Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile
görevlendirilenler devlet memuru sayılmaktadır. Devlet memuru her durumda tarafsız olmak
ve devletin menfaatlerini koruma zorundadır. Görevini yerine getirirken ayırım yapmaması,
kişilerin yararına veya zararına bir davranışta bulunmaması gerekir. Devlet memurunun
görevi sırasındaki eylem, işlem ve kararlarının etkilenmemesi için hediye almaması ve
menfaat sağlamaması düşünülmüş ve Devlet Memurları Kanunu'nun 29 ve 30'uncu
maddeleriyle hediye alma, menfaat sağlama yasağı düzenlenmiştir.
Devlet memuruna sağlanan kişisel menfaatler memurun görevi sırasındaki eylemini, işlemini
ve kararını etkilemektedir.
Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet Ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu, Devlet
memurlarının yurt dışında hediye alması konusunu da düzenlemiştir. Bu Kanun, Devlet
memurlarının, milletlerarası protokol, mücamele veya nezaket kaideleri uyarınca veya diğer
herhangi bir sebeple, yabancı devletlerden, milletlerarası kuruluşlardan, sair milletlerarası
hukuk tüzelkişiliklerinden, Türk uyruğunda olmayan herhangi bir özel veya tüzelkişi veya
kuruluştan aldıkları tarihteki değeri on aylık net asgari ücret toplamını aşan hediye veya hibe
niteliğindeki eşyayı aldıkları tarihten itibaren bir ay içinde kendi kurumlarına teslim
etmelerini zorunlu tutmuştur (yabancı devlet adamları ve milletlerarası kuruluş temsilcileri
tarafından verilen imzalı hatıra fotoğraflarının çerçeveleri hariç).
Bu düzenlemeye göre, Devlet memurlarının milletlerarası protokol ve nezaket kuralları
gereğince reddetmeleri mümkün olmayan hediyeleri kabul etmeleri uygun görülmekle
birlikte, alındığı tarihteki değeri asgari ücretin 10 aylık toplamını aşan hediyeleri bir ay
içerisinde kurumlarına teslim etmeleri gerekmektedir. (2016 yılı birinci yarısı için asgari
ücretin on aylık toplamı 13.000 TL'dir)
Ancak 3628 sayılı Kanun ile Mal Bildirimi Yönetmeliğindeki devlet memurunun Türk
uyruğunda olmayan herhangi bir gerçek veya tüzel kişi veya kuruluştan yurt dışında aldıkları
hediye veya hibe niteliğindeki eşya ile ilgili düzenleme, gerçekten de bazı olumsuzluklar
içermektedir.
Birinci olumsuzluk diğer herhangi bir sebep ifadesidir. Hediyenin veriliş amacı arasında
“diğer herhangi bir sebep” ifadesinin yer almasıdır. Milletlerarası bir kuruluş ya da yabancı
bir devlet, hediyeyi menfaat amaçlı olarak verebilir, hediyeyi bu amaçla vermese dahi verilen
hediyeler devlet memurunun O ülkeye karşı olan tutumunu etkileyebilir. Örneğin; yabancı bir
verebilir.
İkinci olumsuzluk yabancı kişi ve kuruluş ifadesidir. Hediye vermesi meşru kabul
edilenler arasında “Türk uyruğunda olmayan herhangi bir gerçek veya tüzel kişi veya
kuruluş” ifadesinin yer almasıdır. Günümüzde yabancı kişi ve kuruluşlar, Türkiye'de
çeşitli ihalelere katılmakta ve yatırım yapmaktadır. Söz konusu yabancı kişi ve
kuruluşlar, işleriyle ilgili olarak diğer Türk vatandaşları gibi devlet memurlarıyla
muhatap olmaktadırlar. Bu yabancı kişi ve kuruluşların devlet memurlarına
verecekleri hediyeler menfaat amaçlı olabilir.
Üçüncü olumsuzluk hediyelerden hangilerinin hazineye intikal edeceğini gösteren
limittir, Verilen hediyelerin devlet memurunda kalıp kalmayacağını belirleyen limit
olan on aylık asgari ücret toplamı, çeşitli kamu görevlileri açısından göreceli bir
miktardır. Söz konusu miktar, farklı konumdaki iki devlet memuru açısından farklı
biçimde algılanabilir.
Sayılan nedenlerden dolayı “Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla
Mücadele Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi” hazırlanarak,
olumsuzlukların ortadan kaldırılması hedeflenmiştir.