İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/48649 · 7 Eylül 2026

Öğrencilerin eğitim giderlerinin kamusal kaynaklardan karşılanması talebine ilişkin

Muhatap: Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin

Süresinde cevaplandı

Önergenin metni

Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Gerekçe

AŞ illetvekili Anayasa'nın 42'nci maddesinde “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve devlet okullarında parasızdır.” hükmü açıkça yer almaktadır. Ancak kamuoyuna ve bağımsız kurum verilerine yansıyan güncel tablo, eğitimin kamusal bir hak olmaktan çıkarılarak ailelerin üzerine yıkılan ağır bir finansal yüke dönüştüğünü somut bir şekilde göstermektedir: »* Kırtasiye ve Başlangıç Masrafları: Birinci sınıfa başlayacak bir öğrencinin temel kırtasiye ihtiyacı 2.500 TL ile 7.000 TL arasında değişmektedir. Tüm Kırtasiyeciler Derneği (TÜKİD) verilerine göre ortaokul seviyesinde temel kırtasiye sepeti 3.500- 4.500 TL, lise seviyesinde ise 4.000-5.500 TL bandındadır. » Beslenme ve Kantin Maliyetleri: Okul beslenme çantasının fiyatı 450 TIye ulaşmıştır. Bir öğrencinin günlük beslenme çantasını doldurma maliyeti ortalama 219 TL, aylık maliyeti ise yaklaşık 4.380 TL olarak hesaplanmaktadır. Okul kantinlerinde en temel gıda maddesi olan tost 50 TL, simit/poğaça 20 TL, su 10 TL seviyesinde olup; tek bir öğrencinin aylık kantin gideri en az 1.400 TI'yi bulmaktadır. ». Ücretsiz Yemek ve Bütçe Oranı: Okul öncesinden liseye kadar tüm öğrencilere okullarda ücretsiz 1 öğün sıcak yemek sağlanmasının toplam maliyetinin MEB bütçesinin yaklaşık 9013”üne denk gelmesine rağmen bu imkan sağlanmamaktadır. Diğer taraftan, yasal ve anayasal engel bulunmasına rağmen devlet okullarında kayıt dönemlerinde "zorunlu bağış", "kayıt parası" adı altında; eğitim yılı süresince ise "aidat", "fotokopi/evrak ücreti", "güvenlik" ve "temizlik fonu" gibi başlıklarla velilerden düzenli nakit para talep edilmektedir. Okulların ödenek yetersizliği gerekçe gösterilerek velilerin adeta birer "eğitim finansörü" haline getirilmesi, dar gelirli aileler üzerindeki baskıyı artırmaktadır. Mevcut asgari ücret tutarı göz önüne alındığında; iki veya daha fazla çocuğu okula devamı eden asgari ücretli bir ailenin yalnızca temel kırtasiye, beslenme ve okul kaydiye harcamaları, aylık gelirlerinin yarısını aşmaktadır. Barınma, mutfak ve enerji giderleri karşısında geçim mücadelesi veren ailelerin güncel asgari ücretle bu eğitim masraflarını karşılaması imkansız hale gelmiş; bu durum derinleşen yoksulluk nedeniyle çocukların beslenme yetersizliği yaşamasına ve eğitimden koparak çocukların işçileştirilmesine zemin hazırlamaktadır. . Okullarda okul öncesinden lise son sınıfa kadar tüm öğrencilere günlük en az bir öğün

Sorular

  1. ücretsiz ve sağlıklı sıcak yemek ile temiz içme suyu sağlanmasına yönelik Bakanlığınızca yürütülen bir eylem planı bulunmakta mıdır?
  2. Türkiye genelinde ve Erzurum özelinde, yoksulluk nedeniyle okula beslenme çantası boş gelen veya yetersiz beslenme kaynaklı sağlık ve öğrenme sorunları yaşayan çocuklara ilişkin Bakanlığınızın elindeki resmi veriler nelerdir?
  3. . Bir öğrencinin temel kırtasiye ve okul başlangıç harcamalarının asgari ücretin önemli bir kısmına ulaştığı dikkate alındığında, dar gelirli ailelerdeki öğrencilere doğrudan nakdi veya ayni kırtasiye desteği verilmesi planlanmakta mıdır?
  4. Anayasal "parasız eğitim" ilkesine rağmen, okullarda "kayıt parası", "bağış", "aidat", "fotokopi" veya "temizlik" adı altında velilerden para talep edilmesini önlemek amacıyla 2025-2026 yıllarında kaç okul idarecisi hakkında idari veya hukuki işlem başlatılmıştır?
  5. Okul kantinlerindeki fahiş fiyat artışları ve satılan gıdaların besleyici değerleri konusunda Bakanlığınızca uygulanan bir tavan fiyat denetimi veya kar marjı kısıtlaması mevcut mudur?
  6. Dağıtılan ücretsiz ders kitapları dışında velilere ek bir mali yük getiren yardımcı kaynak, test kitabı ve dijital materyal taleplerinin denetlenmesine dönük alınan tedbirler nelerdir?
  7. Erzurum başta olmak üzere Doğu Anadolu bölgesinde taşımalı eğitim kapsamındaki öğrencilerin beslenme ve ulaşım olanaklarının iyileştirilmesi amacıyla ayrılan bütçe ne kadardır?
  8. . Artan eğitim maliyetleri ve ekonomik imkansızlıklar nedeniyle örgün eğitimden ayrılarak çocuk işçiliğine veya MESEM kapsamına yönelen çocuk sayısı kademelere ve illere göre kaçtır?
  9. Öğretmenlere eğitim-öğretim yılı başında ödenen hazırlık ödeneğinin, artan kırtasiye enflasyonu karşısında güncellenerek artırılmasına yönelik bir çalışmanız var mıdır?
  10. Eğitim giderlerinin kamusal kaynaklardan tamamen ücretsiz karşılanması amacıyla MEB bütçesinin artırılması yönünde Hazine ve Maliye Bakanlığı ile yürütülen ortak bir çalışma bulunmakta mıdır?

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Bakanlığın cevabı

Cevap metni · Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin
T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI (00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı İİ yuzyılı 1ETLAR Sayı o: E-32661919-610- 25 94../49/2026 Konu : Yazılı Soru Önergelerinin Cevabı USE AP) TY LESS YETİ İlgi :a) 11.09.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1937120 sayılı yazınız. HM LE 786 b) 15.09.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1939851 sayılı yazınız. ©) 16.09.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1940879 sayılı yazınız. O / L$ 98K ç) 21.09.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1941574 sayılı yazınız. d) 21.09.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1942877 sayılı yazınız. Ça / l, (1 10 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazılarla iletilen Ordu Milletvekili Mustafa ADIGÜZEL'in 7/48498, Denizli Milletvekili Yasin ÖZTÜRK'ün 7/48648, 7/48910, 7/48912 ve 7/48913, Erzurum Milletvekili Meral DANIŞ BEŞTAŞ'ın 7/48649 ve 7/48788, Aydın Milletvekili Süleyman BÜLBÜL'ün 7/48655, Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN'ın 7148783, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/48786 ile Mersin Milletvekili Burhanettin KOCAMAZ'ın 7/49037 ve 7/49039 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ekte sunulmuştur. N Bilgilerinize arz ederim. Milli Eğitim Bakanı Ek: Bilgi (17 Sayfa) A) 4Kİ12-4P713 VW 40013 Atatürk Bulvarı No: 98 Kızılay 06648 ANKARA Bilgi içinn Ümit KARAKAYA e-posta: sgb(ğmeb.gov.tr Telefon: (0312) 4132738 Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312) 418 7539 4819) MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı YUZYILI ERZURUM MİLLETVEKİLİ MERAL DANIŞ BEŞTAŞ'IN 7/48649 ESAS NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Taşıma yoluyla eğitime erişim uygulaması kapsamında taşınan ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine ücretsiz öğle yemeği hizmeti sunulmaktadır. Öğle yemeği verilen taşıma merkezi okullarda açılan özel eğitim sınıflarına devam eden öğrenciler ile okul müdürlüklerince Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı verileri de dikkate alınarak belirlenen öğrenciler de bu hizmetten yararlandırılmaktadır. Öğrencilerimiz, Bakanlığımızca ücretsiz dağıtılan ders kitaplarının yanı sıra Eğitim Bilişim Ağı (EBA) ve MEBİ üzerinden sunulan eğitim içeriklerinden ücretsiz olarak yararlanabilmektedir. Bu platformlarda konu anlatımları, konu özetleri, soru çözümleri ve değerlendirme içerikleri sunulmakta; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarına uygun olarak ilkokul ve ortaokul seviyelerinde çalışma kitapları hazırlanmaktadır. 2026-2027 Eğitim ve Öğretim Yılına İlişkin İş ve İşlemler Genelgesi'nde, Bakanlığımızca ücretsiz dağıtılan kaynaklar dışındaki materyallerin okul ve kurumlarda kullandırılmaması, öğrenci ihtiyaçlarının temininde velilerin belirli markalara ve yüksek maliyetli ithal kırtasiye setlerine mecbur bırakılmaması, velilere maddi yük oluşturacak uygulamalardan kaçınılması ve okullarda yönlendirme, reklam ve tanıtım organizasyonlarına izin verilmemesi yönünde tedbirler öngörülmüştür. Okul kantinlerinde satışa sunulan ürünlerin tavan fiyatları, ilgili meslek kuruluşlarınca belirlenmekte ve işletmelerin görünür bir yerinde ilan edilmektedir. İlan edilen fiyat listeleri okul ve kurum yönetimlerince takip edilerek tavan fiyatların üzerinde satış yapılmasına izin verilmemesi yönünde denetimler yürütülmektedir. Bakanlığımıza bağlı resmi ve özel okul ve kurumların denetimleri, Bakanlık ve valilik makamlarınca onaylanan çalışma programları doğrultusunda Teftiş Kurulu Başkanlığı ve eğitim müfettişleri başkanlıklarınca yürütülmektedir. Personelin mevzuatla belirlenen görev ve sorumluluklarını ihlal ettiği yönündeki somut ihbar ve şikâyetler üzerine, Bakanlık veya valilik makamından alınan Olur'a istinaden müfettişlerce inceleme-soruşturma başlatılmakta; iddiaların doğrulanması hâlinde fiilin niteliği ve ağırlığına göre ilgili mevzuatta belirlenen yaptırımlar teklif edilmektedir. . Mesleki eğitim merkezleri, örgün ve zorunlu eğitim kapsamında faaliyet göstermektedir. Bu kurumlarda öğrencilerin usta-çırak ilişkisi içerisinde mesleklerini iş başında öğrenmeleri ve işletmelerin nitelikli iş gücü ihtiyacının karşılanması amaçlanmaktadır. Öğretim yılına hazırlık ödeneği, ilgili düzenlemelerde belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılması suretiyle hesaplanmaktadır. 2026-2027 yıllarını kapsayan toplu sözleşmeyle ödeneğe esas gösterge rakamı 4.500'den 5.500'e yükseltilmiştir. Bu kapsamda, 2025-2026 eğitim öğretim yılında 5.265,94 TL olan öğretim yılına hazırlık ödeneği, 2026-2027 eğitim öğretim yılında 8.665,32 TL olarak ödenmiştir. Eğitim hizmetlerinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan kaynaklar; hizmetler, hedef ve öncelikler ile kamu maliyesinin imkânları dikkate alınarak yıllık bütçe hazırlık sürecinde belirlenmekte ve Bakanlığımız bütçe teklifine dâhil edilmektedir. Bu süreçte bütçenin hazırlanmasında görev ve yetkisi bulunan ilgili kurumlarla gerekli koordinasyon ve değerlendirmeler gerçekleştirilmektedir. T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı o YÜZYILI Erzurum Valiliğince konuya ilişkin olarak; İlde okul öncesi eğitimde ücretsiz yemek uygulamasının bulunmadığı, ilköğretim ve ortaöğretimde taşımalı eğitim kapsamındaki öğrenciler ile pansiyon öğrencilerine ücretsiz yemek hizmeti sunulduğu, Dar gelirli ailelere Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı aracılığıyla nakdi ve ayni kırtasiye yardımları yapıldığı, Kayıt parası, bağış, aidat, fotokopi veya temizlik adı altında velilerden para talep edildiğine ilişkin İl Milli Eğitim Müdürlüğüne herhangi bir şikâyet intikal etmediği, Eğitim müfettişlerince yürütülen rehberlik ve denetim faaliyetlerinde öğretmen ve öğrencilerin ücretsiz ders kitapları ile MEBİ, EBA ve OGM Materyal gibi ücretsiz eğitim platformlarına yönlendirildiği, Taşımalı eğitim kapsamındaki öğrencilerin öğle yemeği ve ulaşım giderlerinin Bakanlığımız bütçesinden tahsis edilen ödeneklerle karşılandığı, ilde mesleki eğitim merkezi programlarında toplam 3.353 öğrencinin öğrenim gördüğü, bildirilmiştir.

Asıl belge: cevap PDF'i ↗

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir