 (dahil) metrekareye kadar olan yapılarda hizmet bedeline esas yapı
yaklaşık maliyetinin %1,5'i, diğer yapılarda hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyetinin
%1,25'i kadardır. Elektronik dağıtıma tabi olmayan işlerde, ikinci cümlede belirtilen oran en
fazla % 3,50'ye kadar arttırılabilir. Hizmet bedeli oranı, yapım süresi bir yılı aşan iş için yıllık
%5 artırılır. Güçlendirme işleri için belirlenecek yapı denetim hizmet bedeli yapının tamamı
için belirlenecek yapı denetim hizmet bedelinin %25'inden az olamaz. Yapı denetimi hizmet
bedeline laboratuvarlara yaptırılacak olan taşıyıcı sisteme ilişkin deneylerden Bakanlıkça
belirlenenlerin masrafları dâhil olup katma değer vergisi ile yapı denetim kuruluşu tarafından
talep edilen ve taşıyıcı sisteme ilişkin olmayan malzeme ve imalâtlar konusunda yapı
müteahhidince yaptırılacak olan laboratuvar deneylerinin masrafları dâhil değildir. Yapı
denetim kuruluşu, yapı sahibinden başka bir ad altında, ayrıca hiçbir bedel talebinde
bulunamaz. Yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet bedeli. Endüstri Bölgeleri, Teknoloji
Geliştirme Bölgeleri, Organize Sanayi Bölgeleri, Serbest Bölgeler ve Sanayi Siteleri onaylı
sının içerisinde yer alan tüm yapılar için %50'yi geçmemek üzere indirimli uygulanır. Bu
indirim oranlarına ilişkin usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının
görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenir."
Gerekçe: Yapı denetim kuruluşlanmn uzak mesafeli ve küçük ölçekli projelerde
elde edilen gelirin iş kapsamında yapılan harcamaları karşılamayacak ölçüde düşük olduğu
gerekçesiyle görev almaktan imtina ettikleri tespit edilmiş olup bu sebeple küçük yapıların
elektronik dağıtım dışına çıkarılması ve elektronik dağıtım sırasında yapı sahibine birden fazla
alternatif sunulması amaçlanmaktadır.
Yapı denetim hizmet bedelinin özellikle küçük metrajlı işlerde düşük olduğu yönündeki
şikâyetlerin önüne geçilebilmesi için yapı denetim hizmet bedeli oranı yapı inşaat alanına göre
kademelendirilerek, denetim hizmet bedelinde 1.000 m^ altındaki işler için yaklaşık %17
oranında bir iyileşme, 50.000 m^ üstündeki büyük işlerde ise yine %17 oranda bir azalma
sağlanmaktadır.
Bunun yanında yapı denetim hizmet sözleşmelerinde hizmet bedeli oranının iki yerine
her yıl belirlenen oranlarda artması sağlanmaktadır.
Güçlendirme işleri için hesaplanan yapı denetim hizmet bedelinin, söz konusu iş
kapsamında yapı denetim kuruluşlarının yaptıklan masrafı karşılamaktan uzak olması ve bu
bedelin üstlenilen sorumluluk ve alınan riskin karşısında çok düşük kalmasından dolayı bu işler
için alınacak yapı denetim hizmet bedeline tüm yapının yapı denetim hizmet bedelinin %25 i
kadar bir alt limit getirilmektedir.
Madde 13ibare değişikliği4708 sayılı
4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin
ikinci paragrafı aşağıdaki şekilde, (h) bendi aşağıdaki şekilde, ikinci, onuncu ve yirminci
fıkralarında yer alan "Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce" ibareleri "Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce" şeklinde, sekizinci fıkrası aşağıdaki şekilde, onuncu
fıkranın (c) bendinin (2) numaralı alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, onüçüncü fıkrasına
"laboratuvar kuruluşuna" ibaresinden sonra gelmek üzere "son on takvim yılı içerisinde" ibaresi
eklenmiş, yirmibirinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkralar
eklenmiştir.
"Denetim sorumluluğunu üstlendiği bir işe yönelik yapılacak tespitler doğrultusunda
hazırlanacak teknik inceleme raporuna istinaden yapı denetim kuruluşu hakkında yukarıdaki
bentlerde belirtilen idari müeyyidelerden bir veya birden fazla cezanın verilmesinin gerekmesi
hâlinde uygulanacak idari para cezası, 50.000 TL'den az olamaz. Yapı denetim hizmet
sözleşmesi bedelinin %50'sinin 50.000 TL'den fazla olduğu hallerde ise yapı denetim hizmet
sözleşmesinin en fazla %50'si kadar idari para cezası verilir."
"h) Aşağıda belirtilen hallerde;
1) Yeni iş almaktan men yönünde verilen ilk cezanın ilan edilmesinden sonra, yeni iş
almaktan men yönünde cezayı gerektiren ikinci bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip
ilan edilmesinden sonra üçüncü defa yeni iş almaktan men yönünde ceza vermeyi gerektiren bir
fiilin işlenmesi ve bundan dolayı da ceza verilip ilan edilmesi hâlinde, son ilan tarihinden itibaren,
2) Yapı denetim kuruluşunun, bu Kanun ve ilgili mevzuat ile kendine verilen görev ve
sorumluluğu yerine getirmemesi nedeniyle, denetim sorumluluğunu üstlendiği yapımn taşıyıcı
sisteminde en geç yapı kullanma izin belgesi aldıktan sonra onbeş yıl içinde veya yapım
aşamasında çevresinde yer alan binamn taşıyıcı sisteminde onarılamaz düzeyde yapısal bir
hasarın oluşması halinde,
Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim
kuruluşunun izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydolunur."
"Yapı denetim Icuruluşlarına son on takvim yılı içerisinde üç ayrı teknik inceleme raporu
kapsamında üç adet idari müeyyide uygulanmasına sebebiyet vererek kayıtlan tutulan denetçi
mimar ve denetçi mühendisler ile diğer teknik personel, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun
kararı ve Bakanlığın onayı ile üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar
kuruluşunda teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun
ortağı olamaz. Aynı parselde birden fazla yapının olduğu durumlarda her bir yapı için ayrı teknik
inceleme raporu tanzim edilir."
"2) Numune alınması, taşınması, laboratuvara teslimi, laboratuvarda kürlenmesi, arazi
veya sondaj çalışmaları, deneylerin yapılması, raporlanması, izlenmesi ve denetlenmesi
süreçlerinde ilgili standartlara ve mevzuata uymadığının tespiti,"
"Yapı denetim kuruluşlarından ve laboratuvar kuruluşlanndan Bakanlıkça teminat alınır.
Yapı denetim izin belgelerinin vizesi aşamasında, laboratuvar kuruluşlarımn ise izin belgelerinin
her üçüncü vizesi aşamasında, teminatını o yıl için belirlenen teminat bedeline tamamlaması
istenir. Her ne suretle olursa olsun, alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir
konulamaz. Teminatın türü, tutarı, iadesi ve irat kaydedilmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça
hazırlanan yönetmelik ile belirlenir."
"Yapı denetim kuruluşuna, farklı teknik inceleme raporlarına istinaden birinci fıkra
uyarınca aynı takvim yılı içerisinde, ikinci ve sonraki her yeni iş almaktan men cezasının
uygulamaya konulduğu tarih için Bakanlıkça belirlenen teminat bedelinin %10'u kadar idari para
cezası İl Yapı Denetim Komisyonun teklifi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğünce uygulanır. Bu fıkra uyannca takvim yılı içerisinde uygulanacak idari para cezası
teminat bedelinin %50'sini aşamaz."
"Yapı denetim kuruluşu, yapı sahibince belirlenen ancak daha sonra herhangi bir nedenle
inşaat alamnda yapılacak değişiklikle bu alanın Bakanlıkça 5 inci maddenin birinci fikrası
doğrultusunda belirlenen metrekareyi aşması ve yapının artık elektronik dağıtıma konu olması
gerektiğinin anlaşılması halinde mevcut yapı denetim kuruluşunca durum ilgili idareye bildirilir
ve yapı için 5 inci maddenin birinci fıkrası doğrultusunda elektronik ortamda görevlendirme
yapılmadan yapı ruhsatı düzenlenmez ve yapının devamına izin verilmez. Herhangi bir aşamada
elektronik dağıtıma konu olması gerekirken elektronik dağıtım yapılmaksızın o yapının
denetimine devam ettiği anlaşılan yapı denetim kuruluşunun, İl Yapı Denetim Komisyonun teklifi
üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği ÎI Müdürlüğünce 3 ay süreyle yeni iş almasına izin
verilmez ve aynı kuruluşa doğru yapı inşaat alamna göre tespit edilen yapı denetimi hizmet
bedelinin %50'si oramnda idari para cezası uygulanır. Bu fıkra kapsamında yeni iş alınmamasına
sebebiyet veren iş için 5 inci maddenin birinci fıkrası doğrultusunda yeni bir yapı denetim
kuruluşu görevlendirilmeden yapımn devamına izin verilmez. Bu fıkra uyannca yürütülecek
işlemler için birinci fıkranın (h) bendi, üçüncü fıkra, beşinci fıkra, yedinci fıkra, onbeşinci fıkra
ve 9 uncu maddenin birinci fıkrası hükümleri uygulanmaz."
"Bu Kanunda öngörülen yapı denetim kuruluşları ve laboratuvar kuruluşları hakkında,
Bakanlıkça uygulanacağı belirlenen idari müeyyideler ilgili genel müdür. Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce uygulanacağı belirlenen idari müeyyideler ise Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü tarafından uygulanır."
Gerekçe: Yapı denetim kuruluşlarının daha önce yeni iş almaktan men cezalarına
bağlı olarak kapatılması mümkün iken, yapılan yeni düzenlemeyle denetim yaptıkları yapının
taşıyıcı sisteminde kendi kusurları nedeniyle onarılamaz düzeyde hasar oluşması veya kusurları
nedeniyle çevre binalarda onarılamaz düzeyde yapısal bir hasarın oluşması halinde yapı
denetim kuruluşlarının izin belgesinin iptal edileceği hükme bağlanmaktadır.
Ayrıca bazı uygulamalarda yapı denetim hizmet sözleşmesi bedeline göre uygulanan
idari para cezalarının caydırıcılıktan uzak olması sebebiyle idari para cezalan için bir alt sınır
öngörülmektedir.
Madde metninde yer alan İl Müdürlüğü isimleri güncellenmektedir.
Denetim elemanlarına uygulanan denetimden men cezalarına zamanaşımı süresi
getirilmiş ve hâlihazırda yaşanan hukuki sorunların önüne geçilebilmesi için her bir yapı için
teknik inceleme raporunun ayrı düzenlenmesi gerektiği yönünde düzenleme yapılmaktadır.
Yapı denetim kuruluşlarının vize aşamasında teminatlannı güncel teminat bedeline
tamamlamaları ile takvim yılı içerisinde iki defa yeni iş almaktan men cezası alan kuruluşlara
teminat bedelinin %10'u kadar idari para cezası verileceği ve bu cezanın teminat bedelinin
%50'sini aşamayacağı yönünde düzenlemeler getirilmektedir.
Elektronik dağıtıma tabi olması gerekirken, dağıtıma dahil edilmeden bir yapıya ilişkin
faaliyete devam edilmesi halinde bu durumda ihmali olan yapı denetim kuruluşu hakkında
uygulanacak idari müeyyide düzenlenmektedir.
Uygulamada yetki yönünden herhangi bir tereddüde malıal verilmemesi adına yapı
denetim kuruluşları hakkındaki idari müeyyidelerin Bakanlıkta ve İl Müdürlüklerinde hangi
makamlar tarafından uygulanacağı hususu açıklığa kavuşturulmaktadır.
Laboratuvar kuruluşuna, zemin numunelerini aldığı durumlarda arazi ve sondaj
çalışmaları, numunelerin alınması ve taşınması süreçleri de dahil olmak üzere, deneylerinin
yapılması, deney sonuçlarının raporlanması, izlenmesi ve denetlenmesi süreçlerinde ilgili
standartlara ve mevzuata uymadığının tespiti hallerinde de idari para cezası verileceği
düzenlenmektedir.
Laboratuvar denetçi mühendisleri ve teknik personeline, üç ayrı değerlendirme raporu
uyarınca kayıtlarının tutulması nedeniyle uygulanan üç yıl denetimden men cezasına on yıllık
zamanaşımı süresi getirilmektedir.
Madde 14değiştiriyor4708 sayılı
4708 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
"Bu Kanun hükümlerinin uygulanması sırasında, yapı denetim veya laboratuvar
kuruluşunun icraî veya ihmali davranışla yeni iş almaktan men cezası uygulanmasım gerelctiren
veya 8 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendinin (2) numaralı alt bendinde veya 8 inci
maddenin onuncu fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer verilen fiillerine ilişkin
görevini kötüye kullanan ortakları, yöneticileri, mimar ve mühendisleri ve diğer teknik personeli,
yapı müteahhidi, şantiye şefi, proje müellifi gerçek kişiler ile laboratuvar görevlileri, altı aydan üç
yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."
Gerekçe: Yapı denetim kuruluşlarının izin belgesinin doğrudan iptal edilmesine,
laboratuvar kuruluşlarının ise yeni iş almaktan men cezası almasına veya direk kapanmasına
neden olan fiiller için ilgililer hakkında 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası verileceği
düzenlenmektedir.
Yapılarda mimar ve mühendislerle birlikte yardımcı kontrol elemanı olarak teknik
öğretmen, tekniker ve teknisyenler de görev alabildiğinden madde kapsamında bu kişilere de 6
aydan 3 yıla kadar hapis cezası verileceği düzenlenmektedir.
Madde 15ekliyoribare değişikliği4708 sayılı
4708 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasına "hizmet
bedelinin" ibaresinden sonra gelmek üzere "belirlenmesi ve" ibaresi ve maddeye aşağıdaki fıkra
eklenmiştir.
"Bir ilde faaliyet gösterebilecek yapı denetim kuruluşu sayısı Bakanlıkça belirlenir.
İhtiyaç halinde Büyükşehirler Bakanlıkça, birden fazla bölgeye bölünerek faaliyet
gösterebilecek yapı denetim kuruluşu sayısı her bir bölge için ayrı ayrı belirlenebilir ve yapı
denetim kuruluşlarının faaliyeti merkezinin bulunduğu bu bölgeyle sınırlanabilir. Bu fıkranın
uygulanmasına ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir."
Gerekçe: Özellikle büyükşehirlerde yapı denetim kuruluşları tarafından mesafe vb.
sebeplerle denetim görevinin üstlenilmesinden imtina edildiği yönündeki tespitler sebebiyle
Bakanlıkça gerek görülmesi halinde büyükşehirlerin birden fazla bölgeye ayrılabileceği,
kuruluşların faaliyetinin bu bölgeyle sınırlanabileceği ve öngörülen kotanın bu bölgeler için
ayrı ayrı hesaplanacağı hususlarında düzenleme yapılmaktadır.
Madde 16ekliyor5393 sayılı5366 sayılı
16/5/2012 tarihli ve 6306 sayıh Afet Riski Altındaki Alanlann
Dönüştürülmesi Hakkında Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"Kentsel Dönüşüm Başkanlığının görev ve yetkileri
EK MADDE 5- (1) Kentsel Dönüşüm Başkanlığı; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı
Belediye Kanununun 73 üncü maddesi kapsamındaki uygulamalara ilişkin kentsel dönüşüm ve
gelişim alanı ilanı ile 16/6/2005 tarihli ve 5366 sayılı Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz
Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun
kapsamındaki yenileme alanı ilanına ilişkin gerekli hazırlık işlemlerini yürütür."
Gerekçe: Anayasa Mahkemesinin 9/5/2024 tarihli ve E.2023/193 - K.2024/106
sayılı karan ile 4 sayılı CBK'nın 792/M maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan
hüküm, "kuralın yerel yönetimlere tanınan idari özerkliğin istisnasını oluşturan idari vesayet
yetkisine ve mahalli idarelerin merkezi idare ile karşılıklı ilişkilerine ilişkin düzenleme içerdiği
dolayısıyla münhasıran kanun ile düzenlenmesi gerektiği" gerekçesi ile iptal edilmiştir.
Belirtilen gerekçe doğrultusunda Kentsel Dönüşüm Başkanlığının söz konusu görevine
kanunda yer verilmesi yönünde düzenleme yapılmaktadır.
Madde 17ekliyor213 sayılı7201 sayılı
14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin ikinci, dördüncü ve altıncı fıkraları
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, üçüncü, beşinci ve yedinci fıkralan yürürlükten kaldınimış,
maddeye aşağıdaki fıkralar ve Kanuna aşağıdaki cetveller eklenmiştir.
"(2) Gerçek kişilerin ve özel hukuk tüzel kişilerinin Türkiye'ye ait Ulusal Coğrafi Veri
Sorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplaması, üretmesi, paylaşması veya
satması; fikrî, sınai ve ticari haklara ilişkin mevzuat hükümleri ile Kişisel Verilerin Korunması
Kanunu ve özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla ve ticari faaliyetleri
gerçekleştirmek için gerekli belgelere sahip olması şartı ile Çevre, Şehircilik ve îklim
Değişikliği Bakanlığının iznine tabidir. İzin belgesinin geçerlilik süresi bir yıldan az beş yıldan
fazla olmayacak şekilde izin isteklisinin talebi üzerine yıl bazında Bakanlığın onayı ile
belirlenir. İznin başlangıç tarihi başvurunun Bakanlıkça onaylandığı tarihtir. İzin bedeli Türk
vatandaşı gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri için; coğrafi veri tema sayısı, çalışma
alam, izin süresi ve talep sahibinin başvuru tarihi itibarıyla en son hesap dönemine ait gelir veya
kurumlar vergisi beyannamesi ekinde yer alan gelir tablosundaki net satış tutarı veya işletme
hesabı özetindeki satış hasılat tutarı esas alınarak bu Kanun ekinde yer alan cetvellerde
belirtilen ilgili dilimlere ait katsayıların izin katsayısı bedeli ile çarpımıyla hesaplanır. İzin
bedeli yabancı gerçek veya tüzel kişiler için bir izin katsayısı bedelinin 1250 (bin iki yüz elli)
katının süre katsayısı ile çarpımıyla hesaplamr. Bir izin katsayısı bedeli 1750 (bin yedi yüz elli)
TL'dir. İzin bedelinin hesaplanmasında başvuru evraklarının tam ve eksiksiz olması şartıyla
başvuru tarihi esas alımr. İzin katsayısı bedeli ile bu Kanunun ekinde yer alan Net Satış
Tutarı/Satış Hasılat Tutan Cetvelinde belirtilen en az ve en çok miktarlar takvim yılı başından
geçerli olmak üzere her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi
Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden
değerleme oranında artırılarak uygulanır. Başvuru tarihi itibarıyla cari yıl öncesi hesap
dönemine ait gelir veya kurumlar vergi beyannamesinin henüz Gelir İdaresi Başkanlığına
verilmemiş olması durumunda; izin bedeli hesabında kullanılacak Yıllık Net Satış Tutarı / Satış
Hasılat Tutarı Cetveline ait dilim, verilmiş olan en son beyannamedeki miktar üzerinden
yeniden değerleme oramnda artırılarak cari yıl öncesi değer hesaplanmak suretiyle belirlenir.
Cari yıl içerisinde ilk defa ticari faaliyete başlayan Türk vatandaşı gerçek kişiler veya özel
hukuk tüzel kişileri cari yıl izin bedelinden muaf tutuluı*. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı; bu fıkranın uygulamasına ilişkin ihtiyaç duyacağı bilgi, belge ve verileri, gerçek ve
tüzel kişiler ile genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ve kamu tüzel kişiliğini haiz
kurumlardan talep edebilir. Alınan izin bedeli Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri hizmetlerinde
kullanılmak üzere Çevre, Şehircilik ve îklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sennaye İşletmesi
Müdürlüğünün ilgili hesabına yatırılır. Başvuru evrakları Bakanlıkça onaylanan gerçek veya
özel hukuk tüzel kişileri izin bedelini 15 gün içerisinde Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi
Müdürlüğünün ilgili hesabına yatırmakla mükelleftir. 15 gün içinde ödeme yapılmaması
halinde başvuru geçersiz sayılır."
"(4) Yerel yönetimler, akıllı şehir uygulamaları kapsamında coğrafi veri toplayan
sensörleri (algılayıcıları) Bakanlıkça oluşturulacak elektronik ortama kaydeder."
"(6) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, coğrafi veri izninin
alınmadığının tespiti halinde;
a) İzin başvurusu yapmak için faaliyet sahibine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün süre
verilir. Verilen süre içinde izin başvurusu yapmayan Türk vatandaşı gerçek kişi ve özel hukuk
tüzel kişilerine bir yıllık en yüksek izin bedeli tutannda, yabancı gerçek ve tüzel kişilere bir
yıllık izin bedelinin 2 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
b) îdari para cezası uygulanmış olması izin alma yükümlülüğünü ortadan kaldımıayıp,
izne tabi gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri bedelini ödemek suretiyle izin almakla
yükümlüdür.
c) îdari para cezası kararlan, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu
hükümlerine göre karan veren merci tarafından ilgiliye tebliğ edilir. Cezalar, tebliğ tarihinden
itibaren 1 ay içinde ödenir. Süresinde ödenmeyen idari para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre vergi dairelerince
takip ve tahsil edilir. İdari para cezasına karşı 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz
edilebilir. İtirazlar zaruret olmayan hallerde evrak üzerinden incelenerek karara bağlanır. İtiraz
üzerine verilen mahkeme kararları kesindir. Cezaların uygulanmasına yönelik usul ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.
ç) İdari para cezasının tahakkuk tarihinden itibaren 60 gün içinde izin başvurusunda
bulunulmaması halinde, sonrasında yapılacak ilk izin başvurusunda izin bedeli iki katı tutarında
uygulanır. "
"(9) Coğrafi Bilgi Sistemi konularında faaliyet gösteren gerçek kişiler ile özel hukuk
tüzel kişileri; Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamında ürettikleri coğrafi verilerini,
afet ve acil durumlar öncesi ve sonrasında, afet ve acil durum yönetimi kapsamında yapılacak
çalışmalarda kullanılmak üzere Çevre, Şehircilik ve îklim Değişikliği Bakanlığı ile bedelsiz
olarak paylaşmakla yükümlüdür.
(10) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından 6446 Sayılı Elektrik Piyasası
Kanunu ve 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu hükümleri kapsamında dağıtım lisansı
verilen tüzel kişilerin, dağıtım faaliyetleri kapsamında Türkiye'ye ait Ulusal Coğrafi Veri
Sorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplaması, üretmesi, paylaşması veya satması
Ulusal Coğrafi Bilgi Platformuna kayıt olmak şartı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığının izin yükümlülüğünden muaftır. Dağıtım lisansı verilen tüzel kişilerin coğrafi
verileri dağıtım lisansı kapsamı dışında ticari amaçla satışı ve gelir getirici paylaşımı bu
muafiyet kapsamında değildir.
(11) Ulusal Coğrafi Bilgi Platformunun kurulumu, bakımı, idamesi, geliştirilmesi ve
işletilmesine ait tüm yazılım, donanım ve danışmanlık giderleri ile Kurul, Yürütme Kurulu,
çalışma heyetleri ve mesleki yeterlilik belgelendirme hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin
giderler, uluslararası veri paylaşım ağlarına üyelik aidatı, coğrafi bilgi sistemi ile ilgili ulusal
ve uluslararası etkinlikler kapsamındaki giderler Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten
ve/veya Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi bütçesinden karşılanır.
(12) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanacak yönetmelik ile belirlenir."
Gerekçe: Anayasa Mahkemesinin 18/5/2023 tarihli ve E.2020/42 - K.2023/99 sayılı
karan ile 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi "Anayasa gereği yetki
sınırlarımn tereddüte malıal vermeyecek şekilde belirlenmesi" gerektiği gerekçesi ile iptal
edilmiştir. Bu doğrultuda yapılan düzenleme ile izin bedelinden muaf tutulanlar, izne tabi
olanlar ile izin süresi ve izin başvurularına ilişkin süreçlerin nasıl yürütüleceği hususlarında
objektif bir ölçüt belirlenerek söz konusu yetkiye ilişkin genel bir çerçeve oluşturulması
sağlanmaktadır. Ayrıca izin bedeli hesaplanırken yabancı ve yerli gerçek kişiler veya özel
hukuk tüzel kişileri için farklı katsayılar belirlenmiştir.
Coğrafi veri toplayan, üreten, paylaşan ve satan gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri için
izin süreçlerine ilişkin düzenleme yapılarak, ülke genelinde coğrafi veri sektörü tarafından
yürütülen iş süreçleri ile coğrafi veri üretiminin izlenerek kayıt altına alınması hedeflenmiş olup
bu suretle mükerrer coğrafi veri üretiminin önlenmesi ve üretim maliyetlerinin azalması
sağlanacaktır. Ayrıca düzenleme ile tüm coğrafi veri kayıt altına alınmış olacağından afet,
savaş, olağanüstü hal vb. durumlarda coğrafi veri ihtiyacının hızlı bir şekilde karşılanması
mümkün olacaktır.
Coğrafi veri iznine tabii gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinden tahsil edilecek coğrafi
veri izin bedelinin hesaplanması yöntemine, mali güç ve ayırma ilkeleri doğrultusunda, gelir
seviyesi, gelirin elde edilmesi sürecinde coğrafî veri üretim veya kullanım yoğunluğu, gelire
esas faaliyetin yapıldığı coğrafi alan büyüklüğü ve talep edilen izin süresi kriterleri çarpan
katsayısı olarak eklenmektedir.
Günümüzde çok geniş bir kullanım alanına sahip olan sensör kullanımı yerel
yönetimlerin akıllı şehir uygulamaları kapsamında kullanılması halinde kanun kapsamına
alınarak uygulama alanının netleştirilmesi sağlanmıştır. Yerel yönetimlerin akıllı şehir
uygulamaları kapsamında coğrafi veri toplayan sensörlerin (algılayıcıları) Bakanlıkça
oluşturulacak elektronik ortama kaydedilmesi öngörülmektedir.
Coğrafi veri izninin alınmaması durumunda ödenmesi gereken idari para cezası
uygulanmasında hem mali güç hem de ayırma ilkesi dikkate alınmıştır. İzin başvurusunun
yapılmadığının tespiti halinde uygulanacak idari para cezası yönünden ise ayırma ilkesi
benimsenmektedir.
20/8/2022 tarihli ve 2022/1 sayılı Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurul Karan
doğrultusunda; "Afet ve Acil Durumlara İlişkin Coğrafi Veri Üretimi ve Paylaşımı Usul ve
Esasları" 5/12/2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
Bu Usul ve Esasların amacı; afet ve acil durumlar öncesi, sırası ve sonrasında, afet ve
acil durum yönetimi kapsamında ihtiyaç duyulan coğrafi verilerin, kamu kurum ve kuruluşları
tarafından üretim, kullanım ve paylaşım usul ve esaslarını belirlemektir.
Coğrafi Bilgi Sistemi konularında faaliyet gösterenlerin; Ulusal Coğrafi Veri
Sorumluluk Matrisi kapsamında ürettikleri coğrafi verilerini, afet ve acil durumlar öncesi ve
sonrasında, yalnızca afet ve acil durum yönetimi kapsamında yapılacak çalışmalarda
kullanılmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile bedelsiz olarak
paylaşması, afet ve acil durumlara hazırlıklı olunması amaçlanmaktadır.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu hükümleri kapsamında dağıtım lisansı verilen tüzel
kişilerin, dağıtım faaliyetlerine muafiyet sağlanarak buradan kaynaklanabilecek maliyetlerin
vatandaşlara en az düzeyde yansıtılmasının temini amaçlanmaktadır.
Madde 18ekliyor7221 sayılı
7221 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu maddenin yürürlük tarihinden önce Bakanlık tarafından
verilmiş olan izin veya lisans belgeleri süresinin bitimine kadar geçerlidir.
(2) Bu maddenin yürürlük tarihinden önce Bakanlık tarafından onay aşaması
tamamlanmamış izin veya lisans başvuruları geçersiz sayılır."
Gerekçe: Çevre, Şehircilik ve îklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilmiş veya
başvuru süreci tamamlanmamış izin veya lisans belgelerine ilişkin olarak geçici madde ihdası
ile sürecin herhangi bir mağduriyete yol açılmadan yönetilmesi hedeflenmektedir.
Madde 19ekliyoribare değişikliği
24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında
yer alan "şirketler kurarak" ibaresinden sonra gelmek üzere ", şirketlere ortak olarak" ibaresi
ve fıkraya aşağıdaki cümle eklenmiştir.
"Ajansın şirketlere ortak olmasına Cumhurbaşkanınca karar verilir."
Gerekçe: Türkiye Çevre Ajansının faaliyetlerinde verimliliğin arttırılarak kamu
hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimli ve ekonomik yürütülmesi amacıyla Ajansm
faaliyetlerini şirketler kurarak gerçekleştirebilmesinin yanında şirketlere ortak olarak da
gerçekleştirebilmesi ve ortaklığa Cumhurbaşkanınca karar verilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 20değiştiriyoribare değişikliği7261 sayılı
7261 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan
"Yönetim Kurulu, Başkanlık ve Danışma Kurulundan" ibaresi "Yönetim Kurulu ve
Başkanlıktan" şeklinde, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"(3) Başkanlık; başkan ve iki başkan yardımcısı ile hizmet birimlerinden oluşur. Başkan,
başkan yardımcıları ve direktörler. Yönetim Kurulu kararma istinaden Bakan onayı ile atanır.
Başkanlık, Ajansm yürütme organı olup Ajansı temsil yetkisini haizdir.
(4) Yönetim Kurulu Başkanı, Ajans Başkanı olarak atanabilir.
(5) Ajansm görev alamyla ilgili konularda direktörlükler kurulabilir. Direktörlüklerin
faaliyetleri ve sayısı yönetmelikle belirlenir."
Gerekçe: Anayasa Mahkemesinin 21/7/2023 tarihli ve E.2021/27 -K.2023/26 sayılı
kararında, Ajansın teşkilat yapısı ile çalışmasına ilişkin usul ve esaslarla ilgili temel hususlar
hakkında herhangi bir düzenleme bulunmadığı belirtilerek; söz konusu hususların Bakanlık
tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceğine yönelik düzenlemenin yasama yetkisinin
devredilmezliği ilkesine aykırılık oluşturduğu ifadelerine yer verilmiştir.
Belirtilen gerekçe uyarınca yapılan düzenleme ile Ajansın organ ve hizmet birimleri ile
Yönetim Kurulunun yapısına ilişkin esaslar hüküm altına alınmakta ve Damşma Kuruluna
ilişkin ifadeler metinden çıkarılmaktadır.
Madde 217261 sayılı
7261 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin başlığı "Ajans personelinin
istihdamı ve statüsü" şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklemniştir.
"(2) Ajansta, kamu kurum ve kuruluşlanndan görevlendirme yoluyla istihdam edilen
personel haricinde en fazla iki yüz personel istihdam edilebilir. İstihdam edilecek personelde
aranacak genel şartlar ile istihdamlanna dair diğer hususlar Bakanlık tarafından yönetmelik ile
belirlenir."
Gerekçe: Anayasa Mahkemesinin 16/2/2023 tarihli ve E.2021121- K.2023/26 sayılı
kararında, 7261 sayılı Kanunda Ajans hizmet birimleriyle ilgili 6 ncı maddede, Ajansta görev
yapacak personelin 4857 sayılı Kanun kapsamında istihdam edileceğine ilişkin hüküm dışında
bir düzenlemenin yer almadığı, Ajans organlarının ve Ajans hizmet birimlerinin görev ve
yetkileri, teşkilat yapısı ile çalışma usul ve esaslarına ilişkin temel ilke ve çerçevenin Kanun'da
düzenlenmediği hususlarına vurgu yapılarak, söz konusu hükümlerin Bakanlık tarafından
çıkarılan yönetmelikle belirleneceğine yönelik kuralın yasama yetkisinin devredilmezliği
ilkesine aykırılık oluşturduğu sonucuna ulaşıldığından mezkur kararda yer verilen bu hususlar
dikkate alınarak düzenleme yapılmaktadır.
Madde 22ekliyoribare değişikliği6356 sayılı7261 sayılı
7261 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasına "geçmemek üzere"
ibaresinden sonra gelmek üzere "Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makamca belirlenir."
ibaresi ve aşağıdaki cümle eklenmiştir.
"Ancak 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri
ve toplu iş sözleşmesinden doğan tüm hakları saklıdır."
Gerekçe: Anayasa Mahkemesinin 16/2/2023 tarihli ve E.2021/27 - K.2023/26 sayılı
iptal kararı ile toplu iş sözleşmesi hakkının işçilere, üyesi bulundukları sendikalar aracığıyla
işverenle karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarım ve çalışma şartlarını düzenlemek
amacıyla görüşme ve anlaşma yapabilme yetkisi tanıyan sendikal bir hak olduğu ifade edilmiş.
Ajans personeline verilebilecek mali ve sosyal hak ve yardımlar yönünden üst sınır
belirlenmesinin norm alanını daralttığı gerekçesi ile sendika özgürlüğünün birer parçası olan
toplu iş sözleşmesi ve grev haklarını sınırladığı yönünde değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Anılan karar doğrultusunda mali haklar yönünden öncelikle Sendikalar ve Toplu İş
Sözleşmesi Kanunu hükümleri ve toplu iş sözleşmesinden doğan tüm hakların saklı olduğuna
ilişkin bir düzenleme yapılmaktadır.
Madde 23ekliyor7261 sayılı
7261 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"Yönetim Kurulunun görevleri ve çalışma esasları
EK MADDE 1-(1) Bakanlıkça belirlenen çevre strateji ve politikaları doğrultusunda
mali ve teknik destek, iş birliği ve taşınmaz yönetimi ile ilgili iş ve işlemler ile personel
istihdamına ilişkin kararların alınmasında Yönetim Kurulu yetkilidir.
(2) Ajans Başkanı Yönetim Kurulunun doğal üyesidir. Yönetim Kurulu Başkam ve
Başkan Vekili, Yönetim Kurulu üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.
Yönetim Kurulu, kararlarım üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alır.
(3) Yönetim Kurulunun çalışma esaslarına ilişkin diğer hususlar yönetmelik ile
belirlenir."
Gerekçe: Anayasa Malıkemesinin 16/2/2023 tarihli ve E.2021/27 - K.2023/26 sayılı
kararında. Ajans organları ile hizmet birimlerinin görev ve yetkileri, üyelerinin atanması,
teşkilat yapısı ile çalışma usul ve esaslarının temel ilke ve çerçevesinin Kanunda
düzenlenmediği hususlarına vurgu yapılarak, söz konusu hükümlerin Bakanlık tarafından
çıkarılan yönetmelikle belirleneceğine yönelik kuralın yasama yetkisinin devredilmezliği
ilkesine aykırılık oluşturduğu kabul edilmiştir. Bu doğrultuda Yönetim Kurulunun görevleri ve
çalışma esasları Kanunla belirlenmiştir.
Madde 24ekliyor7261 sayılı
7261 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"Ajans başkanımn ve başkan yardımcılarının görevleri
EK MADDE 2- (1) Ajans Başkanı, Ajansın faaliyetlerinin gerçekleştirilmesine ilişkin
Yönetim Kurulu tarafından verilen ve münhasıran Yönetim Kurulunun görevleri arasında
sayılmayan diğer iş ve işlemleri yapar.
(2) Başkan, yazılı olmak ve sınırlarını açıkça belirlemek kaydıyla birinci fıkrada
belirtilen yetkilerinden bir kısmını başkan yardımcılarına veya direktörlere devredebilir.
(3) Başkan yardımcıları, Başkan tarafından verilecek diğer iş ve işlemleri yürütmekle
görevlidir."
Gerekçe: Anayasa Malıkemesinin 16/2/2023 tarihli ve E.2021121 - K.2023/26 sayılı
kararında. Ajans organları ile hizmet birimlerinin görev ve yetkileri, üyelerinin atanması,
teşkilat yapısı ile çalışma usul ve esaslarının temel ilke ve çerçevesinin Kanunda
düzenlenmediği hususlarına vurgu yapılarak söz konusu hükümlerin Bakanlık tarafından
yönetmelikle belirleneceğine yönelik kuralın yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine
aykırılık oluşturduğu kabul edilmiştir. Bu doğrultuda, Ajans Başkamnm ve Başkan
Yardımcılarının görevleri Kanun kapsamında düzenlenmektedir.
Madde 25
(1) Bu Kanunun;
a) 12 nci maddesi yayımından 6 ay sonra,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 26
(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.
ekli cetveller
ÎZİN BEDELİ HESAPLAMA CETVELLERİ
coğrafi veri TEMA SAYISI CETVELİ
UCVSM Alt Tema Sayısı (adet)
Tema
Dilim
t
Tema Katsayısı
No
En Az
En Çok
1
1
1
5
2
2
6
10
3
3
11
15
4
4
16
20
5
5
21 ve Üzeri
UCVSM: Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi
ÇALIŞMA ALANI CETVELİ
1/1000 ölçekli Pafta Sayısı (adet)
Alan
Dilim
Alan Katsayısı
No
En Az
En Çok
1
1
1
100
2
2
101
1.000
3
3
1.001
10.000
4
4
10.001
15.000
5
5
15.001 ve Üzeri
YILLIK NET SATIŞ TUTARI / SATIŞ HASILAT TUTARI CETVELİ
Satış /
Hasılat
Dilim
Kesinleşen Yıllık Net Satış
Kesinleşen Yıllık Net Satış Tutarı /
Tutarı / Satış Hasılat Tutarı
Katsayısı
No
Satış Hasılat Tutarı (TL)
En Az (*)
En Çok
1
1
2
3
5.000.000
10.000.000
3
6
10.000.000
30.000.000
4
7
30.000.000
75.000.000
5
10
75.000.000
150.000.000
6
15
150.000.000
250.000.000
7
30
250.000.000
500.000.000
8
35
500.000.000
1.000.000.000
9
40
1.000.000.000
1.500.000.000
10
50
5.000.0C 0' a Kadar
1.500.000.000 ve Üzeri
(* Hariç)
izin suresi cetveli
Süre
Dilim
Süre Katsayısı
Süre (yıl)
No
1
1
2
2
2
3
3
3
4
4
4
5
5
5
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
KOY KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR
KANUN TEKLİFİ