İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/26478 · 27 Mart 2025

Yap-işlet-devret modeliyle inşa edilen köprüler için yapılan ödemelere ilişkin

Muhatap: Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz

Süresinde cevaplandı

Önergenin metni

Aşağıdaki sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Cevdet YILMAZ tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını; Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96.maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim.

Gerekçe

Yasin ÖZTÜRK Denizli Milletvekili TBMM Kâtip Üyesi Türkiye'nin son 20 yılında inşa edilen dev altyapı projeleri – Marmaray, Avrasya Tüneli, Osmangazi Köprüsü, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve daha niceleri – iktidar tarafından sıkça "medeniyet hamlesi", "asrın projeleri" olarak sunuldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Özgürlük, Avrasya Tüneli'nden geçer; Marmaray'dan geçer" sözleri bu söylemin en çarpıcı örneklerinden biri. Ancak ne yazık ki, bu projelerin arkasında yatan ekonomik gerçekler, söz konusu "özgürlüğün" bedelini Milletin uzun yıllar boyunca ödeyeceğini gösteriyor. Yap-İşlet-Devret (YİD) modeliyle hayata geçirilen bu projelerde, Devlet şirketlere belirli miktarda araç veya yolcu geçiş garantisi verdi. Geçmeyen her araç ya da yolcunun parasını ise hazine, yani Millet ödüyor. Bu garantiler, döviz cinsinden belirlendiği için kur artışları da Devletin yükünü katlıyor. Üstelik söz konusu projeler için şirketlere verilen vergi muafiyetleri, arazi tahsisleri ve düşük faizli krediler de hesaba katıldığında, Devletin kasasından çıkan para korkutucu boyutlara ulaşıyor. Rakamlarla konuşalım: Sadece 2023 yılında Avrasya Tüneli ve Osmangazi Köprüsü gibi projelere verilen geçiş garantileri karşılanamadığı için milyarlarca lira hazine tarafından şirketlere ödendi. Bu, eğitimden sağlığa, sosyal yardımlardan istihdama kadar birçok alanda harcanabilecek kamu kaynaklarının özel şirketlere aktarılması anlamına geliyor. Millet geçmediği köprünün, kullanmadığı tünelin parasını ödüyor. Üstelik bu projeler, ulaşım ihtiyacını eşit şekilde karşılamıyor. Örneğin İstanbul'un doğu-batı aksında yapılan projeler, kuzey-güney ulaşım sorunlarına çözüm olmuyor. Anadolu'nun pek çok yoksul bölgesi bu yatırımlardan hiç nasibi almazken, kamu kaynakları yine büyük şehirlerdeki rant projelerine aktılıyor.

Sorular

  1. Devletin verdiği araç geçiş garantilerinin yıllık maliyeti nedir?
  2. Bu parayla kaç okul, hastane veya sosyal konut yapılabilirdi?
  3. Bu projelerde yapılan anlaşmalar neden kamuoyuna şeffaf şekilde açıklanmıyor?
  4. Gizlenen hangi gerçekler var?
  5. Vatandaş geçmediği köprüye, kullanmadığı tünele neden ödeme yapmak zorunda bırakılıyor?
  6. Kur garantili bu projeler, Türkiye ekonomisinin en kırılgan yerlerinden biri haline gelmişken, gelecekte bu yük nasıl hafifletilecek?
  7. Türkiye'nin borç yükü her geçen gün artarken, bu projelere yapılan ödemeler hangi önceliğe dayanıyor?
  8. Milletin, "özgürlük" adı altında borçlandırıldığı bu projelerin hesabı mutlaka sorulmalı. Şeffaflık, adalet ve kamu yararı ilkeleri tekrar hatırlanmalı. Yoksa bu "asrın projeleri", yarının en büyük pişmanlıklarına dönüşebilir.

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Bakanlığın cevabı

Cevap metni · Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz
Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 21/04/2025 09:22 Sayı: E-120.07.03-1614986 T.C. CUMHURBAŞKANI YARDIMCISI 2025 AİLE YILI GÜNLÜDÜR Sayı : E-48360949-610-294534 Konu : Soru Önergeleri-224 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 7/26478 İlgi : 15.04.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1611495 sayılı yazınız. Anayasanın 98 inci maddesi uyarınca Başkanlığınızca tarafıma gönderilen yazılı soru önergelerinden, Cumhurbaşkanlığı Merkez Teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına Bağlı Kurum ve Kuruluşların görev alanına giren konulara ilişkin önergeler cevaplandırılmaktadır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca bakanlıkların görev ve yetki alanına giren önergeler bakanlıklar tarafından cevaplandırılmaktadır. Bu itibarla, Denizli Milletvekili Sayın Yasin ÖZTÜRK tarafından verilen 7/26478 esas numaralı yazılı soru önergesinde bahsi geçen hususlar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının görev ve yetki alanına girmektedir. Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. Cevdet YILMAZ Cumhurbaşkanı Yardımcısı Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: 9800FB45-E424-411E-BB27-BA499EADB465 Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tccb-ebys Cumhurbaşkanlığı Külliyesi 06560 Beştepe-ANKARA Telefon: 0 (312) 525 55 55 Faks: 0 (312) 525 58 31 İnternet Adresi: www.tccb.gov.tr KEP Adresi: cumhurbaskanligi@hs01.kep.tr Bilgi için: Fatih ARSLAN Memur Telefon No: (312) 525 43 82

Asıl belge: cevap PDF'i ↗

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir

BildirimlerSon dakika, kanunlar ve takip ettikleriniz

Yöntem · İletişim · KVKK · Gizlilik