İşsizlik Sigortası Fonu'na ilişkin

İskender Bayhan İstanbul Milletvekili Türkiye'de işsizlik sigortası uygulaması, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında 1999 yılında kurulmuştur. Kanuna göre kurulan işsizlik sigortası fonu gelirleri, sosyal güvenlik prim gelirlerinden ve devlet katkısı gibi diğer gelirlerden oluşmaktadır. 2025 yılına ilişkin Sayıştay Denetim Raporu'na göre İşsizlik Sigortası Fonu'nun toplam geliri 539 milyar 29 milyon 272 bin 355 TL'dir. Bu gelirlerin 342 milyar 476 milyon 911 bin 961 TL'lik kısmı sosyal güvenlik primlerinden oluşmaktadır. Devlet katkısı dahil diğer gelirlerin miktarıysa 196 milyar 552 milyon 360 bin 393 TL'dir. İşsizlik sigortası primi, sigortalının prime esas brüt kazancı üzerinden yüzde 1 işçi ve yüzde 2 işveren payından oluşmaktadır. Bununla beraber 2026 yılının Mayıs ayına dek devlet, fona işçilerin brüt ücretinin yüzde 1'i oranında katkı sağlarken, bu oran yapılan düzenlemeyle yüzde 0,5e indirilmiştir. İşsizlik sigortası primleri, işveren tarafından diğer sosyal güvenlik primleriyle beraber işçinin brüt ücretinden kesilerek Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) aktarılmaktadır. SGK ise ilgili mevzuat çerçevesinde işveren tarafından kendisine aktarılan bu primleri işsizlik sigortası fonuna göndermelidir. Ancak Sayıştayın 2025 yılı denetiminde, tahsil edilememiş işsizlik sigortası primleri ile gecikme zamlarından doğan alacakların Fonun mali tablolarında alacak hesaplarında raporlanmadığı tespit edilmiştir. Fonun milyarlarca liralık gelir ve giderinin hesabı tutulurken, tahsil edilmesi gereken prim alacaklarının hesaplarda görünmemesi, “Bu alacak ne kadar, kimlerden tahsil edilemedi ve neden yıllardır kayıt altına alınmadı?” sorularını gündeme getirmektedir. İşçi sınıfına gelir güvencesi sağlama amacıyla kurulan İşsizlik Sigortası Fonu'na ilişkin bir başka sorunsa yapılan harcamaların niteliğidir. Fondan yapılan giderler, işsizlik ödeneği ve “aktif istihdam politikası” adı altında sermayeye teşvik olarak aktarılan kaynaklardan oluşan cari transferlerle mal ve hizmet alım giderlerinden oluşmaktadır. Ancak Sayıştay tarafından yapılan denetim raporunda, işsizlik ödeneği miktarına ve fonun yönetimine dair detaylı veriler yer almamaktadır. Çalışma ve İş Kurumu'nun (İŞKUR) kendi bülteninde yer alan Gelir ve Gider Tablosu'na göreyse 2025 yılında fondan yapılan 256,5 milyar T.*lik harcamanın 126,3 milyar TL'si patronlara teşvik olarak aktarılmış, diğer yandan sadece 81,4 milyar TL”lik kısmı işsizlere ödenek olarak verilmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan işsizlik , İskender Bayhan Istanbul Milletvekili Emek Partisi Genel Başkan Yardımcısı verileriyle, fondan ödenek sağlanan işsiz sayısı karşılaştırıldığında İşsizlik Sigortası Fonu'nun sermayeye kaynak transferinden başka bir işlevinin bulunmadığı açıkça görülmektedir. Söz konusu verilere göre Türkiye'de atıl işgücü dahil olmak üzere işsizlerin sadece yüzde 4,6'sı işsizlik ödeneğinden faydalanabilmektedir. Oysa primler, tüm işçiler tarafından ödenmektedir.