İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/48876 · 10 Eylül 2026

Özelleştirme kapsamına alınan köprü ve otoyollardan elde edilen gelirler ile bunlar için yapılan bakım ve onarım harcamalarına ilişkin

Muhatap: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek

Cevap süresi devam ediyor

Önergenin metni

Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince arz ederim.

Gerekçe

Saygılarımla. 09.09.2026 ir. Sâlçuk Özdağ Muğja Milletvekili b Başkanvekili 5 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğundaki bazı otoyol, çevre yolu ve köprüler ile bunların bağlantı yolları, bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama merkezleri ve diğer varlıkları özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Söz konusu düzenleme kapsamında 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü başta olmak üzere çok sayıda otoyol ve çevre yolunun da bulunduğu kamu varlıklarının, mülkiyet devri hariç olmak üzere işletme hakkının verilmesi, kiralama, gelir ortaklığı ve benzeri yöntemlerle özelleştirilebilmesi öngörülmüş; özelleştirme sözleşmelerinin süresi 30 yıl, işlemlerin tamamlanması için son tarih ise 31 Aralık 2031 olarak belirlenmiştir. Kararın kamuoyunda tartışılmasının ardından Bakanlığınıza bağlı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, kamuoyunda dile getirilen yıllık 600 milyon dolarlık kâr hesabının gerçeği yansıtmadığı belirtilmiş; 600 milyon doların kâr değil gelir olduğu, bu tutarın yaklaşık 300 milyon dolarlık bölümünün bakım-onarım ve yatırım harcamalarıyla ilişkili olduğu, bunun yanında yenileme, personel ve işletme giderlerinin de bulunduğu ifade edilmiştir. Ancak kamuoyuna yansıyan ve Karayolları Genel Müdürlüğü ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının resmi belgelerine dayandırılan hesaplamalarda farklı rakamlar ortaya konulmuştur. Buna göre, Bakanlığın açıkladığı 600 milyon doların KDV ile köprülerden ayrılan belediye payları düşüldükten sonraki tutar olduğu; söz konusu kesintiler dahil edildiğinde vatandaşların 2025 yılında köprü ve otoyollar için ödediği toplam tutarın yaklaşık 804 milyon dolara ulaştığı ileri sürülmektedir. Yine Bakanlığınızın açıklamasındaki yaklaşık 300 milyon dolarlık gider hesabına karşılık, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 2026 Yılı Performans Programı'nda 2025 yılına ilişkin bakım ve onarım giderlerinin 5 milyar 391 milyon TL, dönemin kuruyla yaklaşık 126 milyon dolar olduğu iddia edilmektedir. Devlet tarafından işletilen, yatırım maliyetleri büyük ölçüde geçmiş yıllarda kamu kaynaklarıyla karşılanmış ve düzenli gelir üreten stratejik ulaşım altyapılarının 30 yıl gibi uzun bir süreyle özel işletmecilere devredilmesi söz konusu olduğunda; bu varlıkların gerçek gelirlerinin, giderlerinin, kârlılıklarının ve ekonomik değerlerinin kamuoyuna eksiksiz açıklanması kamu yararı açısından zorunludur.

Sorular

  1. Özelleştirme kapsamına alınan her bir köprü, otoyol ve çevre yolunun 2025 yılı brüt tahsilatı ayrı ayrı ne kadardır?
  2. Bu tutarların KDV, belediye payı ve diğer yasal kesintiler düşüldükten sonraki net tutarları ayrı ayrı nedir?
  3. Bakanlığınızın kamuoyuna açıkladığı 600 milyon dolar gelir rakamının hesaplanmasında hangi gelir kalemleri dikkate alınmıştır?
  4. KDV, belediye payları ve benzeri kesintiler bu rakama dahil midir?
  5. KDV ve belediye payları dahil olmak üzere, özelleştirme kapsamındaki köprü ve otoyollar için vatandaşların 2025 yılında ödediği toplam brüt tutar 804 milyon dolar mıdır?
  6. Değilse gerçek tutar nedir?
  7. Bakanlığınızın açıklamasında belirtilen yaklaşık 300 milyon dolarlık giderin ayrıntılı dökümü nedir?
  8. Bakım, onarım, yatırım, yenileme, personel, enerji, ücret toplama, güvenlik, işletme ve diğer giderler ayrı ayrı ne kadardır?
  9. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 2026 Yılı Performans Programı'nda yer aldığı belirtilen 5 milyar 391 milyon TL'lik 2025 yılı bakım-onarım gideri hangi yolları ve tesisleri kapsamaktadır?
  10. Bu tutarın özelleştirme programındaki köprü ve otoyollara ait olan kısmı ne kadardır?
  11. Bakanlığınızın yaklaşık 300 milyon dolar olarak açıkladığı maliyet ile resmi belgelerde bulunduğu ileri sürülen yaklaşık 126 milyon dolarlık bakım-onarım gideri arasındaki farkın nedeni nedir?
  12. Özelleştirme kapsamındaki varlıkların her biri için 2023, 2024 ve 2025 yıllarında - elde edilen brüt gelir, net gelir ve toplam işletme giderleri ne kadardır?
  13. Bu yıllarda oluşan faaliyet kârı veya nakit fazlası ayrı ayrı nedir?
  14. Söz konusu köprü ve otoyolların bugünkü ekonomik değerinin tespiti amacıyla değerleme çalışması yapılmış mıdır?
  15. Yapılmışsa değerlemeyi hangi kurum veya şirketler gerçekleştirmiş ve toplam değer ne olarak hesaplanmıştır?
  16. İşletme hakkının 30 yıl süreyle devredilmesinin ekonomik ve mali gerekçesi nedir?
  17. Neden 10, 15, 20 veya 25 yıl yerine 30 yıl tercih edilmiştir?
  18. Otuz yıllık değerleme hesaplamalarında kullanılacak trafik artış tahminleri, geçiş ücreti artışları, enflasyon, döviz kuru, iskonto oranı, bakım-yenileme yatırımları ve finansman maliyetlerine ilişkin varsayımlar nelerdir?
  19. Özelleştirme ihalesi öncesinde kamu adına bir asgari işletme hakkı bedeli veya taban değer belirlenecek midir?
  20. Belirlenecekse bu bedelin altında teklif kabul edilmeyeceği garanti edilmekte midir?
  21. Devletin mevcut durumda gelir elde ettiği söz konusu köprü ve otoyolların kamu eliyle işletilmesine devam edilmesi ile özel sektöre devredilmesi seçenekleri arasında maliyet-fayda analizi yapılmış mıdır?
  22. Yapılmışsa 30 yıllık dönem sonunda kamu işletmeciliği ile özel işletmecilik arasında oluşacağı hesaplanan mali fark ne kadardır?
  23. Özel işletmeciye devir sonrasında köprü ve otoyol geçiş ücretlerinin belirlenme yetkisi kimde olacaktır?
  24. Şirketlerin uygulayabileceği zamları sınırlandıran bir tavan fiyat veya artış formülü ihale şartnamesinde yer alacak mıdır?
  25. Bakanlığınızın açıklamasında ücretsiz otoyolların ücretli hale getirilmesine yönelik hâlihazırda bir karar bulunmadığı ifade edilmiştir. Özelleştirme kapsamındaki bugün ücretsiz kullanılan yol ve kesimlerin 30 yıllık işletme süresi boyunca ücretsiz kalacağı taahhüt edilmekte midir?
  26. İşletmecilere herhangi bir araç geçiş garantisi, gelir garantisi, döviz bazlı ödeme, Hazine garantisi, gelir tamamlama ödemesi veya başka bir kamu taahhüdü verilmesi planlanmakta mıdır?
  27. İhale sonucunda elde edilecek özelleştirme gelirinin kullanım yeri belirlenmiş midir?
  28. Bu gelir bütçe açığının kapatılması, kamu borçlarının azaltılması veya başka bir harcamanın finansmanı amacıyla mı kullanılacaktır?
  29. Özelleştirme sürecinin hazırlık aşamasında yerli veya yabancı danışmanlık, finans, hukuk veya değerleme şirketleriyle sözleşme yapılmış mıdır?
  30. Yapılmışsa bu şirketlerin adları, sözleşme bedelleri ve üstlendikleri görevler nelerdir?
  31. Özelleştirme süreci başlamadan önce herhangi bir yerli veya yabancı şirket, yatırım fonu, altyapı fonu ya da konsorsiyumla ön görüşme, yatırımcı teması veya piyasa yoklaması gerçekleştirilmiş midir?
  32. Gerçekleştirilmişse hangi kuruluşlarla görüşülmüştür?
  33. Bakanlığınız; ihale öncesinde her bir köprü ve otoyola ilişkin gelir-gider tablolarını, değerleme raporlarını, trafik projeksiyonlarını ve ihale sonunda oluşacak mali modeli kamuoyuyla paylaşacak mıdır?

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir