Kırıkkale F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin
Muhatap: Adalet Bakanı Akın Gürlek
Önergenin metni
Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Akın GÜRLEK tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Sorular
- 09.2026 Zeynep ODUNCU KUTEVİ Batman Milletvekili Türkiye cezaevlerinde son yıllarda giderek derinleşen hak ihlalleri, sağlık hizmetine erişim engelleri ve ağır ihmallar zinciri, mahpusların en temel hakkı olan yaşam hakkını doğrudan tehdit eder boyuta ulaşmıştır. 2025 yılı verilerine göre; hapishanelerde 792'si hükümlü, 77'si tutuklu olmak üzere en az 869 mahpus doğal/eceliyle, 132 mahpus ise kaza veya izin süreçlerinde olmak üzere toplam 1.001 mahpus yaşamını yitirmiştir. Ayrıca 1 Ocak – 6 Mayıs 2026 tarihleri arasında en az 26 mahpusun intihar ettiği ve bu kişilerden 14'ünün psikiyatrik ilaç kullandığı resmî makamlarca kayıtlara geçirilmiştir. Yaşam hakkı ihlallerinin önemli bir kısmının kronik hastalıkların zamanında teşhis ve tedavi edilmemesi, hastane sevklerinin aylarca geciktirilmesi, kelepçeli muayeneye dayatması ve sağlıksız barınma koşulları gibi yapısal ihmalllerden kaynaklandığı bilinmektedir. 50610 İnsan Hakları Derneği'nin (İHD) Nisan 2025 verilerine göre, hapishanelerde en az 1.412 hasta mahpus bulunmakta olup bunlardan 335'i ağır hasta statüsündedir. Ağır hasta mahpusların en az 230'u cezaevi koşullarında tek başına yaşamını idame ettiremeyecek durumda, 105'i sürekli bakıma muhtaç ve 188'i ise kesintisiz tıbbi gözetim altında tutulmak zorundadır. Adli Tıp Kurumu'nun (ATK) bağımsız, tıbbi ve bilimsel kriterlerden uzak, politik mülahazalarla verdiği "cezaevinde kalabilir" raporları ile mahkemelerin infaz erteleme kararı vermemesi, hasta mahpusları cezaevlerinde fiili bir ölüme terk etme pratiğine dönüştürmektedir. Bu ağır tablonun somut ve acil örneklerinden biri Kırıkkale F Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutulan ağır hasta mahpus Abdülhalik Orak'tır. Cezaevi koşullarında geçirdiği yıllar içerisinde vücudunun sağ tarafı tamamen felç olan Orak; 3 kez mide kanaması geçirmiş olup astım, şeker, tansiyon ve kalp rahatsızlıklarıyla mücadele etmektedir. Kullandığı yoğun ilaç tedavisine bağlı olarak hekimler tarafından beyninde küçülme tespit edilmiş ve Alzheimer başlangıcı teşhisi konulmuştur. Öz bakımını tek başına yerine getiremeyen Orak'ın ailesi Batman'da ikamet etmekte olup mesafenin uzaklığı ve ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle uzun süredir aile görüşleri dahi gerçekleştirilememektedir. İçerisinden geçilen Barış ve Demokratik Toplum Süreci'nin toplumsal uzlaşı ve insani zeminini güçlendirmek, başta cezaevlerindeki yaşam hakkı ihlalleri olmak üzere ağır hasta mahpusların durumunu acilen gündeme almayı zorunlu kılmaktadır. Ağır hasta mahpusların tahliye edilerek tedavi hakkına erişimlerinin sağlanması, infaz erteleme süreçlerinin önündeki bürokratik ve idari engellerin kaldırılması ertelenemez bir sorumluluktur. Bu bağlamda, 1- Kırıkkale F Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutulan, vücudunun sağ tarafı felçli olan, 3 kez mide kanaması geçiren ve Alzheimer başlangıcı bulunan Abdülhalik Orak'ın tam teşekküllü bir üniversite veya araştırma hastanesine sevkı ve sağlık kurulu raporunun yenilenmesi hususunda Bakanlığınızca başlatılmış bir girişim bulunmakta mıdır?
- 2- Tek başına yaşamını sürdüremeyen Abdülhalik Orak'ın infazının Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16. maddesi kapsamında geri bırakılması (infaz ertelemesi) yönünde bir adım atılacak mıdır?
- 3- Abdülhalik Orak'ın ailesinin Batman'da ikamet etmesi ve görüşe gidememesi nedeniyle, ailesinin bulunduğu yere en yakın uygun bir infaz kurumuna nakil talebi 50610 neden karşılanmamaktadır?
- Bu yönde yapılmış başvurular hangi gerekçeyle reddedilmektedir?
- 2025 yılı içerisinde hapishanelerde yaşamını yitiren 1.001 mahpusun ölüm nedenlerine ilişkin açılmış idari ve adli soruşturma sayısı kaçtır?
- Bu soruşturmalar sonucunda ihmali tespit edilen kaç cezaevi personeli veya yetkili hakkında yaptırım uygulanmıştır?
- İHD verilerine göre cezaevlerinde bulunan 335'i ağır olmak üzere en az 1.412 hasta mahpusa ilişkin Bakanlığınızın resmî kayıtlarında yer alan güncel sayı kaçtır?
- Tek başına hayatını idame ettiremeyecek durumda olan en az 230 ağır hasta mahpusun cezaevlerinde tutulmaya devam etmesi, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkı ve işkence/kötü muamele yasağı ile bağdaşmakta mıdır?
- Bağımsız sağlık meslek örgütleri ve insan hakları kurumlarının heyet raporları ile Adli Tıp Kurumu (ATK) kararları arasındaki derin çelişkileri gidermek, ATK'nin infaz erteleme süreçlerindeki tek belirleyici merci olma tekelini kaldırmak ve tam teşekküllü üniversite hastanelerinin raporlarını doğrudan esas alacak bir yasal düzenleme yapılması Bakanlığınızın gündeminde midir?
- Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16. maddesinde yer alan ve savcılık/emniyet değerlendirmelerine bırakılan "toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmama" şartının, hasta mahpusların tahliyelerinin önünde keyfi bir engele dönüşmesini önleyecek bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.
Benzer sorular
- 7/42137 · 13 Mar · Cevaplanmadı (ilan edildi)Van F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin
- 7/14473 · 29 Tem 2024 · Süresinde cevaplandıVan F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin
- 7/38052 · 22 Ara 2025 · Cevaplanmadı (ilan edildi)Van F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin
- 7/35997 · 31 Eki 2025 · Cevaplanmadı (ilan edildi)Van F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin
- 7/3559 · 28 Ağu 2023 · Süresi geçtikten sonra cevaplandıVan F Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin
Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir