İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/49769 · 29 Eylül 2026

Akaryakıt istasyonlarının kredi kartıyla yapılan satışlar için ödedikleri komisyonlar nedeniyle yaşadıkları mağduriyete ilişkin

Muhatap: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek

Cevap süresi devam ediyor

Önergenin metni

Aşağıdaki sorumun, Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanı Sn. Mehmet Şimşek tarafından, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü *nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Gerekçe

üksel Selçuk TÜRKOĞLU Bursa Milletvekili Türkiye genelinde akaryakıt istasyonu işleten binlerce bayi; yüksek işletme maliyetleri, . finansman giderleri, kredi kartı komisyonları, personel ve enerji giderleri ile sürekli değişen akaryakıt fiyatlarının oluşturduğu sermaye ihtiyacı nedeniyle ciddi bir finansman baskısıyla karşı karşıyadır. Akaryakıt istasyonları diğer ticari işletmelerden farklı olarak çok yüksek tutarda işletme sermayesiyle çalışmak zorundadır. Üstelik ürünün satış fiyatındaki artış, bayinin aynı miktarda ürünü yeniden satın alabilmesi için ihtiyaç duyduğu sermayeyi de artırmaktadır. Bugün litre fiyatı 100 T.'nin üzerinde olan bir akaryakıta, bir aracın deposunu tamamen doldurmak dahi binlerce liralık bir ödeme gerektirmektedir. Dolayısıyla yüksek tutarlı nakit taşımanın güvenlik ve pratiklik açısından güçleşmesi nedeniyle vatandaşların önemli bölümü kartlı ödeme yöntemlerine yönelmektedir. Ancak bu durum akaryakıt bayisi açısından ayrı bir maliyet doğurmaktadır. Örneğin litre fiyatı 102 TL olan bir akaryakıtta yüzde 3 oranındaki POS komisyonu yaklaşık 3,06 TI/litre anlamına gelmektedir. Günlük 10 bin litre satış yapan bir istasyon açısından bu, yalnızca POS komisyonu bakımından yaklaşık 30 bin 600 TL'lik günlük bir maliyet anlamına gelmektedir. Üstelik bu maliyet; personel, elektrik, kira, bakım, sigorta, © vergi, SGK, otomasyon ve diğer işletme giderleri hesaba katılmadan ortaya çıkmaktadır. Nitekim Türkiye Akaryakıt Bayileri Petrol ve Gaz Şirketleri İşveren Sendikası (TABGİS) de Şubat 2026'da yaptığı açıklamada, kredi kartıyla yapılan satışların oluşturduğu maliyetin personel giderlerinin dahi üzerine çıkabildiğine dikkat çekmiştir. Ortaya çıkan tablo şudur: Akaryakıt bayisi sermayeyi koymakta, ürünü satın almakta, stok riskini taşımakta, çalışan istihdam etmekte, vergi ve SGK ödemekte, işletmenin tüm giderlerini karşılamakta; ancak satışın önemli bir bölümünde finansman maliyetini de üstlenmektedir. Diğer taraftan akaryakıt fiyatlarında yaşanan hızlı değişimler, istasyonların tanklarında bulunan mevcut ürünün yeniden ikame maliyetini de sürekli değiştirmektedir. Fiyat yükseldiğinde bayi, elindeki mevcut stokun yerine aynı miktarda ürünü koyabilmek için daha yüksek miktarda sermayeye ihtiyaç duymaktadır. Fiyatın düşmesi halinde ise stok değerindeki kaybın bayinin üzerinde kaldığı yönündeki sektör şikâyetleri bulunmaktadır. EPDK'nın yayımladığı verilere göre akaryakıt bayi fiyatları serbest piyasada oluşmakta, dağıtıcılar ise bayilik sözleşmeleri kapsamında tavan fiyat belirleyebilmekte veya fiyat tavsiye edebilmektedir.

Sorular

  1. Bu şartlar altında akaryakıt bayilerinin gerçek kârlılığı ile işletmenin ihtiyaç duyduğu sermaye arasındaki makasın giderek açıldığı görülmektedir. Bir akaryakıt istasyonu sahibi, sattığı ürünün parasını tahsil etmek için bankaya komisyon; işletmesini döndürmek için bankaya kredi faizi, ürününü yeniden yerine koymak için ise yeniden sermaye ödemek zorunda kalıyorsa, burada sürdürülebilir bir ticari yapıdan söz etmek mümkün müdür?
  2. SORU 1- Türkiye genelinde faaliyet gösteren akaryakıt istasyonu sayısı kaçtır?
  3. Bunların kaçı şahıs işletmesi, kaçı şirket statüsündedir?
  4. SORU 2- Akaryakıt istasyonlarının son 5 yılda kredi kartı ve banka kartı ile gerçekleştirdiği toplam satış tutarı yıllar itibarıyla ne kadardır?
  5. SORU 3- Aynı dönemde akaryakıt bayilerinin bankalara ve finans kuruluşlarına ödediği POS komisyonu, takas komisyonu ve diğer kartlı ödeme maliyetlerinin toplam tutarı ne kadardır?
  6. SORU 4- Bakanlığınızın elinde akaryakıt istasyonlarının ortalama POS komisyon oranlarına ilişkin güncel bir çalışma bulunmakta mıdır?
  7. Bulunmaktaysa 2024, 2025 ve 2026 yılları itibarıyla oranlar nedir?
  8. SORU 5- Akaryakıt gibi kâr marjı görece düşük, satış hacmi yüksek ve zorunlu tüketim niteliği taşıyan sektörlerde POS komisyonlarının özel olarak sınırlandırılması konusunda Bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma var mıdır?
  9. SORU 6- Akaryakıt bayilerinin kartlı satışlardan kaynaklanan maliyetlerinin azaltılması amacıyla BDDK, Merkez Bankası, Bankalararası Kart Merkezi ve Rekabet Kurumu ile ortak bir düzenleme yapılması gündeminizde midir?
  10. SORU 7- Akaryakıt bayilerinin kredi kartı komisyonları nedeniyle uğradıkları maliyetin, belirli bir oranı aşması halinde vergi matrahından ilave olarak düşülebilmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılmakta mıdır?
  11. SORU 8- Akaryakıt fiyatlarında meydana gelen hızlı artışların bayilerin mevcut stoklarını yeniden yerine koyabilmek için ihtiyaç duyduğu sermayeyi artırdığı dikkate alınarak, stok finansman yükünü azaltacak özel bir kredi veya finansman mekanizması oluşturulması düşünülmekte midir?
  12. SORU 9- Akaryakıt fiyatlarında yaşanan artış ve düşüşlerin bayi stoklarında meydana getirdiği değer değişimlerinin vergilendirilmesi ve zararların karşılanması bakımından mevcut sistemin adil olup olmadığı konusunda Bakanlığınız tarafından yapılmış bir etki analizi var mıdır?
  13. SORU 10- Akaryakıt istasyonlarının gerçek kârlılığının belirlenmesinde POS komisyonu, finansman giderleri, personel, enerji, kira, bakım, sigorta, vergi ve SGK giderlerinin birlikte değerlendirildiği güncel bir maliyet analizi yapılmış mıdır?
  14. SORU 11- Akaryakıt bayilerinin kredi kullanmadan faaliyetlerini sürdürebilecekleri asgari işletme sermayesi ihtiyacı konusunda Bakanlığınızın herhangi bir çalışması var mıdır?
  15. SORU 12- Akaryakıt istasyonlarının yüksek miktarlı nakit tahsilat yapmak zorunda kalmadan, aynı zamanda yüksek POS maliyetine katlanmadan çalışabilmelerini sağlayacak düşük maliyetli veya kamu destekli bir ödeme sistemi oluşturulması düşünülmekte midir?
  16. SORU 13- Akaryakıt bayilerinin finansman maliyetlerini azaltmak amacıyla Hazine destekli işletme kredisi, faiz desteği veya KGF benzeri bir mekanizma oluşturulması gündeminizde midir?
  17. SORU 14- Son 5 yıl içerisinde finansman maliyetleri ve işletme giderleri nedeniyle faaliyetini sonlandıran, bayilik sözleşmesini yenilemeyen veya istasyonunu devreden akaryakıt bayisi sayısı kaçtır?
  18. SORU 15- Bakanlığınız, akaryakıt bayilerinin mevcut sermayelerinin giderek erimesi ve işletmelerini sürdürebilmek için kişisel varlıklarını veya yüksek maliyetli kredileri kullanmak zorunda kalmaları konusunda sektör bazlı bir risk analizi yapmış mıdır?
  19. SORU 16- Eğer böyle bir çalışma yapılmadıysa, akaryakıt istasyonlarının finansal sürdürülebilirliğinin incelenmesine yönelik kapsamlı bir çalışma başlatılması düşünülmekte midir?
  20. SORU 17- “Sermayeyi bayi koyuyor, riski bayi taşıyor, istihdamı bayi sağlıyor; ancak kartlı tahsilatın maliyetini de bayi üstleniyor” şeklindeki sektör şikâyetlerinin giderilmesi için Bakanlığınızın kısa vadede atacağı somut adımlar nelerdir?
  21. SORU 18- Son olarak, akaryakıt istasyonu sahiplerinin giderek artan finansman yükü karşısında “işletme sahibi mi, finans kuruluşlarının tahsilat aracısı mı?” konumuna düşmesini engelleyecek kapsamlı bir düzenleme yapılması konusunda Bakanlığınızın takvimi nedir?
  22. Tel: 4206582-4206583 e-posta: yukselselcuk.turkoglugtbmm.gov.tr Adres: Halkla İlişkiler Binası 6-kat No: E-611

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir