İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/48159 · 25 Ağustos 2026

Marmara 6 Nolu L Tipi Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin

Muhatap: Adalet Bakanı Akın Gürlek

Cevap süresi devam ediyor

Önergenin metni

Gerekçe

Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından Anayasanın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz İskender Bayhan İstanbul Milletvekili ODTÜ Mimarlık Bölümü mezunu ve Grup Yorum emekçisi Cem Dursun, halen Marmara 6 No'lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutulmaktadır. Dursun, cezaevinde maruz bırakıldığı tecrit ve sürekli gözetim uygulamalarına karşı 29 Nisan 2026 tarihinde başladığı süresiz açlık grevinin 26 Ağustos 2026 itibarıyla 120'nci günündedir. Yaklaşık iki yıl önce de yüz günü aşan uzun süreli bir açlık grevi gerçekleştirmiş olması nedeniyle Dursun'un sağlık durumu ve yaşamı açısından ortaya çıkan risk her geçen gün ağırlaşmaktadır. Dursun ve aynı bölümde tutulan mahpuslar, ortak yaşam alanında 24 saat boyunca çalışan kameraların özel yaşamlarını ve mahremiyetlerini ihlal etmesine karşı kameranın görüşünü kapatmalarının ardından dar hücrelere alınmışlardır. Buna ilişkin kendilerine tebliğ edilmiş herhangi bir disiplin soruşturması veya hücre cezası kararı bulunmamaktadır. Buna rağmen Dursun 110 günü aşkın süredir tek kişilik hücre koşullarında tutulmakta, hücre kapısının açılması ve tecridin sonlandırılması yönündeki en temel talebi karşılanmamaktadır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 44'üncü maddesinde “hücreye koyma” disiplin cezasının, açık havaya çıkma hakkı saklı olmak üzere, bir günden yirmi güne kadar uygulanabileceği hüküm altına alınmıştır. Buna karşın Dursun ve beraberindeki mahpusların herhangi bir disiplin kararı olmaksızın aylar boyunca dar hücrelerde tutulması, cezaevi idaresinin kendi sınırlı mevzuatının çizdiği sınırları dahi tanımayan bir keyfiliğe işaret etmektedir. Kanunda .yirmi günle sınırlandırılmış bir yaptırımın fiilen aylar boyunca sürdürülmesi, infaz hukukunun güvencelerini hükümsüzleştiren ve tecridi fiili bir cezalandırma yöntemine dönüştüren açık bir hukuk ihlalidir. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, ceza infaz kurumlarında kamera sistemlerinin ortak kullanım alanlarında bulunduğunu; banyo, tuvalet ve yatakhane gibi özel yaşam alanlarının kameralarla izlenmediğini açıklamaktadır. Buna rağmen Dursun'un tutulduğu bölümdeki kameranın tuvalet bölümünü ve girişini görecek şekilde konumlandırılmış olması ve mahpusların günün 24 saati gözetim altında tutulması, mahremiyet hakkının sistematik biçimde ihlal edildiğini göstermektedir. Mahpusların bu uygulamaya karşı gerçekleştirdikleri tepkinin herhangi bir disiplin kararı olmaksızın İskender Bayhan İstanbul Milletvekili Emek Partisi Genel Başkan Yardımcısı aylar süren tecritle karşılanması, gözetimin yalnızca bir “güvenlik tedbiri” değil, itaat dayatan bir cezalandırma aracına dönüştürüldüğünü ortaya koymaktadır. Dursun, ailesiyle yaptığı son telefon görüşmesinde cezaevi görevlilerinin hücre kapılarını açarak taleplerinin kabul edildiğini söylediklerini, ancak aynı günün akşamında sayım sırasında kendilerini yeniden zor kullanarak hücrelere sokmaya çalıştıklarını aktarmıştır. Açlık grevinin ileri bir aşamasında bulunan, ciddi kas ve iskelet sistemi ağrıları yaşayan Dursun'a bu sırada fiziksel müdahalede bulunulmuştur. Ölüm riski giderek artan bir mahpusa yönelik fiziksel zor kullanılması, işkence ve kötü muamele yasağı bakımından son derece ağır bir durumdur. Cezaevi idaresinin önce tecridin kaldırıldığı izlenimini yaratıp ardından zor kullanarak mahpusları yeniden hücrelere kapatması da keyfiliğin ulaştığı boyutu göstermektedir. Aynı dönemde, uzun süreli açlık grevindeki mahpusların tutuldukları bölümlerde tadilat ve badana yapılmış, mahpuslara eşya taşıtılmıştır. Açlık grevinin ileri aşamasında bulunan kişilerin boya ve kimyasal kokularına maruz bırakılması sonucunda Dursun'un mide bulantısı ve baş ağrısı yaşadığı ailesi tarafından bildirilmiştir. Bu uygulamalar, insan onuruyla bağdaşmayan muamele ve işkence yasağı ile sağlık ve yaşam hakkı bakımından derhal müdahale edilmesi gereken ağır ihlaller ortaya çıkarmaktadır.

Sorular

  1. Cem Dursun hakkında kesinleşmiş herhangi bir hücre cezası bulunmadığı halde 110 günü aşkın süredir yaklaşık 8 metrekarelik bir hücrede, günün 22 saatini kapalı geçirecek şekilde tutulmasının hukuki dayanağı nedir?
  2. Cezaevi idarelerine, mahkeme veya disiplin kurulu kararı olmaksızın kanunda bulunmayan fiili ve süresiz bir cezalandırma rejimi oluşturma yetkisi verilmiş midir?
  3. 5275 sayılı Kanun, “hücreye koyma” disiplin cezasını en fazla 20 günle sınırlandırmışken Cem Dursun'un 110 günü aşkın süredir hücre koşullarında tutulmasını Bakanlığınız nasıl açıklamaktadır?
  4. Kanunun açıkça koyduğu süre sınırı bir cezaevi idaresinin idari kararıyla beş katından fazla aşılabiliyorsa, söz konusu yasal güvence mahpuslar açısından hangi somut anlamı taşımaktadır?
  5. Marmara 6 No'lu Ceza İnfaz Kurumu resmi olarak L tipi olmasına rağmen koğuşların içerisine duvar örülerek yaklaşık 8 metrekarelik hücreler oluşturulduğu ve mahpusların burada günde yaklaşık 22 saat tutulduğu doğru mudur?
  6. Bakanlığınız, kamuoyunda “kuyu tipi” olarak bilinen ağır tecrit rejiminin L tipi cezaevlerinde defiilen uygulanmasına hangi mevzuat hükmüne dayanarak izin vermektedir?
  7. Marmara 6 No'lu Ceza İnfaz Kurumunda sonradan oluşturulan bu hücrelerin yapımı için hangi tarihte, hangi makam tarafından karar verilmiştir?
  8. Mimari projede bulunmayan bölmeler sonradan oluşturulmuşsa bunların insan sağlığı, yaşam alanı, gün ışığı, havalandırma ve yangın güvenliği bakımından mevzuata uygunluğu İskender Bayhan Istanbul Milletvekili Emek Partisi Genel Başkan Yardımcısı denetlenmiş midir?
  9. Türkiye genelinde başka kaç L, T veya F tipi cezaevinde benzer biçimde sonradan oluşturulmuş hücreler bulunmaktadır?
  10. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, banyo, tuvalet ve yatakhane gibi özel yaşam alanlarının kamerayla izlenmediğini açıklamasına rağmen Cem Dursun'un bulunduğu bölümdeki kameranın tuvalet alanını ve girişini görecek şekilde konumlandırılmasının gerekçesi nedir?
  11. Bakanlığınızın kendi belirlediği sınırlara dahi uyulmayan bu uygulama hakkında herhangi bir idari inceleme başlatılmış mıdır?
  12. Cem Dursun ve beraberindeki mahpusların kameraya zarar vermedikleri, yalnızca mahremiyetlerinin korunması amacıyla kameranın görüşünü kapattıkları halde aylar süren hücresel tecride maruz bırakılmaları, Bakanlığınız bakımından hangi meşru ve ölçülü güvenlik amacıyla açıklanabilir?
  13. Mahremiyet hakkını talep etmek ceza infaz kurumlarında fiilen yeni bir cezalandırma gerekçesi hâline mi getirilmiştir?
  14. Cezaevi görevlilerinin Cem Dursun ve beraberindeki mahpuslara hücre kapılarının artık açık tutulacağını ve taleplerinin kabul edildiğini söylemesinin ardından aynı akşam zor kullanarak mahpusları yeniden hücrelere kapatmaya çalıştığı doğru mudur?
  15. Açlık grevinin ileri aşamasındaki Dursun'a fiziksel müdahalede bulunulması emrini kim vermiştir?
  16. Olaya ilişkin kamera kayıtları muhafaza altına alınmış ve sorumlular hakkında soruşturma başlatılmış mıdır?
  17. Bir mahpusun herhangi bir disiplin cezası bulunmaksızın aylarca dar hücrede tutulması, 24 saat gözetim altında bırakılması ve bu uygulamalara itiraz ettiği için fiziksel zorlamaya maruz kalması Bakanlığınız tarafından işkence ve insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele yasağı kapsamında incelenmiş midir?
  18. İncelenmemişse bunun gerekçesi nedir?
  19. Açlık grevinin 120'nci gününde bulunan ve yaklaşık iki yıl önce de yüz günü aşan bir açlık grevi gerçekleştirmiş olan Cem Dursun'un sağlık durumunun geri dönüşsüz biçimde bozulmasını önlemek amacıyla hangi tedbirler alınmıştır?
  20. Bağımsız hekimlerin Dursun'u muayene etmesine, sağlık durumunu değerlendirmesine ve ailesi ile avukatlarının düzenli biçimde bilgilendirilmesine izin verilecek midir?
  21. Açlık grevinin ileri aşamasındaki mahpusların kaldığı bölümde badana ve tadilat yapılması, eşya taşıtılması ve boya ile kimyasal maddelere maruz bırakılmaları hangi sağlık değerlendirmesine dayanılarak gerçekleştirilmiştir?
  22. Mide bulantısı ve baş ağrısı yaşayan Cem Dursun'un bu koşullara maruz bırakılmasından sorumlu cezaevi görevlileri hakkında herhangi bir inceleme yapılmış mıdır?
  23. Marmara 6 No'lu Ceza İnfaz Kurumunda hâlen hakkında kesinleşmiş bir hücre cezası bulunmaksızın günde 20 saatten fazla hücrede tutulan kaç mahpus vardır?
  24. Lg İskender Bayhan İstanbul Milletvekili Emek Partisi Genel Başkan Yardımıcısı Türkiye genelinde disiplin cezası olmaksızın “idari tedbir”, “güvenlik”, “gözlem” veya başka adlar altında 20 günden uzun süredir benzer tecrit koşullarında tutulan mahpus sayısı kaçtır?
  25. Cem Dursun'un açlık grevinin 120'nci gününe ulaşmasına ve ailesinin yaşamından endişe duyduğunu defalarca bildirmesine rağmen tecrit koşullarının sürdürülmesinin gerekçesi nedir?
  26. Bakanlığınız Cem Dursun'un yaşamında veya sağlığında geri dönüşsüz bir sonuç ortaya çıkmadan hücre kapılarının açılması ve fiili tecrit uygulamasının sonlandırılması için derhal işlem yapacak mıdır, aksi durumda ortaya çıkabilecek sonuçların idari ve siyasi sorumluluğunu kim üstlenecektir?

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir