7576 sayılı Kanun ne getirdi?

Doğal, tarihsel ve kültürel varlıkların sayısı ve çeşitliliği bakımından dünyanın en önde gelen ülkelerinden biri olan ülkemiz bu anlamda ulusal ve uluslararası pek çok kaynak değerine sahip olup biyolojik çeşitlilik bakımından ise Avrupa ve Ortadoğu'nun en zengin ülkelerinden biridir. Ülkemizde bu alanların korunması için gerekli yasal düzenlemeler yapılmış olup bu alanlar korunan alan olarak ilan edilmektedir. Bu alanlardan milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, biyolojik çeşitlilik, yaban hayatı ve kara av kaynakları ile orman içi su kaynakları, dere, göl, gölet ve sulak alanlar ve hassas bölgelerin tespitini, korunmasını, geliştirilmesini, kara avcılığının düzenlenmesini ve yönetilmesini, doğa turizmi potansiyelinin artırılmasını sağlamak üzere Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 28/12/2024 tarihli ve 32766 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 175 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli kuruluş olarak yeniden yapılandırılmıştır. Anılan Kararname ile; Milli Parklar Kanunu ve Kara Avcılığı Kanunu ile verilen görevleri yapmak, bunun yanında Çevre Kanunu kapsamındaki sulak alanların korunması ve yönetimine dair iş ve işlemleri yürütmek görevi Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Ülkemizde 2025 yılı itibarıyla 50 milli park, 274 tabiat parkı, 111 tabiat anıtı, 32 tabiatı koruma alanı, 136 sulak alan, 85 yaban hayatı geliştirme sahası bulunmaktadır. Son yıllarda tabiata olan ilginin artmasıyla doğa turizmi açısından önemi yüksek olan korunan alanların ziyaretçi sayısı yılda yaklaşık 70 milyona ulaşmıştır. Türkiye vizyonunda çok daha fazla ziyaretçinin tabiatla iç içe olabileceği ve korunan alanlarda vakit geçirebileceği dikkate alındığında, bu alanların kaynak değerlerinin korunarak etkin bir ziyaretçi yönetimi yapılması, ziyaretçilerin temel ihtiyaçlarım gidermeye yönelik gerekli alt ve üst yapı tesisleri ile alan düzenlemelerinin hızlı bir şekilde tamamlanması, ziyaretçilere farklı alternatifleri sunacak konman alan koridorlarının oluşturulabilmesi için korunan alanların bölgesel bazda iyi planlanması, projelendirilmesi ve yönetimi büyük önem arz etmektedir. Diğer yandan, sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi bakımından av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunmaları, geliştirilmeleri, avlanmalarımn kontrol altına alınması, kaçak avcılığın önlenmesi ve av kaynaklarımn millî ekonomi açısından faydalı olacak şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. Korunan alanların ilan edilmesi, tabiatın ve biyolojik çeşitliliğin etkin bir şekilde korunması ve sürdürülebilir bir biçimde yönetilmesi amacıyla özel kanunlara ihtiyaç duyulması neticesinde 1983 yılında yayımlanan 2873 sayılı Milli Parklar Kanununun, ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ile uluslararası düzeydeki doğa koruma ve korunan alanlar yönetim anlayışındaki gelişmeler doğrultusunda zaman içerisinde ortaya çıkan ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalması, uygulamada 6831 sayılı Orman Kanunu ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu başta olmak üzere diğer kanunlarda yapılan değişiklikler ile uyum sağlayamaması sebepleriyle Kanunda bazı değişiklikler yapılması ihtiyacı hasıl olmuştur. Hazırlanan Teklif ile 2873 sayılı Kanuna tabi alanların planlanması, yönetilmesi, işletilmesi ile Kanuna aykırı hareket edenler hakkında uygulanacak yaptırımlara yönelik değişiklikler yapılmakta ve mevcut koşullarda ihtiyaç duyulan konularda yeni düzenlemeler getirilmektedir. Kanunda daha önce tanımlanmayan "alan kılavuzu" kavramı tanımlanmakta ve yeni bir terim olan "av ve doğa koruma memuru" kavramı getirilmektedir. Av ve doğa koruma memurlarının istihdamı ile, mevzuata aykırılık oluşturan fiillerin daha sıkı takibi ve denetimi sonucunda alanların daha etkin bir şekilde korunması hedeflenmektedir. Yine 2873 sayılı Kanuna tabi alanlarda gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerine verilebilecek diğer izinler düzenlenmektedir. Düzenlemeden önce korunan alanlarda gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerine verilecek izinlerde Orman Kanunu ve ilgili yönetmelikleri uygulanmakta ise de korunan alanların özelliklerinden dolayı daha çok kontrol ve kısıt içeren hükümlere ihtiyaç duyulduğundan bu izinler için yeni düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca, Genel Müdürlüğün gelir kalemlerinin sayılmak suretiyle belirlenmesine ve döner sermayesine ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Diğer yandan, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununda, av bayilerinin Genel Müdürlük döner sermaye işletmesine yatırmaları gereken katılım paylarının tahsilatı, av koruma-kontrol faaliyetlerinde orman muhafaza memurlarının görev ve yetkileri, idari para cezalarının uygulanması konularında yaşanan aksaklıkların giderilmesine yönelik değişiklikler yapılmakta ve ihtiyaç duyulan konularda yeni düzenlemeler getirilmektedir. Bunların yanında, biyolojik çeşitlilik, ekosistem ve sulak alanların korunmasına yönelik hükümler getiren 2872 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve (e) bendi ile (f) bendi kapsamında yapılacak iş ve işlemler, 175 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanında olup bu hükümlere aykırılık halinde tüm süreç Genel Müdürlük tarafından yürütülmekte ise de, Genel Müdürlüğün denetim ve idari yaptırım uygulama yetkisi noktasında tereddütler yaşandığından, uygulamada karşılaşılan aksaklığın giderilmesi maksadıyla düzenleme yapılmaktadır. Böylece biyolojik çeşitliliğin tahribinin önüne geçilmesi, nesli tehdit altındaki bitki ve hayvan türlerinin korunması ve biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliği açısından daha etkin bir koruma sağlanması hedeflenmektedir. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü; 175 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli kuruluş olarak yeniden yapılandırıldığından yeni yapılanmaya bağlı olarak 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede bazı değişikliklerin yapılması zorunlu hale gelmiş olup hazırlanan Teklif ile bu değişiklikler yapılmaktadır.