İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/48039 · 18 Ağustos 2026

S-400 hava savunma sisteminin akıbetine ilişkin

Muhatap: Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler

Süresinde cevaplandı

Önergenin metni

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri gereğince, Milli Savunma Bakanı Sayın Yaşar Güler tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Gerekçe

Turhan ÇÖMEZ Balıkesir Milletvekili İYİ Parti Grup Başkanvekili Türkiye'nin Rusya Federasyonu'ndan yaklaşık 2,5 milyar ABD doları bedelle satın aldığı S-400 uzun menzilli hava ve füze savunma sistemleri, teslimatın tamamlanmasının üzerinden yıllar geçmesine rağmen ülkemizin hava savunma mimarisine etkin ve sürekli biçimde entegre edilememiştir S-400 tedariki nedeniyle Türkiye, üretici ortağı olduğu F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Programı'ndan çıkarılmış; Savunma Sanayii Başkanlığı ile bazı yöneticiler CAATSA yaptırımlarına tabi tutulmuş; Türk savunma sanayii şirketlerinin F-35 programı kapsamındaki üretim ve tedarik sözleşmeleri sona erdirilmiştir. Türkiye'nin S-400 sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri veya başka bir üçüncü ülkeye satmak, devretmek, konuşlandırmak ya da sistemleri Türkiye dışında muhafaza etmek amacıyla görüşmeler yürüttüğü yönünde uluslararası basına yansıyan haberler kamuoyunda ciddi soru işaretlerine neden olmuştur Öte yandan son bölgesel çatışmalar sırasında Türkiye hava sahasına yöneldiği veya yönelme ihtimali bulunduğu belirtilen balistik füze ve insansız hava araçlarına karşı 5-400 sistemlerinin kullanılmadığı; Türkiye'nin hava savunmasında NATO müttefikleri tarafından konuşlandırılan Patriot ve benzeri sistemlerden yararlandığı anlaşılmaktadır Bu bağlamda aşağıdaki sorularımın cevaplandırılması önem arz etmektedir SORULAR Türkiye'nin envanterinde hâlen kaç adet S-400 bataryası, komuta kontrol merkezi

Sorular

  1. Türkiye'ni radar sistemi, lançer ve füze bulunmaktadır?
  2. 2. S-400 sistemlerinin tamamı fiilen Türkiye Cumhuriyeti'nin mülkiyetinde ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin kontrolünde midir?
  3. Sistemlerin herhangi bir unsuru Rus personelinin erişimine, teknik gözetimine veya kontrolüne açık mıdır?
  4. 400 sistemleri Türk Silahlı Kuvvetlerinin aktif envanterine hangi tarihte alınmıştır?
  5. Sistemler bugüne kadar operasyonel görev kapsamında kaç gün aktif hâle getirilmiş ve kaç defa hava savunma görevi icra etmiştir?
  6. 400 sistemleri için tam operasyonel yeterlilik ilan edilmiş midir?
  7. Edilmişse hangi tarihte ilan edilmiştir?
  8. Sistemler Türk Hava Kuvvetlerinin mevcut tadar, erken ihbar, komuta-kontrol ve hava savunma ağına entegre edilmiş midir?
  9. NATO'nun Entegre Hava ve Füze Savunma Sistemi'yle bağlantı kurulamaması, S- 400lerin operasyonel kullanılabilirliğini hangi ölçüde sınırlandırmaktadır?
  10. 400 sistemlerinin NATO sistemlerinden bağımsız, milli bir ağ içerisinde kullanılması amacıyla herhangi bir yazılım veya donanım geliştirme çalışması yapılmış mıdır?
  11. Sistemlerin elektronik dost-düşman tanıma altyapısı Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullandığı standartlarla uyumlu hâle getirilmiş midir?
  12. 400 sistemlerinin savaş uçaklarımızı, NATO uçaklarını veya müttefik ülkelere ait hava araçlarını tehdit olarak algılamaması için hangi teknik tedbirler alınmıştır?
  13. 400 sistemleriyle bugüne kadar kaç atış testi yapılmıştır?
  14. Bu testlerin tarihleri, kullanılan füze sayısı ve başarı oranı nedir?
  15. Sinop'ta gerçekleştirilen test faaliyetlerinin ardından neden yeni bir atış testi yapılmamıştır?
  16. 400 sistemlerinin görev yapacağı daimi konuşlanma bölgeleri belirlenmiş midir?
  17. Sistemlerin hangarlarda, depolarda veya geçici konuşlanma alanlarında muhafaza edildiği iddiaları doğru mudur?
  18. Sistemlerin uzun süre aktif kullanılmamasının radarlar, füzeler, bataryalar ve elektronik bileşenler üzerinde oluşturduğu teknik riskler değerlendirilmiş midir?
  19. 400 füzelerinin raf ömrü ve bakım takvimi nedir?
  20. Teslim alınan füzelerin ne kadarlık kullanım ömrü kalmıştır?
  21. Sistemlerin yıllık bakım, muhafaza, personel, altyapı ve lojistik maliyeti ne kadardır?
  22. S-400'ler için bugüne kadar Rusya'ya veya başka kuruluşlara bakım, yedek parça, yazılım, eğitim ve teknik destek kapsamında toplam ne kadar ödeme yapılmıştır?
  23. 400 sistemlerinin operasyonel kullanımı için eğitilen Türk personel sayısı kaçtır?
  24. Rusya'da veya Türkiye'de eğitim alan personelin kaçı hâlen S-400 birliklerinde görev yapmaktadır?
  25. Rus teknik personelinin Türkiye'de sistemlere bakım veya yazılım desteği verdiği dönemler olmuş mudur?
  26. Sistemlerin yazılım kaynak kodları, elektronik harp kütüphaneleri ve teknik kontrol yetkileri tamamen Türkiye'ye devredilmiş midir?
  27. 5-400 tedarik sözleşmesinde yer aldığı açıklanan teknoloji transferi ve ortak üretim hükümlerinin hangileri hayata geçirilmiştir?
  28. Türkiye'de S-400 füzesinin, radarının, lançerinin veya herhangi bir alt sisteminin ortak üretimi yapılmış mıdır?
  29. Yapılmamışsa, “ortak üretime varıncaya kadar görüşüldüğü ve imzaların atıldığı” yönündeki açıklamaların sözleşmedeki karşılığı nedir?
  30. S-400 tedarik sözleşmesinde sistemlerin üçüncü ülkelere satılmasını, devredilmesini veya geçici olarak konuşlandırılmasını engelleyen hükümler bulunmakta mıdır?
  31. 5-400lerin üçüncü ülkeye devri için Rusya Federasyonu'nun önceden yazılı izni gerekli midir?
  32. Türkiye, S-400 sistemlerinin satışı veya devri konusunda Rusya Federasyonu'ndan resmi izin talep etmiş midir?
  33. Türkiye'nin Birleşik Arap Emirlikleri”ne 5-400 satışı veya devri için askeri ya da teknik düzeyde yürüttüğü bir çalışma var mıdır?
  34. Birleşik Arap Emirlikleri'nden askeri veya teknik bir heyet S-400 sistemlerini incelemek amacıyla Türkiye'ye gelmiş midir?
  35. S-400lerin Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Suudi Arabistan, Azerbaycan veya başka bir ülkeye devri konusunda hazırlanmış askeri değerlendirme raporu bulunmakta mıdır?
  36. Sistemlerin satılması, başka bir ülkeye konuşlandırılması, etkisizleştirilmesi, sökülmesi veya imha edilmesi seçeneklerinden hangileri Bakanlık tarafından değerlendirilmiştir?
  37. 5-400lerin ABD gözetiminde etkisiz hâle getirilmesi veya üçüncü bir ülkede depolanması yönünde Türkiye'ye resmi veya gayriresmi teklif iletilmiş midir?
  38. Sistemlerin üçüncü bir ülkeye devredilmesi hâlinde Türkiye'nin hava ve füze savunmasında oluşacak kapasite açığı nasıl giderilecektir?
  39. <3 36. 5-400 sistemlerinin yerine Patriot, SAMP/T, Çelik Kubbe veya başka bir sistemin tedariki planlanmakta mıdır?
  40. Türkiye'nin S-400'lerden vazgeçmesi durumunda Rusya kaynaklı balistik füze savunma kabiliyetinin tamamen ortadan kalkacağı değerlendirilmekte midir?
  41. Bölgesel çatışmalar sırasında Türkiye'ye yönelen veya Türkiye hava sahasına yaklaşan balistik füze, seyir füzesi ve insansız hava aracı sayısı kaçtır?
  42. Bu tehditlere karşı S-400 sistemleri neden aktif hâle getirilmemiştir?
  43. Türkiye hava sahasının korunmasında İspanya tarafından konuşlandırılan Patriot sistemleri hangi olaylarda kullanılmıştır?
  44. Türkiye'de görev yapan yabancı hava savunma birliklerinin görev, bakım ve lojistik giderlerinin ne kadarı Türkiye tarafından karşılanmaktadır?
  45. S-400'lerin aktif kullanılamaması nedeniyle ortaya çıkan savunma zafiyetine ilişkin Bakanlık bünyesinde inceleme yapılmış mıdır?
  46. 5-400 tedarik kararının askeri ihtiyaç ve tehdit değerlendirmesi hangi tarihli raporlara dayanmaktadır?
  47. Tedarik öncesinde Genelkurmay Başkanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı ve ilgili savunma birimlerinin yazılı görüşleri alınmış mıdır?
  48. Bu görüşlerde S-400lerin NATO sistemleriyle uyumsuzluğu ve F-35 programını tehlikeye atacağı yönünde uyarılar yer almış mıdır?
  49. 5-400 alımı ile F-35 programından çıkarılma arasındaki askeri maliyet-fayda analizi yapılmış mıdır?
  50. Türkiye'nin F-35 programından çıkarılması sonucu Türk Hava Kuvvetlerinin kuvvet yapısında ortaya çıkan muharip uçak açığı kaç uçaktır?
  51. F-35 teslimatlarının yapılamaması, Hava Kuvvetlerinin harekât planları ve caydırıcılık kapasitesini nasıl etkilemiştir?
  52. F-35 programından çıkarılmanın ardından bu açığı kapatmak amacıyla kaç F-16 tedariki ve modernizasyonu planlanmıştır?
  53. F-16 tedarik ve modemizasyon sürecinde yaşanan gecikmelerin Hava Kuvvetlerinin harbe hazırlık seviyesine etkisi nedir?
  54. KAAN projesinin motor, aviyonik ve diğer kritik bileşenlerinde ABD veya başka ülkelerden alınması gereken ihracat izinleri konusunda mevcut durum nedir?
  55. 5-400 meselesinin KAAN için gerekli F110 motorlarının veya diğer savunma ürünlerinin tedarikini olumsuz etkilediği değerlendirilmekte midir?
  56. Gi a. Çiy EŞ a IN ğe
  57. Türkiye'nin F-35 programına yeniden kabul edilmesi hâlinde hangi model ve kaç adet uçak tedarik edilmesi planlanmaktadır?
  58. Türkiye'nin daha önce sipariş ettiği ve ABD'de muhafaza edilen F-35 uçaklarının teknik ve hukuki statüsü nedir?
  59. Türk pilotlarının eğitim amacıyla kullandığı uçakların mülkiyetinin Türkiye'ye ait olup olmadığı konusunda ABD makamlarıyla ihtilaf bulunmakta mıdır?
  60. S-400'lerin devri karşılığında Türkiye'nin F-35 programına kesin olarak döneceğine ilişkin ABD tarafından verilmiş yazılı bir güvence var mıdır?
  61. Milli Savunma Bakanlığının S-400 tedariki, sistemlerin kullanılmaması ve F-35 programından çıkarılma nedeniyle oluşan toplam askeri ve stratejik kayba ilişkin hesapladığı tutar nedir?
  62. 5-400 tedarik sürecinde görev alan kamu görevlilerinin idari, mali veya hukuki sorumluluğuna ilişkin herhangi bir inceleme ya da soruşturma yürütülmüş müdür?
  63. Bakanlık, 5-400 ve F-35 süreçlerine ilişkin kapsamlı bir raporu Türkiye Büyük Millet Meclisine sunmayı planlamakta mıdır?
  64. Milli güvenliğimizi ve milyarlarca dolarlık kamu kaynağını ilgilendiren bu konuda TBMM bünyesinde kapalı oturumla bilgilendirme yapılacak mıdır?

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Bakanlığın cevabı

Cevap metni · Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler
T.C. MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı :Z-88839574-610-2026/7136 -6609 59L 4lE ylü | 2026 Konu : Yazılı Soru Önergesi TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 7148039 İlgi o: 27.08.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1926949 sayılı yazınız. Balıkesir Milletvekili Turhan ÇÖMEZ tarafından TBMM Başkanlığına verilen ve Milli Savunma Bakanı tarafından cevap verilmesi talep edilen, 7/48039 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. Türk Silahlı Kuvvetleri, hava savunma ve savaş uçak kabiliyetleri de içerisinde olmak üzere iç ve dış kaynaklardan temin ettiği sistem ve silahları, sahadan elde ettiği tecrübelerle geliştirmekte ve her an savaşa hazır halde bulundurmak maksadıyla her türlü tedbiri almaktadır. Bu yetenekler, mevcut imkânlarla planlanırken bir yandan da süratle gelişen savunma sanayi ürünleri ile takviye edilmektedir. Bakanlığımız tarafından milli hak ve menfaatlerimiz doğrultusunda gerekli değerlendirmeler yapılmaktadır. Bu hususta somut gelişmeler olduğunda resmi makamlar tarafından kamuoyu zamanında bilgilendirilecektir. Arz ederim. —- ' Fi Yaşar GÜLER Bakan Mevzuat Daire Başkanlığı Soru Önergeleri Şube Müdürlüğü Bilgi için: Erkut GÜLTEKİN Güvenevler Mah.Kuzgun Cad.No:51 Aşağı Ayranc/ANKARA Milli Savunma Uzmanı Santral: (0312) 466 07 37 Belgegeçer No: (0312) 417 94 41 Telefon No: Dahili 2272 İnternet Adresi:www.msb.gov.tr

Asıl belge: cevap PDF'i ↗

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir