Önergenin metni
51502 Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gerekçe
Gülderen VARLI Van Milletvekili Türkiye'de çocuk yoksulluğu, eğitimde fırsat eşitsizliği ve sosyal destek mekanizmalarındaki yetersizlikler, çocukların eğitim hakkından tam anlamıyla yararlanmasını zorlaştırmakta ve çocuk emeğinin çalışma yaşamında kullanılmasına ilişkin sorunları derinleştirmektedir. Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında işletmelerde gönderilen çocukların çalışma koşulları, iş sağlığı ve güvenliği, eğitim hakları ve yaşam haklarının korunması, kamusal sorumluluk bakımından ciddi biçimde ele alınması gereken konular arasındadır. FİSA Çocuk Hakları Merkezi'nin yayımladığı Türkiye'de Çocuğun Yaşam Hakkı İhlalleri bilgi notuna göre, 2026 yılının ilk beş ayında en az 303 çocuk önlenebilir nedenlerle yaşamını yitirmiştir. Merkezin 2026 haziran-ağustos döneminde yani yaz aylarını kapsayan raporunda ise en az 239 çocuğun önlenebilir nedenlerle yaşamını kaybettiği, bunlardan 44'ünün iş cinayetlerinde hayatını kaybettiği belirtilmiştir. Yaz aylarını kapsayan raporda, iş cinayetlerinde yaşamını yitiren çocuklardan 36'sının çalışırken, çocuklardan 3'ünün meslek lisesi, 2'sinin ise mesleki eğitim merkezi (MESEM) kapsamında işyerinde bulunduğu sırada yaşamını yitirdiği ve 5 çocuğun ise mevsimlik tarım işçisi olarak çalışırken yaşamını yitirmiş. Ayrıca yaşamını yitiren çocuklardan en az dördünün mülteci olduğu belirtilmiştir. Antalya Gazipaşa'da 15 yaşındaki Kadir Sevilgen'in iş cinayetinde yaşamını yitirmesi ve bu yıl iş cinayetlerinde yaşamının yitiren işçileştirilmiş çocuk sayısının 67'ye ulaşması alınan ve önlemlerin ve uygulanan politikaların yetersizliğini göstermektedir. Çocukların çalışma yaşamında hayatını kaybetmesi, yalnızca iş güvenliği tedbirleriyle sınırlı bir mesele değildir. Çocuk yoksulluğu, eğitime erişimde yaşanan eşitsizlikler, ailelerin geçim koşulları ve çocukların ucuz işgücü olarak kullanılmasına yol açan uygulamalar birlikte değerlendirilmelidir. Çocuğun üstün yararı, yaşam hakkı ve eğitim hakkı esas alınarak yürütülmesi gereken mesleki eğitim uygulamalarının, çocukların işgücü piyasasının ihtiyaçlarını karşılayan ucuz ve güvencesiz işgücü hâline gelmesinin önüne geçilmelidir. İşletmelerdeki eğitim süreçlerinin
niteliği, okulların izleme ve denetim sorumlulukları, çocukların tehlikeli işlerden korunması ve meydana gelen iş kazalarında sorumluların hesap verebilirliği bu açıdan önem taşımaktadır.
Van'da başta olmak üzere tüm illerde MESEM kapsamında eğitim gören çocukların sayısının, hangi sektörlerde ve hangi koşullarda bulunduğunun, iş kazaları ve yaşam hakkı ihlalleri bakımından karşı karşıya kaldıkları risklerin ortaya konulması gerekmektedir.
Sorular
- 2020-2026 yılları arasında Türkiye genelinde Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında eğitim gören öğrenci sayısı yıllara göre kaçtır?
- Bu öğrencilerin yaş, cinsiyet, meslek alanı ve ilçe bazındaki dağılımı nasıldır?
- 2. 2020-2026 yılları arasında MESEM kapsamında eğitim gören öğrencilerden iş kazası geçiren, yaralanan öğrenci sayısı kaçtır?
- İş cinayetinde yaşamını yitiren kişi sayısı kaçtır?
- Bu vakaların illere, yaş gruplarına ve sektörlere göre dağılımı nasıldır?
- 3. FİSA Çocuk Hakları Merkezi tarafından, iş cinayetlerinde yaşamını yitiren çocuklara ilişkin açıklanan veriler Bakanlığınız tarafından takip edilmekte midir?
- Bu vakalardan MESEM kapsamında eğitim gören öğrencileri ilgilendirenler hakkında Bakanlığınızca herhangi bir inceleme veya değerlendirme yapılmış mıdır?
- 4. MESEM kapsamında işletmelerde eğitim gören çocukların iş sağlığı ve güvenliği koşullarının izlenmesinden sorumlu okul yöneticileri ve koordinatör öğretmenlerin görev ve yükümlülükleri nelerdir?
- Bu sorumlulukların yerine getirilip getirilmediği hangi mekanizmalarla denetlenmektedir?
- 5. Son beş yılda Türkiye genelinde ve Van'da MESEM öğrencilerinin eğitim gördüğü işletmelere yönelik kaç denetim veya inceleme gerçekleştirilmiştir?
- Bu incelemelerde tespit edilen ihlaller nelerdir ve hangi idari işlemler uygulanmıştır?
- 6. MESEM kapsamında eğitim gören çocukların tehlikeli işlerde çalıştırılmasını önlemek amacıyla Bakanlığımız tarafından hangi tedbirler alınmaktadır?
- Çocukların yaşlarına, gelişimlerine ve eğitim haklarına uygun olmayan işlerde görevlendirilmesini engelleyen bir izleme mekanizması bulunmakta mıdır?
- 7. İş kazası veya iş cinayeti meydana gelen işletmelerde MESEM kapsamındaki eğitim faaliyetlerinin sürdürülmesine ilişkin hangi ölçütler uygulanmaktadır?
- Çocukların güvenliğini tehlikeye atan ihlaller tespit edildiğinde işletmelerin eğitim süreçlerinden çıkarılmasına yönelik hangi işlemler yapılmaktadır?
- İş cinayetleri ve işçileştirilen çocuklara ilişkin verilerin iller, sektörler ve yaş grupları bazında düzenli biçimde kamuoyuyla paylaşılması ve bu alandaki denetim sonuçlarının şeffaflaşırılması için yürütülen bir çalışma mıdır?
- 9. Van'da MESEM kapsamında eğitim gören öğrencilerin iş kazaları, çalışma koşulları, eğitim hakkı ihlalleri veya güvenlik sorunlarına ilişkin Bakanlığınıza ulaşan şikâyet ve başvuruların sayısı kaçtır?
- Bu başvuruların kaçı hakkında inceleme başlatılmış ve sonuçlandırılmıştır?
- 10. Van'da çocukların yoksulluk nedeniyle eğitimden kopmasını önlemek amacıyla Bakanlığımız ve beraber diğer kamu kurumlarının iş birliği ile kaç öğrenciye, ailesine sosyal destek sağlanmıştır?
- 11. İşçileştirilen çocukların önlenmesi, MESEM kapsamındaki çocukların güvenliğinin sağlanması ve iş cinayetlerinin tekrarlanmasının engellenmesi amacıyla eğitim politikalarında veya ilgili mevzuatta yeni düzenlemeler yapılması planlanmakta mıdır?
Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.
Bakanlığın cevabı
Cevap metni · Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin
T.C.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
Strateji Geliştirme Başkanlığı
100 EĞİTİMİN YÜZYILI
Sayı : E-32661919-610- 274
Konu : Yazılı Soru Önergelerinin Cevabı
44....../11./2026
7/50701
7/51197
7/51372
7/51376
7/51502
7/51504
7/51506
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
İlgi :a) 21.10.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1967277 sayılı yazınız.
b) 26.10.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1969168 sayılı yazınız.
c) 27.10.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1970098 sayılı yazınız.
ç) 28.10.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1971364 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazılarla iletilen Bingöl Milletvekili Ömer Faruk HÜLAKÜ'nün 7/50701, Van Milletvekili Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'in 7/51197, Adana Milletvekili Müzeyyen ŞEVKİN'in 7/51372, Artvin Milletvekili Uğur BAYRAKTUTAN'ın 7/51376, Van Milletvekili Gülderen VARLİ'nin 7/51502, Erzurum Milletvekili Meral DANIŞ BEŞTAŞ'ın 7/51504 ile Bartın Milletvekili Aysu BANKOĞLU'nun 7/51506 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Bilgilerinize arz ederim.
Yusuf TEKİN
Millî Eğitim Bakanı
Ek: Bilgi (10 Sayfa)
Atatürk Bulvarı No: 98 Kızılay 06648 ANKARA
e-posta: sgb@meb.gov.tr
Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr
Bilgi için: Ümit KARAKAYA
Telefon: (0312) 413 27 38
Faks: (0312) 418 75 39
7/51502
T.C.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
Strateji Geliştirme Başkanlığı
100 EĞİTİMİN YÜZYILI
VAN MİLLETVEKİLİ GÜLDEREN VARLİ'NİN 7/51502 ESAS NUMARALI YAZILI
SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Bakanlığımızca yayımlanan Millî Eğitim İstatistikleri, Örgün Eğitim 2025-2026 verilerine göre 2026 yılı Haziran ayının ilk haftası itibarıyla Türkiye genelinde resmî mesleki eğitim merkezlerinde 492.277, özel mesleki eğitim merkezlerinde 2.020 olmak üzere toplam 494.297 öğrenci öğrenim görmektedir. Bu öğrencilerin 408.236'sı erkek, 86.061'i kız öğrencidir. Örgün eğitim kurumlarına ilişkin istatistikler Bakanlığımızca her yıl kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Mesleki eğitim merkezi programlarında öğrencilerin işletmelerde aldıkları beceri eğitimi, örgün mesleki eğitimin bir parçasıdır. Öğrencilerin eğitim alacağı işletmeler, Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 142'nci maddesinde belirtilen ölçütlere göre işletme belirleme komisyonlarınca değerlendirilmektedir. Bakanlığımızın 2024/36 sayılı Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği Genelgesi uyarınca iş sağlığı ve güvenliği şartlarını sağlamayan işletmelere öğrenci gönderilmemekte, bu şartları yerine getirmeyen işletmelerle yapılan mesleki eğitim sözleşmeleri feshedilmektedir.
İşletmeler, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. İş yerlerinin iş sağlığı ve güvenliği yönünden denetimi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yetkisindedir. Bakanlığımızca işletmelerde verilen eğitimin öğretim programına ve mevzuata uygunluğu denetlenmektedir. Okul müdürlüğünün hazırladığı program doğrultusunda koordinatör öğretmenler, öğrencilerin işletmede yaptıkları çalışmaların öğretim programına uygunluğunu ve devam durumlarını izlemekte, sözleşmenin uygulanmasında karşılaşılan sorunları takip etmektedir. İşletmelerde gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınıp alınmadığı valiliklerce de takip edilmektedir.
Bakanlığımız İş Sağlığı ve Güvenliği Denetim Modülünde, 2020 yılından 2 Kasım 2026 tarihli veri derlemesine kadar mesleki eğitim merkezi öğrencilerine ilişkin toplam 5.924 kaza veya olay kaydı bulunmaktadır. Bu kayıtlara göre 14 öğrenci hayatını kaybetmiştir. Öğrencilerin işletmelerde geçirdikleri iş kazaları hakkında Bakanlığımızca gerekli inceleme ve soruşturmalar yürütülmektedir.
Öğrencilerin eğitime erişimlerini ve okula devamını desteklemek amacıyla Millî Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği kapsamında, taşıma şartlarını sağlayan ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine ücretsiz taşıma ve öğle yemeği hizmeti sunulmaktadır. Ayrıca taşıma merkezi okul müdürlüklerince sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının verileri de dikkate alınarak belirlenen öğrenciler ücretsiz öğle yemeğinden yararlandırılmaktadır.
Özel eğitim okul, kurum ve sınıflarına devam eden öğrenciler ile yaygın eğitim hizmetinden yararlanan özel eğitim kursiyerlerinin de Yönetmelik kapsamında resmî okul ve kurumlara ücretsiz taşınmaları sağlanmaktadır. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin 64'üncü maddesi uyarınca Bakanlığımıza bağlı resmî özel eğitim okullarında gündüzlü öğrenim gören öğrencilere ücretsiz öğle yemeği verilmektedir. Taşıma uygulaması kapsamında öğle yemeği sunulan okullardaki özel eğitim sınıflarına devam eden öğrenciler de bu hizmetten yararlanmaktadır.
T.C.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
Strateji Geliştirme Başkanlığı
100 EĞİTİMİN YÜZYILI
Van Valiliğince konuya ilişkin olarak;
Mesleki eğitim merkezi öğrencilerinin eğitim gördüğü işletmelerin koordinatör öğretmenlerce haftada bir kez denetlendiği, bu ziyaretlerde öğrencilerin eğitim süreçleri ile çalışma koşullarının izlendiği ve soruşturmaya esas teşkil eden bir ihmal tespit edilmediği,
Söz konusu öğrencilerin iş kazaları, çalışma koşulları, eğitim hakkı ihlalleri veya güvenlik sorunlarına ilişkin olarak Van İl Millî Eğitim Müdürlüğüne herhangi bir şikâyet veya başvuru ulaşmadığı ve bu kapsamda inceleme veya soruşturma yapılmadığı,
Van Valiliği, Van Büyükşehir Belediyesi ve Van İl Millî Eğitim Müdürlüğü iş birliğiyle 20.000 öğrenciye okul çantası, mont ve ayakkabı desteği sağlandığı, bildirilmiştir.
Asıl belge: cevap PDF'i ↗