Zincir marketlerdeki gıda ürünlerinin pestisit kalıntısı yönünden denetlenmesine ilişkin

2 > Deni VUZYILMAZ Zonguldak Milletvekili Tüketicinin sağlıklı ve güvenilir gıdaya erişim hakkının korunması amacıyla, market raflarından alınan numunelerin sayısının artırılması, çoklu pestisit analizlerinin yaygınlaştırılması ve analiz sonuçlarının kamuoyuna şeffaf biçimde açıklanması konusunda Bakanlığınızın yeni bir çalışma veya mevzuat değişikliği hazırlığı bulunmakta mıdır? Güvenilir ve sağlıklı gıdaya erişim, insan sağlığının korunmasının en temel unsurlarından biridir. Tarımsal üretimde kullanılan pestisitlerin mevzuata aykırı, aşırı veya kontrolsüz biçimde kullanılması ise yalnızca bir tarım ve gıda denetimi meselesi değil, aynı zamanda doğrudan bir halk sağlığı sorunudur. Pestisit kalıntılarının insan sağlığı üzerindeki olası etkilerinin yalnızca ürünlerin yasal limitlere uygun olup olmadığı üzerinden değerlendirilmesi yeterli değildir. Özellikle farklı pestisitlere aynı anda maruz kalınmasının, uzun süreli düşük doz maruziyetinin ve çocuklar ile gebeler gibi hassas gruplarda oluşabilecek risklerin de kamu otoritelerince izlenmesi gerekmektedir. Greenpeace Türkiye tarafından 1 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan araştırmada, İstanbul'da A101, BİM, CarrefourSA, Migros ve ŞOK marketlerinden alınan 20 domates örneğinin bağımsız laboratuvarda analiz edildiği, bu örneklerin 3'ünde mevzuata aykırılık, 7'sinde ise üçten fazla pestisit tespit edildiği açıklanmıştır. Araştırmada ayrıca Türkiye'de kullanımı yasaklanmış bir etken maddenin de tespit edildiği ileri sürülmüştür. Söz konusu araştırmanın sonuçları doğru olsun veya olmasın, 20 ürün üzerinde gerçekleştirilen sınırlı kapsamlı bir araştırmanın dahi kamuoyunda ciddi bir sağlık endişesi oluşturması, ülkemizde pestisit maruziyetinin insan sağlığı bakımından ne ölçüde izlendiği sorusunu gündeme getirmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından pestisit kalıntılarına yönelik resmi denetimlerin yürütüldüğü ifade edilmektedir. Ancak bu denetimlerin sonuçlarının Sağlık Bakanlığının hastalık, kanser, doğumsal anomaliler, nörolojik hastalıklar, hormonal bozukluklar ve diğer bilinmemektedir. Diğer taraftan, Tarım ve Orman Bakanlığınca 2026 yılında pestisit kullanımının izlenmesine yönelik yeni sistemlerin devreye alındığı açıklanmıştır. Bu gelişme, pestisit kullanımına ilişkin veriler ile insan sağlığına ilişkin verilerin birlikte değerlendirilmesi açısından önemli bir firsat oluşturmaktadır. Devlet, vatandaşın yalnızca satın aldığı gıdanın güvenli olup olmadığını değil, o gıdaya maruz kalmanın toplum sağlığı üzerindeki uzun vadeli sonuçlarını da izlemek zorundadır. Bu nedenle, Greenpeace araştırmasının ardından yalnızca ilgili marketlerde ürün denetimi yapılması değil, Türkiye'de pestisit maruziyetinin halk sağlığı boyutuyla bilimsel ve epidemiyolojik olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.