İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/48102 · 24 Ağustos 2026

Diyarbakır'ın Bismil ilçesinde gerçekleştirilmesi planlanan kaya petrolü üretimi çalışmalarına ilişkin

Muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar

Süresinde cevaplandı

Önergenin metni

> TENA HALKLARIN EŞİTLİK VE DENOKRASİ PARTİSİ GRUP BAŞKANLIĞI Sayı LİŞP Ke Te. ZE 226 | â 8 1 0 2 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞ'NA Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Gerekçe

Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılan açıklamalarda, Diyarbakır'da kaya petrolü üretimine yönelik ankonvansiyonel yöntemlerle çalışmalar yürütüldüğü, 4 bloktan oluşan yaklaşık 600 kilometrekarelik alanda üç yıl içerisinde 24 yatay sondaj kuyusunun açılmasının ve çatlatma yönteminin uygulanmasının planlandığı belirtilmiştir. Bakanlık ayrıca kaya petrolü potansiyeli bulunduğu değerlendirilen alanın yaklaşık. 7 bin 200 kilometrekare büyüklüğünde olduğunu ve ilk çalışmaların başarılı olması halinde faaliyetlerin daha geniş bir alana taşınabileceğini açıklamıştır. Söz konusu çalışmalar, Diyarbakır'ın en önemli tarımsal üretim merkezlerinden biri olan Bismil'de yürütülmektedir. 2024 yılında ilçede 498 bin dekar buğday, 392 bin dekar pamuk, 108 bin dekar mercimek, 63 bin dekar arpa ve 47 bin dekar mısır ekimi gerçekleştirilmiştir. 2025 yılında ise Bismil'deki pamuk ekim alanı 400 bin 648 dekara ulaşmış, Diyarbakır genelindeki 772 bin dekarlık pamuk ekim alanının yaklaşık yüzde 52'si tek başına Bismil'de yer almıştır. Bu veriler, kaya petrolü faaliyetlerinin yürütüldüğü coğrafyanın tarımsal üretim ve bölge ekonomisi bakımından taşıdığı önemi ortaya koymaktadır. Kaya petrolü üretiminde uygulanacak yatay sondaj ve çatlatma yöntemleri, kullanılacak suyun miktarı ve kaynağı, işlemde kullanılacak kimyasal maddeler, ortaya çıkacak atık akışkanların yönetimi ile yeraltı ve yüzey suları ve toprak üzerindeki olası etkileri bakımından kapsamlı bir değerlendirme gerektirmektedir. Sondaj alanları, servis yolları, boru hatları ve diğer tesislerin tarım arazileri üzerindeki etkileri ile kamulaştırma ve arazi kullanımına ilişkin sonuçların da açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Bismil'de son yıllarda çeşitli petrol arama projeleri hakkında "ÇED Gerekli Değildir" kararlarının verilmiş olması, 24 kuyuluk yeni programın çevresel etkilerinin ayrı projeler üzerinden mi yoksa bütüncül ve kümülatif biçimde mi değerlendirileceği sorusunu gündeme getirmektedir. İlk aşamada 600 kilometrekarelik alanda yürütülen çalışmaların olumlu SONUÇ alınması halinde 7 bin 200 kilometrekarelik potansiyel alana genişletilebilecek olması, projenin tarım, su kaynakları, çevre ve mülkiyet üzerindeki etkilerinin başlangıç aşamasından itibaren bilimsel veriler temelinde ve kamuoyuna açık biçimde değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.

Sorular

  1. Bismil'de kaya petrolü çalışmaları kapsamında belirlenen yaklaşık 600 kilometrekarelik 4 blok hangi mahalleleri, tarım alanlarını ve su kaynaklarını kapsamaktadır?
  2. Planlanan 24 kuyudan kaçı için 19 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla saha hazırlığı veya sondaj çalışması başlatılmıştır?
  3. Söz konusu kuyularda uygulanacak çatlatma yönteminin teknik özellikleri nelerdir?
  4. Çalışmalar kapsamında toplam ne kadar su kullanılması öngörülmektedir ve bu su hangi kaynaklardan temin edilecektir?
  5. Çatlatma işleminde kullanılacak kimyasal maddelerin türleri ve miktarları ile işlem sonucunda ortaya çıkması beklenen atık akışkanların miktarı belirlenmiş midir?
  6. Bu atıkların toplanması, depolanması ve bertarafı hangi yöntemlerle gerçekleştirilecektir?
  7. Faaliyetler öncesinde bölgedeki yeraltı ve yüzey suları ile toprak yapısının mevcut durumunu belirlemek amacıyla referans ölçümler yapılmış mıdır?
  8. Faaliyet süresince su ve toprak kalitesinin hangi yöntem ve sıklıkla izlenmesi planlanmaktadır?
  9. 24 kuyuluk programın tamamını kapsayan bütüncül ve kümülatif bir çevresel etki değerlendirmesi yapılmış veya yapılması planlanmış mıdır?
  10. Kuyuların ayrı projeler halinde değerlendirilmesi halinde faaliyetlerin toplam çevresel etkisi hangi yöntemle tespit edilecektir?
  11. . Çalışma alanı içerisinde bulunan tarım ve mera alanlarının büyüklüğü nedir?
  12. Faaliyetlerin tarımsal üretim, sulama imkanları ve toprak yapısı üzerindeki olası etkileri konusunda Tarım ve Orman Bakanlığından görüş alınmış mıdır?
  13. Proje kapsamında kamulaştırma, acele kamulaştırma, irtifak hakkı tesisi veya arazi kiralama işlemleri yapılması planlanmakta mıdır?
  14. Bu işlemlerden etkilenmesi öngörülen taşınmaz ve hak sahibi sayısı nedir?
  15. Kaya petrolü çalışmalarından etkilenecek yerleşimlerde yaşayan yurttaşlar, çiftçiler, yerel yönetimler, ziraat odaları, meslek örgütleri ve ilgili sivil toplum kuruluşları proje hakkında bilgilendirilmiş ve görüşleri alınmış mıdır?
  16. Bu kapsamda gerçekleştirilen toplantı ve görüşmeler nelerdir?
  17. 24 kuyuluk program hangi kamu kurumları ve şirketler tarafından yürütülmektedir?
  18. Yerli veya yabancı özel şirketlerle ortaklık, teknik hizmet, üretim paylaşımı veya benzeri sözleşmeler yapılmış mıdır?
  19. Yapılmışsa sözleşmelerin tarafları ve kamuya düşen ekonomik pay nedir?
  20. Yaklaşık 600 kilometrekarelik alandaki çalışmaların olumlu sonuçlanması halinde faaliyetlerin 7 bin 200 kilometrekarelik potansiyel alana genişletilmesine ilişkin planlama nedir?
  21. Bu alan hangi ilçe ve yerleşimleri kapsamaktadır?
  22. Ticari üretime geçilmesi halinde öngörülen yatırım büyüklüğü ve yıllık petrol üretim miktarı nedir?

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Bakanlığın cevabı

Cevap metni · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar
, , TC. © ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ) Strateji Geliştirme Başkanlığı COP31 TURKİYE GÜNLÜDÜR Sayı © :64272063-610-424 oLb Konu : Yazılı Soru Önergesi (7/48102) 28 Evl 208 H4Y102 . TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA İlgi © : 31/08/2026 tarihli ve E-43452547-120.07-1928823 sayılı yazınız. Diyarbakır Milletvekili Sayın Serhat EREN'in tarafıma tevcih ettiği 7/48102 esas numaralı yazılı soru önergesi Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 99 uncu maddesi gereği ekte cevaplandırılmaktadır. Bilgilerinizi arz ederim. Alparslan BAYRAKTAR akan Ek: 748102 Esas Numaralı Önerge Cevabı (1 Sayfa) 03123464646 KEP Adresi : enerjivetabiikaynaklarbakanligiDns01.kep.ir Şef Telefon No:(312) 546 58 27 DİYARBAKIR MİLLETVEKİLİ SAYIN SERHAT EREN'İN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR DÖNEM ! ESASNO 28/4 | 7148102 Ankonvansiyonel petrol ve doğal gaz kaynaklarının geliştirilmesine yönelik olarak 12 Mart 2025 tarihinde bir Ortak Girişşm Anlaşması imzalanmıştır. Söz konusu anlaşma kapsamında çalışma yürütülecek ruhsat sahaları ile iş birliği yapılacak alanlar 25 Mayıs 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmıştır Bugüne kadar yürütülen kamulaştırma, irtifak hakkı tesisi veya arazi kiralama faaliyetleri operasyonel ihtiyaçlar doğrultusunda belirlenen sınırlı alanlarda gerçekleştirilmiştir. Aynı doğrultuda Önergede bahsi geçen yaklaşık 600 km”lik ruhsat alanının tamamında fiili operasyon yürütülmemekte, faaliyetler teknik değerlendirmeler sonucunda belirlenen sınırlı kuyu lokasyonlarında gerçekleştirilmektedir. 19 Ağustos 2026 itibarıyla 5 kuyuda faaliyet gösterilmektedir. TPAO tarafından yürütülen faaliyetlerde çevrenin korunmasına yönelik süreçler; sahaya girişten faaliyetlerin sonuçlandırılmasına kadar geçen tüm aşamalarda uluslararası standartlar, ulusal mevzuat ve' Entegre Yönetim Sistemleri prosedürleri doğrultusunda yetkili teknik birimler tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda tüm üretim sahaları, petrol kuyuları ve tesisler için ÇED raporları ile proje alanının tarım arazisi olması halinde Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik” gereği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden olumlu görüş alınmadan herhangi bir faaliyete başlanmamaktadır. Faaliyet gösterilen lokasyonlarda çevre ve halk sağlığının korunması esas alınarak su kaynaklarına yönelik denetimler yapılmakta; alınan numuneler TPAO laboratuvarlarının yanı sıra TÜRKAK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız akredite laboratuvarlarda analiz edilmektedir. Sahalarda çevresel risklere karşı uygun noktalarda setler oluşturulup müdahale ve temizlik malzemeleri hazır bulundurulurken, su ve toprak numunelerinin analiz sonuçları uygulanan tedbirlerin etkinliğinin takibinde kullanılmaktadır. Gerekli durumlarda ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ve ilgili diğer kamu kurumlarıyla koordinasyon içerisinde ortak numune alma, analiz ve çevresel müdahale çalışmaları yürütülerek entegre bir izleme mekanizması işletilmektedir. Öte yandan; süreç içerisinde sahalardaki test ve geliştirme çalışmalarından elde edilecek jeolojik, petrofizik ve üretim verileri esas alınarak yapılacak teknik değerlendirmelere istinaden faaliyetler genişletilebilecek ve üretim programının kapsamı yeniden değerlendirilebilecektir. Sayfa 1/1

Asıl belge: cevap PDF'i ↗

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir