İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/51372 · 15 Ekim 2026

Özel gereksinimli öğrencilerin servis hizmetinden yararlanırken ayrımcılığa maruz kaldığı iddiasına ilişkin

Muhatap: Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin

Süresinde cevaplandı

Önergenin metni

51372 Aşağıdaki sorularımın Millî Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Gerekçe

M.S. Dr. Müzeyyen ŞEVKİN CHP Adana Milletvekili Özel gereksinimli ve kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim gören öğrencilerin eğitim hakkından eşit biçimde yararlanabilmesi, yalnızca sınıf içindeki eğitim hizmetlerine değil, eğitim kurumlarına güvenli, erişilebilir ve kesintisiz biçimde ulaşabilmelerine de bağlıdır. Anayasa'nın 10'uncu maddesinde kanun önünde eşitlik ilkesi düzenlenmiş; çocuklar ve engelliler için alınacak özel tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılamayacağı hükme bağlanmıştır. Anayasa'nın 42'nci maddesinde ise kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı belirtilmiştir. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un 15'inci maddesinde, engellilerin eğitim almasının hiçbir gerekçeyle engellenemeyeceği hüküm altına alınmış; engellilerin özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak yaşadıkları çevrede, bütünleştirilmiş ortamlarda ve ayrımcılığa uğramaksızın eğitim imkânlarından yararlandırılmaları esası benimsenmiştir. Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme de engelli bireylerin eğitim hakkının eşitlik temelinde güvence altına alınmasını ve gerekli düzenlemelerin yapılmasını öngörmektedir. Okul servis hizmetlerinin yürütülmesinde de öğrencilerin güvenliğinin, eğitim hakkına erişiminin ve ilgili mevzuatın gereklerinin gözetilmesi gerekmektedir. Özel gereksinimli öğrencilerin eğitim kurumlarına ulaşımında karşılaşılan engeller, yalnızca bir taşımacılık sorunu olarak değerlendirilemez; öğrencinin eğitim hakkı, eşitlik ilkesi ve ayrımcılığın önlenmesi bakımından da ele alınmalıdır. Özel gereksinimli öğrenciler için gerekirse özel eğitimli personelin bulunduğu bir servis sağlanmalıdır. Bu kapsamda, Adana ili Seyhan ilçesinde bulunan Petrol Ofisi İlkokulu'nda kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim gören özel gereksinimli bir öğrencinin okul servisinden yararlanmak istemesine rağmen servise alınmadığı yönündeki mağduriyet tarafıma iletilmiştir. Bir öğrencinin eğitim kurumuna ulaşımının tek bir servis şoförünün kişisel tutumuna veya inisiyatifine bağlı kalması kabul edilemez. Özellikle ilgili idari birim tarafından öğrencinin taşınmasına ilişkin resmî bir bildirim yapıldığı hâlde sorunun çözülememiş olması, idari kararların uygulanması, denetim mekanizmalarının etkinliği ve sorumluların yükümlülükleri bakımından açıklığa kavuşturulmalıdır. Özel gereksinimli öğrencilerin eğitim hakkı, yalnızca okula kayıt yaptırmaları ve sınıf içinde eğitim almalarıyla sınırlı değildir. Bu öğrencilerin okula güvenli ve düzenli biçimde ulaşabilmeleri, eğitim hizmetlerinden eşit koşullarda yararlanabilmeleri ve ailelerinin ayrımcılık iddiaları karşısında etkili bir başvuru ve çözüm mekanizmasına erişebilmeleri de kamusal sorumluluğun bir parçasıdır.

Sorular

  1. Petrol Ofisi İlkokulu'nda yaşandığı bildirilen olay gibi tüm okullarda bu tür özel gereksinimli çocukların durumlarının tüm yönleriyle incelenmesi, öğrencinin ulaşım hakkının güvence altına alınması ve benzer mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekmektedir.
  2. Özel gereksinimli veya kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim gören öğrencilerin okul servislerinden yararlanmasına ilişkin olarak Bakanlığınızın belirlediği özel usul ve esaslar nelerdir?
  3. Bu öğrencilerin gereksinimlerine uygun, güvenli ve erişilebilir ulaşım hizmeti almalarını sağlamak üzere hangi düzenlemeler yürürlüktedir?
  4. Okul servis hizmetinin sağlandığı bir eğitim kurumunda, özel gereksinimli bir öğrencinin servis hizmetinden yararlanmasının reddedilmesi hâlinde okul yönetiminin, ilçe ve il millî eğitim müdürlüklerinin sorumlulukları nelerdir?
  5. Öğrencinin eğitim hakkına erişiminin kesintiye uğramaması için alternatif ulaşım imkânı sağlanmasına yönelik bir yükümlülük bulunmakta mıdır?
  6. Özel gereksinimli öğrencilerin servis hizmetine erişiminde ayrımcılık, dışlama veya keyfi uygulama iddialarını önlemek amacıyla Bakanlığınızın yürüttüğü denetim mekanizmaları nelerdir?
  7. Bu mekanizmalar kapsamında okul yöneticileri, servis taşımacıları ve servis şoförleri hangi usullerle denetlenmektedir?
  8. Son beş yıl içinde Bakanlığınıza bağlı okullarda öğrenim gören özel gereksinimli veya kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim alan öğrencilerin servis hizmetinden yararlandırılmadığı ya da bu hizmete erişimde ayrımcılığa uğradığı iddiasıyla kaç başvuru yapılmıştır?
  9. Başvuruların yıllara ve illere göre dağılımı, inceleme sonuçları ve çözüme kavuşturulan başvuru sayısı nedir?
  10. Söz konusu başvurular sonucunda servis şoförleri, taşımacılar, servis sorumluları veya okul yöneticileri hakkında idari inceleme ya da soruşturma yürütülmüş müdür?
  11. Uyarı, sözleşme feshi veya ilgili mevzuatta öngörülen başka bir yaptırım uygulanmış mıdır?
  12. Uygulanan işlemlerin sayısı ve türü nedir?
  13. Özel gereksinimli öğrencilerin okul servislerinden yararlanamaması nedeniyle devamsızlık yaşaması, eğitim hizmetlerine erişiminin aksaması veya ailelerin çocuklarını okula ulaştırabilmek için ağır ekonomik ve sosyal yük üstlenmesi konusunda Bakanlığınızın güncel verileri bulunmakta mıdır?
  14. Varsa bu veriler nelerdir?
  15. Yoksa bu tür mağduriyetlerin tespiti amacıyla veri toplama çalışması yapılması planlanmakta mıdır?
  16. Özel gereksinimli öğrencilerin servis hizmetine erişiminde yaşanabilecek ayrımcılık ve dışlama iddialarının önlenmesi amacıyla okul yöneticilerine, il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin ilgili personeline, servis taşımacılarına ve servis şoförlerine yönelik bilgilendirme, rehberlik veya eğitim çalışmaları yürütülmekte midir?
  17. Yürütülüyorsa bu çalışmaların kapsamı ve sıklığı nedir?
  18. Özel gereksinimli öğrencilerin servis hizmetine erişimi konusunda Millî Eğitim Bakanlığı, il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri, okul yönetimleri ve servis taşımacıları arasındaki görev ve sorumluluk paylaşımı açık ve bağlayıcı biçimde belirlenmiş midir?
  19. Belirlenmişse, bu sorumlulukların yerine getirilmemesi durumunda hangi yaptırımlar uygulanmaktadır?
  20. Özel gereksinimli öğrencilerin eğitim hakkının yalnızca okula kayıt ve sınıf içi eğitimle sınırlı kalmaması, okula ulaşım aşamasında da eşitlik, erişilebilirlik ve ayrımcılığın önlenmesi ilkelerinin güvence altına alınması amacıyla Bakanlığınız yeni bir mevzuat düzenlemesi veya uygulama değişikliği yapmayı planlamakta mıdır?

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Bakanlığın cevabı

Cevap metni · Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı 100 EĞİTİMİN YÜZYILI Sayı : E-32661919-610- 274 Konu : Yazılı Soru Önergelerinin Cevabı 44....../11./2026 7/50701 7/51197 7/51372 7/51376 7/51502 7/51504 7/51506 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA İlgi :a) 21.10.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1967277 sayılı yazınız. b) 26.10.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1969168 sayılı yazınız. c) 27.10.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1970098 sayılı yazınız. ç) 28.10.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1971364 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazılarla iletilen Bingöl Milletvekili Ömer Faruk HÜLAKÜ'nün 7/50701, Van Milletvekili Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'in 7/51197, Adana Milletvekili Müzeyyen ŞEVKİN'in 7/51372, Artvin Milletvekili Uğur BAYRAKTUTAN'ın 7/51376, Van Milletvekili Gülderen VARLI'nin 7/51502, Erzurum Milletvekili Meral DANIŞ BEŞTAŞ'ın 7/51504 ile Bartın Milletvekili Aysu BANKOĞLU'nun 7/51506 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. Bilgilerinize arz ederim. Yusuf TEKİN Millî Eğitim Bakanı Ek: Bilgi (10 Sayfa) Atatürk Bulvarı No: 98 Kızılay 06648 ANKARA e-posta: sgb@meb.gov.tr Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Bilgi için: Ümit KARAKAYA Telefon: (0312) 413 27 38 Faks: (0312) 418 75 39 7/51372 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı 100 EĞİTİMİN YÜZYILI ADANA MİLLETVEKİLİ MÜZEYYEN ŞEVKİN'İN 7/51372 ESAS NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Millî Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği'nin 9'uncu maddesi uyarınca özel eğitim okul, kurum ve sınıflarına devam eden öğrenciler ile yaygın eğitim hizmetinden yararlanan özel eğitim kursiyerleri, eğitim öğretim yılı boyunca kayıtlı oldukları okul, kurum veya sınıflara ücretsiz taşınmaktadır. Bu kapsamda Yönetmelik'in 8'inci maddesinde yer alan yerleşim yeri ve mesafeye ilişkin şartlar aranmamaktadır. Tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim gören öğrencilerin taşıma hizmetinden yararlanma durumu, ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri için geçerli genel şartlara göre değerlendirilmektedir. İkamet ettiği yerleşim biriminde devam edeceği türde okul ve toplu taşıma hizmeti bulunmayan öğrenci, yerleşim biriminin taşıma kapsamına alınması hâlinde bu hizmetten yararlanabilmektedir. Özel servis hizmeti sunulan okullarda ise taşımacının belirlenmesine ilişkin işlemler, Okul Servis Araçları Yönetmeliği ve ilgili usul ve esaslar uyarınca okul bünyesinde oluşturulan Taşımacıyı Tespit Komisyonunca yürütülmektedir. Özel eğitim öğrencilerini ve kursiyerlerini taşıyan araçlarda rehber personel görevlendirilmesi zorunludur. Planlama komisyonları, tekerlekli sandalye kullanan veya yürüme güçlüğü yaşayan öğrenciler için araçlarda bulunması gereken kaldırma düzeneği, seyyar rampa ve diğer teknik donanımı belirlemektedir. Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Geliştirme Birimince refakat edilmesine karar verilen öğrencilerin veli veya vasileri de Yönetmelik'te belirtilen şartlarla servis aracından ücretsiz yararlanabilmektedir. Öğrenci taşıma uygulaması kapsamında taşınması planlanan bir öğrencinin servise alınması sürücünün takdirine bırakılamaz. Taşımacının öğrenciyi taşımaya reddetmesi hâlinde okul müdürlüğü durumu tutanağa bağlayarak ilgili millî eğitim müdürlüğüne bildirmektedir. Yüklenicinin yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle taşıma hizmetinin sürdürülemediği durumlarda, öğrencilerin eğitime erişiminin devamı için mülki idare amirinin onayıyla alternatif ulaşım tedbirleri uygulanabilmektedir. Okul yönetimleri, taşımacının, sürücünün ve rehber personelin mevzuata ve sözleşme hükümlerine uygunluğunu günlük olarak kontrol etmektedir. Ayrıca valilik ve kaymakamlıklarca oluşturulan denetim komisyonları, okul servis araçlarını her eğitim öğretim yılının birinci ve ikinci döneminde en az birer kez denetlemekte ve sonuçlar Taşımalı Öğrenci Modülüne kaydedilmektedir. Öğrenci Servisi Planlama, Takip, Kontrol, Bilgilendirme ve Yönetim Sistemi üzerinden servis araçlarının güzergâhları ile öğrencilerin araçlara biniş ve inişleri izlenebilmektedir. Veliler, servis hizmetine ilişkin şikâyet ve taleplerini okul müdürlüklerine, ilçe veya il millî eğitim müdürlüklerine iletebildikleri gibi Veli Yardım Destek Arayüzü, CİMER ve MEBİM üzerinden de başvuruda bulunabilmektedir. Başvurular mahallinde incelenmektedir. Taşımacının sözleşmeye aykırı davranması hâlinde, ihlalin niteliğine ve sözleşme hükümlerine göre ihtar, cezai kesinti, sözleşmenin feshi ve teminatın gelir kaydedilmesi işlemleri uygulanabilmektedir. Okul ve kurum personeli hakkındaki somut ihbar ve şikâyetler üzerine Bakanlık veya valilik onayıyla müfettişlerce inceleme veya soruşturma yürütülmekte, iddianın doğrulanması hâlinde fiilin niteliğine göre ilgili yaptırım teklif edilmektedir. Servis sürücüleri ile özel eğitim öğrencilerini taşıyan araçlarda görevli rehber personele eğitim verilerek sertifika almaları sağlanmaktadır. Her eğitim öğretim yılında ekim ayı sonuna T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı 100 EĞİTİMİN YÜZYILI kadar taşıma hizmetinden yararlanan öğrencilere ve veli veya vasilerine okul müdürlüklerince taşıma uygulamasına ilişkin farkındalık eğitimi verilmektedir. Bakanlığımız kayıtlarına göre özel eğitim kapsamında taşıma hizmeti sunulan öğrenci sayısı 2024-2025 eğitim öğretim yılında 140.306, 2025-2026 eğitim öğretim yılında 154.749'dur. Taşıma planlaması e-Okul ve Taşımalı Öğrenci Modülü üzerinden öğrenci bazında takip edilmekte, öğrencilerin okula devam durumları günlük olarak izlenmektedir.

Asıl belge: cevap PDF'i ↗

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir

BildirimlerSon dakika, kanunlar ve takip ettikleriniz

Yöntem · İletişim · KVKK · Gizlilik