Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
İnsanlar, sırf insan olmalarından dolayı birtakım haklara sahiptir. Bu haklar insan haklan olarak
tanımlanmaktadır. Sağlık hakkı da temel bir insan hakkıdır. Sağlık hakkı, insanların yaşamlarını
sürdürebilmesi için vazgeçilmez bir haktır.
Devletin, sağlık hakkı konusundaki görevleri iki açıdan ele alınmaktadır. Birincisi, sağlıklı
yaşam koşullarının oluşturulması ve kişilerin sağlıklı olmaları için gerekli önlemlerin
alınmasıdır. İkincisi, kişilerin hasta olmaları halinde her türlü sağlık hizmeti ve tıbbi yardımın
sağlanmasıdır. İlki önleyici sağlık hizmetleri kapsamında yer almaktayken, ikincisi sosyal
devlet anlayışımn bir gereği olarak birtakım sorumlulukların üstlenilmesini ifade etmektedir.
Bu bağlamda, gerek uluslararası, gerekse ulusal hukuk mevzuatlarında, kamu sağlığının
korunması ve tesis edilmesi hususlannda birtakım yasal düzenlemeler yapılmaktadır. Örneğin,
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 25. maddesi, ''''Herkesin, kendisinin ve ailesinin sağlığı ve
iyi yaşaması için yeterli yaşama standartlarına hakkı vardır; bu hak, beslenme, giyim, konut,
tıbbi bakım ile gerekli toplumsal hizmetleri ve işsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, yaşlılık ya da
kendi denetiminin dışındaki koşullardan kaynaklanan başka geçimini sağlayamama
durumlarında güvenlik hakkını da kapsaf hükümlerini içermektedir. Birleşmiş Milletler
Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesinin 12. maddesinde de sağlık hakkı
düzenlenmekte olup,
Sözleşmeye Taraf Devletler, herkesin, ulaşılabilecek en yüksek
fiziksel ve zihinsel sağlık standardına sahip olma hakkını kabul eder. Bu Sözleşmeye Taraf
Devletlerin, bu hakkın tam olarak kullanılmasını sağlamak için alacakları tedbirler şu
amaçlara yönelik olacaktır: a) Ölü doğum ve çocuk ölümleri oranlarının düşürülmesini ve
çocuğun sağlıklı bir şekilde gelişmesini sağlamak; b) Çevresel ve sınai sağlık şartlarının her
yönüyle iyileştirilmesi; c) Salgın, yöresel, mesleki ve diğer hastalıkların önlenmesi, tedavisi ve
kontrolü; d) Hastalık durumunda herkese tıbbi hizmet ve tıbbi bakım sağlayacak koşulların
yaratılması^^ ifadeleri yer almaktadır. Ayrıca Avrupa Sosyal Şartımn "Sosyal ve Tıbbi Yardım
Hakkı" başlıklı 13. Maddesi, ^'Akit Taraflar, sosyal ve tıbbi yardım hakkının etkili bir biçimde
kullanılmasını sağlamak amacıyla: 1-Yeterli olanağı bulunmayan ve kendi çabasıyla veya
başka kaynaklardan, özellikle bir sosyal güvenlik sisteminden yararlanarak böyle bir olanak
sağlayamayan herkese yeterli yardımı sağlamayı ve hastalık halinde bunun gerektirdiği bakımı
sunmayı; 2-Böyle bir yardım görenlerin, bu nedenle siyasal ve sosyal haklarının kısıtlanmasını
önlemeyi; 3-Herkesin kişisel veya ailevi mahrumiyet halini önlemek, gidermekya da hafifletmek
için gerekebilecek öneri ve kişisel yardımları uygun kamusal ya da özel hizmetler eliyle
alabilmesini sağlamayı, 4- Bu maddenin L, 2. ve 3. fıkralarında değinilen hükümleri,
ülkelerinde yasal olarak bulunan diğer Âkit Tarafların vatandaşları ile kendi vatandaşlarını
eşit tutarak, 11 Aralık 1953'te Paris'te imzalanmış olan Avrupa Sosyal ve Tıbbi Yardım
Sözleşmesi ile üstlendiği yükümlülükler çerçevesinde uygulamayı; taahhüt ederler"
hükümlerini içermekte, böylece sağlık hakkının korunması bağlamında devletlerin
yükümlülüklerini düzenlemektedir.
Ülkemizin iç hukuk mevzuatında da devletin temel sağlık hizmetleri konusunda üstlenmesi
gereken rol ve sorumluluklar çeşitli düzenlemelerde yer almaktadır. Anayasamızın 56.
maddesinde, ^^Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi
geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların
ödevidir. Devlet, herkesin hayatım, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan
ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık
kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler. Devlet, bu görevini kamu ve özel
kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir.
Sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde yerine getirilmesi için kanunla genel sağlık sigortası
kurulabilir hükümleri yer almaktadır. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunun 3'üncü
maddesinin j bendi ise ''Vatandaşların hastalıklardan korunma, sağlıklı çevre, beslenme, ana
çocuk sağlığı ve aile planlaması ve benzerî konularda eğitilmeleri ve takipleri bütün kamu
kuruluşlarının sorumluluğu, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, özel ve gönüllü
kuruluşların işbirliği içerisinde gerçekleştirilir şeklindedir.
Bütün bu düzenlemelere rağmen, vatandaşlanmız almış oldukları sağlık hizmetleri nedeniyle,
belirli istisnalar olmakla birlikte, Katma Değer Vergisi (KDV) adı altında vergi ödemektedir.
Oysa bir insan hakkı olan sağlık hakkının ifasının devlet açısından ek bir gelir kalemine
dönüştürülmesi, öncelikle
Anayasal haklar
olmak üzere insancıl kurallarla
bağdaştırılmamaktadır.
Buna ilaveten, 06.04.2018 tarihinde yayınlanan 7104 Sayılı Yasa ile KDV Kanunu'nun 13.
Maddesine (1) bendi eklenerek, Sağlık Bakanlığınca izin verilen gerçek veya tüzel kişiler
tarafından, Türkiye'de yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişilere, münhasıran sağlık
kurum ve kuruluşlarımn bünyesinde verilen; koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi, rehabilitasyon
hizmetlerine KDV istisnası uygulanmaya başlamıştır. Söz konusu KDV istisnasından
ülkemizin vatandaşları yararlanamamakta olup, aldıklan aynı hizmetler için sağlık
kuruluşlarında devlet hazinesine ek vergi ödemeleri gerekmektedir. Bu durumun evrensel insan
hakları çerçevesinde eşitliğe ve yaşam hakkına aykırı olduğu açıktır. Dolayısıyla, söz konusu
KDV istisnasının, sosyal devlet anlayışımızın bir gereği olarak, Türk vatandaşlarımız için de
uygulanması gerekmektedir.