İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/48100 · 19 Ağustos 2026

Kömür ve linyit rezervlerinin ekonomiye kazandırılması için yürütülen çalışmalara ilişkin

Muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar

Süresinde cevaplandı

Önergenin metni

Aşağıdaki sorularımın T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasanın 98.maddesi ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99.maddeleri £preğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Gerekçe

Mehmet KARAMAN Samsun Milletvekili Türkiye ekonomisinin kronikleşen en büyük sorunu olan cari açığın ana kaynağını enerji ithalatı oluşturmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve EPDK verilerine göre Türkiye, yıllık enerji gereksiniminde 9668 ila 670 oranında dışa bağımlı durumdadır. Son 20 yılı aşkın sürede enerji ithalatına ödenen tutar | trilyon doları aşmış, cari açık ve ulusal para üzerindeki baskı her geçen gün artmıştır. Buna karşın ülkemiz, yaklaşık 20 milyar tonluk linyit/kömür rezervine sahiptir. Ancak, öz kaynaklarımızı ekonomiye kazandırmak yerine kamusal varlıkların özelleştirilerek çürütülmesine izin verilen bir tabloyla karşı karşıyayız. Bunun en vahim ve çarpıcı örneği Soma B Termik Santralı'dır. İşletmeci şirketin Türkiye Kömür İşletmeleri'ne (TKİ) ve diğer kurumlara olan borçları nedeniyle Soma B Termik Santralı ve santrale ait varlıklar satışa çıkarılmıştır. Özelleştirme yapılırken “verimlilik artışı ve yeni yatırımlarla ömrünün uzatılacağı" vaat edilen santralın, icra dairesi bilirkişi raporuna göre gerekli yatırımlar yapılmadığı için çalışamaz hale geldiği ve hurda değerinin dahi söküm ve nakliye giderlerini karşılayamayacak duruma düşürüldüğü tespit edilmiştir. Özelleştirme sonucunda santral hurdaya dönmüş, taşınmazlar icra dosyasına düşmüş, borçlar ise kamuya yıkılmıştır. Kömür tedarik ve elekirik satış sözleşmelerinin iptal edileceğinin anlaşılmasıyla birlikte; TKİ verilerine göre Soma Havzası'nda bulunan yaklaşık 861 milyon ton kömür . kaynağının ve bölgeye planlanmış altyapı tesislerinin geleceği belirsizliğe sürüklenmiş; yeraltı Ni maden işçileri, mühendisler ve kamu çalışanları kitlesel işsizlik ve güvencesizlik tehdidiyle baş başa bırakılmıştır. Benzer bir atıllık Tekirdağ / Malkara kömür sahasında da yaşanmaktadır. Yıllardır MTA . tarafından yürütülen arama ve sondaj çalışmalarına rağmen bulunan rezervler ülke ekonomisine . kazandırılamamıştır. Ayrıca, ülkemizdeki kömür kaynaklarının 9480'inin 2.500 kcal/kg altında 0312 420 6249 B E EİETEİE EEE TBMM Adres: Halkla İlişkiler Binası ii EE Bakanlıklar/ANKARA 3. Kat No: F306 ei EZ SİFEEEEİİ EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR Mehmet KARAMAN Samsun Milletvekili kalori değerine sahip olması bahane edilmekte; Çin gibi ülkelerde uygulanan yüksek teknolojili (CFB / Akışkan Yataklı vb.) ve çevreye minimum zararlı yakma sistemleri yaygınlaştırılmamaktadır. Öte yandan, dünyada güvenlik ve atık riskini en aza indiren, ülkemizin ise dünyada önde gelen rezervlerine sahip olduğu Toryum madeni ve buna dayalı Ergimiş Tuz Reaktörleri (MSR) konusunda somut bir sanayi ve teknoloji hamlesi yerine, Bakanlık ve bağlı şirketler düzeyinde bütçelerin gösterişli reklam filmlerine ayrılması enerjideki gerçekçi yaklaşımı sorgulatmaktadır.

Sorular

  1. Soma B Termik Santralı'nın İcradan Satışı ve Kamu Zararı: . İşletmeci şirketin TKİ'ye ve diğer kamu kurumlarına olan toplam borç miktarı ne kadardır?
  2. NI. o Şirket borçlarını ödemediği halde TKİ tarafından kömür sevkiyatı hangi gerekçeyle sürdürülmüştür?
  3. Borçlara karşılık hangi teminatlar alınmıştır ve bu teminatların batık borçları karşılama oranı nedir?
  4. Bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, gerekli yatırımların yapılmayarak santralın çürümeye ve "hurda değerinin dahi söküm giderini karşılayamayacak" hale getirilmesine göz yuman denetim ve idari sorumlular hakkında herhangi bir idari veya adli soruşturma başlatılmış mıdır?
  5. Soma Havzası ve 861 Milyon Ton Kömür Rezervinin Geleceği: I — İcra satış ilanıyla birlikte kömür tedarik ve elektrik satış sözleşmelerinin sonlandırılacağı anlaşılmaktadır. TKİ verilerine göre Soma Havzası'nda bulunan 861 milyon tonluk devasa kömür kaynağının, santralın devreden çıkarılması durumunda nasıl değerlendirileceğine dair Bakanlığınızın somut bir planı var mıdır?
  6. o Santralın kapanmasıyla üretimi daralacak olan madenlerde çalışan deneyimli yeraltı maden işçilerinin, mühendislerin ve kamu/özel sektör çalışanlarının işsiz kalmasını önlemek adına ne tür önlemler alınmıştır?
  7. Özelleştirme Politikalarının İflası ve Denetimsizlik:
  8. Özelleştirme aşamasında "verimlilik ve ömür uzatma" sözü verilen santralların 10 yılın sonunda kamu zararı ve icra dosyalarıyla baş başa kalması, özelleştirme politikalarının çöktüğünün kanıtı değil midir?
  9. Şirketin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği EPDK ve Bakanlığınızca hangi periyotlarla denetlenmiştir?
  10. TÜİK Verileri ve Enerjide Dışa Bağımlılık: I oOTÜİK verilerine göre enerji ithalat faturasının cari açık üzerindeki en büyük yük olduğu ve 20 yılı aşkın süredir dışa bağımlılık oranının 9068-70 bandında çakılı kaldığı gerçeği karşısında, yerli kaynakların atıl bırakılmasının ve ithal kömür/doğal gaz bağımlılığı politikalarının sürdürülmesinin gerekçesi nedir?
  11. 0312 420 6249 TBMM Adres: Halkla İlişkiler Binası Bakanlıklar/ANKARA 3. Kat No: F306 EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR Mehmet KARAMAN Samsun Milletvekili Tekirdağ / Malkara Kömür Sahası:
  12. o Tekirdağ / Malkara bölgesinde MTA tarafından on yıllardır sürdürülen kömür arama ve sondaj çalışmalarının güncel rezerv sonucu nedir?
  13. Birçok MTA personelinin bu sahada çalışıp emekli olmasına rağmen bulunan kömür kaynaklarının bugüne kadar ülke ekonomisine ve elektrik üretimine katma değer sağlayamamasının sebebi nedir?
  14. Düşük Kalorili Kömür Teknolojileri:
  15. Oo Türkiye'deki kömür rezervlerinin yaklaşık 9680'inin 2.500 kalori altında (düşük kalorili) olduğu bilinmektedir. Çin gibi ülkelerde düşük kaliteli kömürler Dolaşımlı Akışkan Yataklı (CFB) ve yüksek teknolojili filtreleme sistemleriyle ekonomiye kazandırılırken, Türkiye'de bu tür yatırımlar neden yeterli düzeyde teşvik edilmemektedir?
  16. PR ve Reklam Bütçeleri: . (Bakanlığınıza bağlı kurum ve şirketlerin "yerli ve milli enerji" temalı sosyal medya, tanıtım ve reklam filmleri için harcadığı yıllık bütçe ne kadardır?
  17. Bu iletişim harcamalarının enerjide verilen somut cari açığı düşürmeye ne tür bir katkısı olmuştur?
  18. i Toryum ve Ergimiş Tuz Reaktörleri (MSR) Teknolojileri:
  19. OoTürkiye'nin yüksek rezervine sahip olduğu Toryum madeninin enerji üretiminde kullanılmasına imkân tanıyan Ergimiş Tuz Reaktörleri (MSR) ve 4. Nesil Nükleer Teknolojiler konusunda Bakanlığınız veya TENMAK nezdinde yürütülen Ar-Ge projeleri ne aşamadadır?
  20. Bualanda uluslararası teknoloji transferi, sanayi iş birlikleri veya üniversite-sanayi ortaklıkları kurulmuş mudur?
  21. Kurulduysa bunların takvimi nedir?
  22. 0312420 6249 EE HETETEİE TBMM Halkla İlişkiler Binası i zl E Bakanlıklar/ ANKARA 3. Kat No: F306 EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Bakanlığın cevabı

Cevap metni · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar
TC. Ya (29 ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Ş Yl Strateji Geliştirme Başkanlığı C OPZ N TURKIYE GÜNLÜDÜR Sayı o :64272063-610-428468 Ça in 7006 Konu : Yazılı Soru Önergesi (7/48100) TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA İlgi (o :31.08.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1928823 sayılı yazınız. Samsun Milletvekili Sayın Mehmet KARAMAN'ın tarafıma tevcih ettiği 7/48100 esas numaralı yazılı soru önergesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 99 uncu maddesi gereği ekte cevaplandırılmaktadır. Bilgilerinizi arz ederim. il > Alparslay BAYRAKTAR Bakan Ek: Önerge Cevabı (2 Sayfa) 2... Doğrulama Adresi: https; //wvy.curkiye.goy.ir/enerji-ebys ağı Cad. No:2 06520 Çankaya-ANKA| Bilgi için:Görkem ÇALIŞIR 03125464646 ETK Uzman Yardımcısı 03122225760 . Telefon No:(312) 546 58 59 KEP Adresi : enerjivetabilkaynaklarbakanligi &hs01.kep.ir SAMSUN MİLLETVEKİLİ SAYIN MEHMET KARAMAN'IN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR İ DÖNEM | ESASNO | 28/4 | 748100 Soma Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş.'nin 31/08/2026 tarihi itibarıyla Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumuna (TKİ) olan ana para borcu 13,8 milyar TL'dir. Soma Termik Santralı'na yönelik kömür tedarik ve teslim süreçlerinde teknik ve sosyal parametreler birlikte değerlendirilmiş; Kömür Temin Sözleşmesinin devamının sağlanmasına yönelik yapılandırma adımlarıyla ülke elektrik arz güvenliği, doğrudan 15.000 kişiyi bulan bölgesel istihdam, santralin çalışmasına bağlı şehir ısıtması, sosyal hayat ve yerel ekonomi üzerinde oluşabilecek olumsuz etkilerin azaltılması amaçlanmıştır. Santralden olan alacakların tahsili amacıyla şirketin TKİ nezdinde bulunan yaklaşık 49 milyon TL tutarındaki teminat mektupları nakde çevrilerek ilamsız icra takibi başlatılmış; 16 araca, şirketin alacaklı olduğu 3 icra dosyasına ve santralin de üzerinde bulunduğu toplam 1.343 taşınmaza el konulmuş, ayrıca noterlik kanalıyla 5,5 milyar TL bedelli taşınır mallar ile banka hesaplarına rehin konulmuştur. TKİ, santralin özelleştirilmesi kapsamında devredilen Kömür Temin Sözleşmesi uyarınca 2033 yılına kadar kömür tedarik yükümlülüğünü üstlenmiş olup santralin bakım, onarım ve rehabilitasyon süreçlerinin takibi, denetimi ve incelenmesi konusunda Kurumun herhangi bir yetki ve sorumluluğu bulunmamaktadır. Soma Termik Santralı, özelleştirildiği 2015 yılından 2025 yılına kadar geçen 10 yıllık dönemde yılda yaklaşık 6 milyon ton kömür tüketmiştir. Santralin icra yoluyla satılması durumunda elektrik üretiminin sürdürülebilmesi amacıyla yeni yatırımcı tarafından da kömür teminine devam edilebilecektir. Diğer taraftan, Soma Havzasında faaliyet gösteren kömür üreticilerinin tek pazarı Soma Termik Santralı olmayıp bölgede üretilen düşük kalite ve evsaftaki kömürler yakın illerde faaliyet gösteren termik santrallerde değerlendirilmekte, yüksek kaliteli kömürler ise ısınma ve sanayi amaçlı olarak piyasaya arz edilmektedir. Elekirik piyasasında faaliyet gösteren lisans sahibi kamu ve özel sektör üretim şirketlerinin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamındaki inceleme ve denetimleri Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yürütülmekte; yapılan tespitler Kanun ve ilgili ikincil mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek aykırılığın niteliğine göre gerekli işlemler tesis edilmektedir. Soruşturma sonucunda mevzuata aykırı faaliyette bulunduğu tespit edilen elektrik üretim şirketleri hakkında ise 6446 sayılı Kanunun 16'ncı maddesi uyarınca idari yaptırım uygulanmaktadır. Bu kapsamda Soma Termik Santral Elekirik Üretim A.Ş. hakkında farklı tarihlerde yürütülen idari soruşturmalar kapsamında şirkete idari para cezası verilmiştir. Milli Enerji ve Maden Politikamızın temel önceliklerinden biri, yerli kaynaklarımızdan azami ölçüde faydalanılmasıdır. Bu kapsamda hayata geçirilen politikalar sonucunda, 2026 yılı Temmuz ayı itibarıyla yenilenebilir kaynaklar ve yerli kömür dâhil olmak üzere yerli kaynaklara dayalı kurulu gücümüz 91 GW seviyesine ulaşmış ve toplam kurulu gücümüzün 96072”sini oluşturmuştur. Yaklaşık 11,5 GW kurulu güce sahip ve baz yük olarak çalışan yerli kömür santralleri, elektrik arz ve sistem güvenliğimizin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra, doğal gaz ve petrol keşifleriyle cari açığın düşürülmesi ve enerjide dışa bağımlılığın azaltılması yönünde adımlar atılmaktadır. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) tarafından Tekirdağ/Malkara bölgesinde 2012-2024 yılları arasında yürütülen sondajlı arama ve kaynak belirleme çalışmaları sonucunda yaklaşık 1,04 milyar ton kömür kaynağı belirlenmiş ve söz konusu kaynaklara ilişkin buluculuk belgeleri Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden (MAPEG) alınmıştır. Belirlenen kaynakların bir kısmı Maden Kanunu'nun 47'nci maddesi kapsamında ihtisaslaşmış devlet kuruluşu olan Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) Genel Müdürlüğüne devredilmiş, büyük bölümü ise tesis Sayfa 1/2 SAMSUN MİLLETVEKİLİ SAYIN MEHMET KARAMANIN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR İ DÖNEM : ESASNO | 28/4 O: 7148100 şartlı ihale edilmek üzere MAPEG'e bildirilmiştir. 2024-2025 yıllarında keşfedilen sahalar ise ihtisaslaşmış devlet kuruluşlarına devre hazır hâle getirilmiş olup devir işlemlerine ilişkin görüşmeler devam etmektedir. Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) bünyesinde toryum, Ergimiş Tuz Reaktörü (ETR) ve Yüksek Sıcaklık Gaz Soğutmalı Reaktör (HTGR) teknolojilerine yönelik laboratuvar ölçekli Ar-Ge faaliyetleri yürütülmektedir. ETR teknolojilerine ilişkin çalışmalar; yüksek saflıkta uranyum tetraflorür (UF4) ve toryum tetraflorür (ThF,) sentezlenmesi, fisyon ürünlerinin termodinamik ve elektrokimyasal davranışlarının incelenmesi ile ETR ve IV. Nesil reaktör sistemlerinde kullanılabilecek aday malzemelerin nitelendirilmesine odaklanmaktadır. Ayrıca, Türkiye Ulusal Enerji Planı'ndaki “daha çok yerli” vizyonu ve 12. Kalkınma Planı'nın ileri nesil reaktör teknolojilerine ilişkin hedefleri doğrultusunda, toryum ve mineral kaynaklarımızın değerlendirilmesine yönelik teorik, modelleme ve deneysel çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda TENMAK bünyesinde, ETR ve IV. Nesil nükleer reaktörlerde kullanılabilecek ve yüksek radyasyon, yüksek sıcaklık ve korozif ortam gibi zorlu koşullarda performansını koruyabilecek yeni nesil nükleer yapısal malzemelerin geliştirilmesi ve radyasyon dirençlerinin belirlenmesine yönelik iki ayrı Ar- Ge projesi yürütülmektedir. Bunun yanında, HTGR sistemlerinde kullanılmak üzere kaza toleranslı yakıt özellikleriyle öne çıkan TRISO (TRI-structural 1ISOtropic) yakıt parçacıklarının geliştirilmesine yönelik Ar-Ge çalışmaları sürdürülmekte; Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), OECD Nükleer Enerji Ajansı (OECD-NEA) ve Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi (JRC) tarafından düzenlenen teknik toplantı ve çalıştaylar takip edilmektedir. ETİ MADEN bünyesindeki Eskişehir Beylikova sahasında bulunan nadir toprak elementleri ve toryum rezervlerinin değerlendirilmesine yönelik olarak da cevher ayrıştırma aşamasından hidrojen florür (HF) ve yüksek saflıkta toryum tetraflorür (ThFs) üretimine uzanan entegre bir proses zinciri planlanmıştır. Bu teknik değerlendirmeyle, ülkemizin ham toryum tedarikinin ötesine geçerek ETR teknolojileri için yüksek katma değerli yakıt bileşenleri üretebilecek bir konuma ulaşması hedeflenmektedir. Ayrıca, TENMAK koordinasyonunda 2024 yılından bu yana düzenlenen TEKNOFEST Nükleer Enerji Teknolojileri Yarışması ile genç araştırmacıların ETR, IV. Nesil reaktör sistemleri, yakıt döngüleri ve nükleer güvenlik alanlarındaki projelere katılımı teşvik edilerek nükleer teknoloji ekosistemine kazandırılması hedeflenmektedir. Sayfa2/2

Asıl belge: cevap PDF'i ↗

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir