İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/2275 · Kanunlaştı

Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Bu teklif kanunlaştı: 7527 sayılı Kanun (30 Temmuz 2024 kabul, 2 Ağustos 2024 Resmî Gazete).

Teklif ile; sahipli hayvan ve sahipsiz hayvan kavramlarının açık bir şekilde tanımlanması, hayvan bakımevi tanımında uyum değişikliğinin yapılması, kamu güvenliği ve sağlığının korunması açısından yerel yönetimlere yetki verilmesi, sahipli hayvanın sahibi tarafindan terk edilmesi kabahatine ilişkin idari para cezasının artırılması, yerel yönetimler adına toplanan sahipsiz hayvanları bakımevi dışında bir yere terk etmek veya bakımevinde barındırılan hayvanı bakımevi dışında bir yere bırakmak fiilinin kabahat olarak düzenlenmesi, il özel idarelerine sorumluluk alanındaki sahipsiz hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürme sorumluluğu yüklenmesi ile sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol altına alınması sağlanarak insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından oluşan risklerin ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Harun Mertoğlu
AK Parti · Rize

Komisyon süreci

  1. 12 TEMMUZ 2024
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu
    Geliş 12 Temmuz 2024 · Raporunu Verdi · 23 Temmuz 2024
  3. TALİ KOMİSYON
    Adalet Komisyonu
    Geliş 12 Temmuz 2024 · Raporunu Vermedi
  4. TALİ KOMİSYON
    Çevre Komisyonu
    Geliş 12 Temmuz 2024 · Raporunu Vermedi
  5. TALİ KOMİSYON
    İçişleri Komisyonu
    Geliş 12 Temmuz 2024 · Raporunu Vermedi
  6. 30 TEMMUZ 2024
    Kanunlaştı
    7527 sayılı

Genel Kurul'daki açık oylama

29 Temmuz 2024
273 – 224
273 kabul224 ret1 çekimser95 katılmadı7 boş sandalye
Kim ne oyladı? →

Bu teklifteki açık oylamalar

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
Ülkemizde hayvanlann rahat yaşamalarını ve hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini temin etmek, hayvanların acı ve eziyet çekmelerine karşı en iyi şekilde korunmalarını, her türlü mağduriyetlerinin önlenmesini sağlamak amacıyla 2004 yılında 5199 sayılı Hayvanlan Koruma Kanunu kabul edilmiştir. Yaşanan ve gelişen süreç içerisinde bu Kanım sahipsiz hayvanların rahat yaşamım ve can güvenliğini tam anlamıyla sağlayamadığı gibi insanların ve diğer canlıların yaşadıkları sorunları çözmekte de yetersiz kalmıştır. Sahipsiz hayvanlar, özellikle başıboş köpekler; son yıllarda popülasyonım kontrol altına alınamaması nedeniyle giderek büyüyen bir sorun haline gelmiştir. Sayılan her geçen gün artan ve sokaklarda sürüler halinde yaşamaya başlayan başıboş köpekler, en temel insan hakkı olan yaşam hakkım dahi tehdit eder bir boyuta ulaştığı gibi çevre temizliği, toplum sağlığı, kamu düzeni ve güvenliği ile diğer hayvanların yaşamını ve varlığım da tehlikeye atmaktadır. Mevcut Kanun ile hayvanların toplanması ve rehabilitasyonuna ilişkin sorumluluk belediyelere verilmiş ancak gerekli denetim mekanizmalan tesis edilemediğinden, ilgili kuruluşlar üzerine düşeni tam anlamıyla yerine getirememiş ya da mevzuatın dar yorumlanması sebebiyle çözüme katkı sunmak istedikleri halde mevzuatla kendilerine çizilen smırları geçemediklerinden popülasyon her geçen gün katlanarak artmaya devam etmiştir. Her ne kadar hayvanların korunmasına yönelik iyi niyetli girişimlerde bulunulsa da sahipsiz hayvanlar üzerinden özellikle dijital ortamda; kontrolsüz bağış kampanyaları, buradan beslenen oluşumlann propagandası ile tedbir almaya çalışan kurum, kuruluş ve kişilere yönelik dezenformasyon çalışmaları yürütülmektedir. Sahipsiz hayvanlann sayılarımn kontrol altına alınması bir yana bazı çevrelerce adeta sahipsiz hayvanların kontrolsüz artışı desteklenmektedir. Bu durum, iyi niyetle yapılan bağışlann belirsiz ve kanun dışı maksatlarla kullamlabilmesine imkân tanımakta ve popülasyon kontrol çalışmalanm sekteye uğratmaktadır. Sahipsiz köpek popülasyonunun kontrol altında tutulamaması sebebiyle popülasyonun kontrolsüz bir şekilde büyümesi çeşitli riskler doğurmaktadır. Halihazırda yaşanan sahipsiz hayvan sorununun farklı boyutları bulunmakta olup bunları birkaç başlık altında ifade etmek gerekirse: a) Bir bölgede sahipsiz hayvan sayısımn artması sonucunda, orada yaşayan insanlann vücut bütünlüğü, can güvenliği ve yaşam standartlan tehlikeye girmektedir. Emniyet Genel Müdürlüğü verileri doğrultusunda 2019-2023 yıllan arasında hayvana çarpma şeklinde 3.534 trafik kazası ve buna bağlı olarak 55 ölüm ve 5.147 yaralanma meydana gelmiştir. b) Sahipsiz hayvan popülasyonunun yoğunluğu sebebiyle vatandaşların psikolojik açıdan olumsuz sonuçlara sebebiyet verecek şekilde sosyal hayatı kısıtlanmaktadır. Ayrıca sahipsiz hayvanların kamusal alanlarda beslenmesi, vatandaşlar arasmda sözlü veya fiziksel tartışmalara sebep olmakta bu da toplumsal gerginliği arttırmaktadır. Hayvan saldınsı sonucu yaralanan ve hayatım kaybedenlerin medyaya yansıyan haber ve görüntüleri toplumda infiale sebep olmakta ve kamu kurumlarına olan güvenin azalmasına yol açmaktadır. c) Kontrol edilemez noktaya ulaşan sahipsiz hayvan popülasyonu sebebiyle artan saldırılar, kuduz vakaları, zoonoz hastalıklar ile maddi ve manevi kayıplara sebep olmaktadır. Bu durum. Anayasa ile koruma altına alman sağlık, güvenlik, yaşam hakkı, maddi varlık ve vücut bütünlüğünün korunması gibi insan haklarmm ihlaliyle sonuçlanmaktadır. ç) Sahipsiz hayvanlar; koyun, keçi, inek, buzağı, tavuk gibi ekonomik değeri olan çiftlik hayvanlanna saldırarak maddi kayıplara sebebiyet vermektedir. d) Araştırmalara göre Ülkemiz; Dünya Sağlık Örgütü'nün yayınladığı "Kuduz Riskli Temasın Yüksek Olduğu Ülkeler" kategorisinde yer almaktadır. Sağlık Bakanlığı'nm verilerine göre; 2018-2022 yılları arasında kuduz riskli temas sayısı ortalama 267.125 iken 2023 yılında bu sayı 437.601 olarak bildirilmiştir. 2019-2023 Türkiye Zoonotik Hastalıklar Eylem Plamnda zoonoz hastalıklarla mücadele yöntemlerinde enfeksiyon zincirinin kıniması için sahipsiz köpek sayısımn kontrol altında tutulması ve hayvanların bakımevlerinde barındırılması önerilmiştir. Dahası ABD, Japonya, İsveç, Norveç, Hollanda, İrlanda, İngiltere, Fransa, Finlandiya, Almanya, Çek Cumhuriyeti, Kanada, Avustralya gibi ülkelerin dışişleri bakanlıkları kendi internet sayfalannda, Türkiye'ye gidecek vatandaşlarını "saldırgan başıboş köpek çeteleri" ve "kuduz" riski baklanda uyarmaktadır. Bu husus turizm gelirlerinin önemli bir kalem olduğu ülkemizin itibarı bakımından olumsuz bir izlenim oluşturmaktadır. Sağlık Bakanlığı Verilerine Göre Yıllar İtibarıyla Kuduz Riskli Temas ve Vaka Sayıları Grafiği 500000 450000 350000 300000 zooooo 150000 50000 IKudu: Rüldi Temu e) Sahipsiz köpek saldınları nedeniyle ölen kişilerin yakınları veya yaralanan kişiler, ilgili yerel yönetime karşı dava açmakta olup bu davalar neticesinde hizmet kusuru nedeniyle maddi-manevi tazminat kararlarına hükmedilmektedir. Sahipsiz hajrvanlarm saldırısı sonucunda valiliklere ve yerel yönetimlere açılmış birçok tazminat davası bulunmaktadır. f) Sahipsiz köpekler çok ağır koşullarda hayatta kalma mücadelesi verirken hem kendi türlerinin hem de ceylan ve karaca gibi yabani diğer hayvanlann ve doğamn zarar görmesine neden olmaktadır. Valiliklerce yapılan bildirime göre Ülkemizde yaklaşık 2 milyon sahipsiz köpek olduğu ifade edilse de hayvanlann yıl içerisinde 1-2 defa doğum yapabilmeleri ve her defasında ortalama 6-8 arasında yavru doğurmaları sebebiyle sahipsiz köpek popülasyonunun yaklaşık 4 milyon olduğu tahmin edilmektedir. Araştırmalara göre bir bölgede bulunan bir dişi ve erkek köpek 1. yılın sonunda 16 yavru, 2. yılın sonunda 128 yavru, 3. yılın sonunda 512 yavru, 4. yılın sonunda 2048 yavru, 5. yılın sonunda 12.288 yavru ve 6. yılın sonunda 67.000 hayvandan oluşan bir popülasyona ulaşabilmektedir. Elbette her doğan köpek yaşayamayabilir ancak üreme hızının anlaşılabilmesi için bu örnek önemlidir. Köpek popülasyonu doğrusal değil üstel olarak artmaktadır. Sahipsiz hayvanlann kontrolü maksadıyla 2004 yılmdan günümüze dek popülasyon kontrolü maksadıyla kısırlaştırma ve bakımevi kurulumu çalışmaları yürütülmektedir. Mevcutta yaklaşık 105 bin hayvan kapasiteli 322 adet hayvan bakımevi bulunmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı Verilerine Göre Yıllar İtibarıyla Kısırlaştırılan ve Sahiplendirilen Hayvan Sayısı Tablosu Yıl Kısırlaştırılan Hayvan Sahiplendirilen Hayvan 2004 4.682 4.849 2005 12.204 5.288 2006 21.363 6.664 2007 39.071 8.068 2008 42.560 9.726 2009 29.641 12.481 2010 55.624 17.926 2011 26.713 20.426 2012 85.408 20.761 2013 129.708 22.976 2014 132.433 25.040 2015 102.744 63.855 2016 149.720 38.218 2017 203.905 48.734 2018 162.612 37.983 2019 176.186 42.808 2020 181.688 35.982 2021 267.091 39.977 2022 342.879 37.503 2023 338.363 33.739 TOPLAM 2.504.595 533.004 Bilimsel verilere göre, sahipsiz hayvarılarm popülasyonunun kontrol altına alınabilmesi maksadıyla tüm popülasyonun %70'inin kısırlaştıniması gerekmektedir. Ülkemizde bir yılda en fazla 342.879 hayvan kısırlaştırılmış olup bu rakam popülasyonun (4 milyon) yaklaşık %8,5'i oranına denk gelmektedir. Kısırlaştırmanın uzun dönemde popülasyon üzerinde etki etmediği görülmektedir. Bununla birlikte; sürü halinde yaşayan sahipsiz hayvanlann kısırlaştınimasımn saldırgan davramşlan azaltmadığı, bu davramşlara ilişkin bir etkiye sahip olmadığı hatta bazı durumlarda saldırganlığın da arttığım gösteren bilimsel çalışmalar mevcuttur. Ülkemizin sahipsiz hayvan popülasyonunun yönetimine ilişkin uyguladığı yakalakısırlaştır-sal metodunun dünyada uygulandığı ülke sayısı oldukça azdır. Metoda göre, sahipsiz hayvan yakalanır, kısırlaştırılır ve daha sonra toplandığı yere bırakılır. Ancak bu metot, sahipsiz hayvan sayısı az olan ülkeler için bile yeterli olmayan bir uygulamadır. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütünün (OIB), konuya ilişkin raporunda da belirtildiği üzere köpek popülasyonunun, olması gerekenden çok daha fazla olduğu habitatlarda, yakala-kısırlaştır-sal metodu hiç veya amaçlandığı gibi etki göstermemektedir. Bu durum raporda şöyle ifade edilmektedir; ''"Kısıtlı köpekpopûlasyonuna ve yeterli kaynağa sahip ülkelerde; Yakala-Kısırlaştır-Sal metodu etkili olacaktır. Bu yöntem yerel halkın hassasiyetini, hayvan yakalamayı, insancıl ötanaziyi, aşılamayı, kısırlaştırma tekniklerini, damgalamayı, hayvanı salıvermeyi ve popülasyon üstündeki uzun süreli etkiyi içerir. Bu yöntemin sınırlamaları da ele alınmalıdır. Büyük köpek popûlasyonuna sahip ülkeler; mümkün olan en az acı verici düzeyde ölüm şeklini içeren insancıl uyutma yöntemlerine ihtiyaç duymaktadır. Ancak yine de, bu durum, tamamlayıcı başka bir grup eylemle birlikte uygulanmazsa, etkisiz kalacaktır" Özetle, Ülkemizde mevcut popülasyon ele alındığında yakala-kısırlaştır-sal metodu bir çözüm değildir. Ülkemizin 2004'ten beri yaşadığı tecrübe de bunu net bir şekilde ortaya koymuştur. Avrupa ülke örneklerine bakıldığında genel olarak; günümüzde sokaklarda sahipsiz hayvan bulunmadığı, sahipsiz hayvanların bakımevlerinde tutulduğu ve bazı ülkelerde belli bir süreye kadar sahiplendirilemeyen hayvanlara veteriner kontrolünde ötanazi yapıldığı görülmektedir. Avrupa'da 18. ve 19. yüzyılda başta kuduz salgım olmak üzere çeşitli sebeplerden dolayı, sahipsiz hayvanların sistematik operasyonlarla ve çoğunlukla silah veya zehir kullanılarak itlaf edildiği yayınlarda geçmektedir. Avrupa'da olduğu gibi dünyamn birçok ülkesinde de itlaf etmek, popülasyonu sürekli kontrol altında tutmada yöntem olarak kullamimıştır. Ülkemizde de 13 Haziran 1932 tarihli ve 2123 sayılı Resmî Gazete'de; sahipsiz hayvanların hepsinin itlaf edilmesi, sahipli köpeklerin başıboş bırakılmaması ve ağızlık-tasma ile gezdirilmesi, serbest bırakılmış sahipli köpeklerin itlaf edilmesi, itlafın belediyelerce yapılması hususlarının yer aldığı bir tamim yayımlanmıştır. Ayrıca 2003 tarihinde Ülkemizin de taraf olduğu Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi'nde başıboş köpek sayısımn sorun teşkil ettiğine kanaat getirilmesi halinde hayvanlara uygulanacak tedbir olarak hiçbir farklı gerekçe aranmaksızın sayıyı azaltmak üzere belirtilen usullerde ötanazi işleminin yapılması uygun bulunmaktadır. İngiltere, Fransa ve ABD'nin bazı eyaletlerinde "Yakala-Kısırlaştır-Tut-Ötanazi Modeli" uygulanmaktadır. Tıbbi gerekçelere ek olarak İngiltere'de 7 gün, Fransa'da 8 gün, ABD'de eyaletlerce belirlenmiş süre sonunda sahiplendirilemeyen hayvanlara veteriner kontrolünde ötanazi yapılabileceğine ilişkin mevzuat hükümleri bulunmaktadır. Hindistan ve bazı Balkan ülkelerinde hayvan popülasyonuyla mücadele yöntemi, Ülkemizdeki gibi "Yakala-Kısırlaştır-Sal" metodudur. 60 milyon sahipsiz köpek bulunan Hindistan'da dünyadaki tüm kuduz ölümlerinin %36*sı gerçekleşmektedir. Bu mücadele yöntemini uygulayan ülkelerde, sahipsiz hayvan sorunu görülmektedir. Sonuç olarak; gelinen süreçte sahipsiz haj^anlarm sorun haline gelmesi, özellikle başıboş köpeklerin saldırıları sonucunda can kayıplarının artması ve sorunun zaman geçtikçe büyümesi karşısında 5199 sayılı Hayvanlan Koruma Kanununda oluşan ihtiyaçlara binaen değişiklik yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda hazırlanan Kanun Teklifi ile sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol altına alınması sağlanarak, insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından oluşan risklerin ortadan kaldıniması amaçlanmaktadır.

Maddeler

17 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1ekliyoribare değişikliği5199 sayılı
24/6/2004 tarihli ve 5199 sayılı Hayvanlan Koruma Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Kanunun amacı;" ibaresinden sonra gelmek üzere "insan, hayvan ve çevre sağlığı gözetilmek kaydıyla" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 1 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Düzenlemeyle, hayvanların korunmasında insan, hayvan ve çevre sağlığının gözetilmesi Kanunun amaçları arasına alınmaktadır. Böylelikle, insan, hayvan ve çevre sağlığı öncelikli hale getirilmekte ve bu Kanım ile ilgili diğer kanunların uygulanmasında yaşanabilecek tereddütleri gidermek amaçlanmaktadır.
Madde 2değiştiriyoribare değişikliği
5199 sayılı Kanımun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) ve (j) bentleri aşağıdaki şekilde ve (k) bendinde yer alan "ve hayvanların rehabilite edileceği" ibaresi hayvanların sahiplendirilinceye kadar barındırıldığı ve rehabilite edildiği" şeklinde değiştirilmiştir. "f) Sahipsiz hayvan: Sahipli hayvanlar dışında kalan evcil hayvanları, j) Sahipli hayvan: Bir kişi, kuruluş, kurum ya da tüzel kişilik tarafından sahiplenilen, bakımı, aşıları, periyodik sağlık kontrolleri yapılan ve Bakanlık veri tabanma kaydedilen ev hayvanlarım,"
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Düzenlemeyle, sahipsiz hayvanlara ilişkin yürütülecek çalışmalarda, tereddüde mahal verilmemesi ve kedi ve köpeklerin sahipli hayvan statüsüne alınabilmesi için 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında Bakanlık veri tabanına kaydedilmesi zorunluluğu bulımduğundan sahipli hayvan ve sahipsiz hayvan kavramları açık bir şekilde tanımlanmaktadır. Ayrıca, uygulamada tereddüde mahal verilmemesi amacıyla ve Kanunda yakalakısırlaştır-sal metodunun kaldıniması sebebiyle hayvan bakımevi tanımında uyum değişikliği yapılmaktadır.
Madde 3değiştiriyoribare değişikliği5199 sayılı
5199 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasımn (b) bendi yürürlükten kaldınimış, (d) bendinde yer alan "hayvanlara bakan veya bakmak" ibaresi "hayvanlan sahiplenmek" şeklinde ve (j) bendinde yer alan "ve güçten düşmüş hayvanların korunması" ibaresi "hayvanların sahiplendirilinceye kadar bakılmalan" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Kanun kapsamında yapılan değişikliklerle sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların hayvan bakımevlerine toplanması ve buralarda rehabilite edilerek sahiplendirilinceye kadar bakılacak olması sebebiyle bakımevleri dışında bir hayvana bakmamn onun yasal sorumluluğunu alarak sahiplenilmesi suretiyle mümkün olabileceği ilkesi kabul edilmektedir. Değişiklikle, uygulamada tereddüde mahal verilmemesi ve popülasyon yönetimine ilişkin getirilen yeni yaklaşım kapsamında uyum düzenlemeleri yapılmaktadır.
Madde 4değiştiriyoribare değişikliği5199 sayılı3285 sayılı
5199 sayılı Kanunim 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan ", 3285 sayılı Hayvan Sağlığı Zabıtası Kanununda öngörülen durumlar dışmda" ibaresi "kanuni istisnalar hariç" şeklinde, üçüncü fıkrasında yer alan "çevreye olabilecek" ibaresi "insan ve çevre sağlığı için oluşabilecek" şeklinde ve "Çevre ve Şehircilik Bakanlığı" ibaresi "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı" şeklinde, dördüncü fıkrasının son cümlesi aşağıdaki şekilde ve altıncı fıkrasında yer alan "hayvanlara bakan veya bakmak" ibaresi "hayvanları hayvan bakımevi kurarak sahiplenmek" şeklinde değiştirilmiştir. "Bakımevlerine alman hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydedilir ve rehabilite edilenler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılır."
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Maddenin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle, 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununtm 47 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile 3285 Sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu yürürlükten kaldırılmış olması ve birden fazla kanımda ötanaziye ilişkin istisnai düzenlemeye yer veriliyor olması sebebiyle hüküm revize edilmektedir. Maddenin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle. Kanunun amaç maddesinde hayvanların korunmasında insan, hayvan ve çevre sağlığımn öncelikli hale getirilmesi sebebiyle uyum amacıyla aynı doğrultuda düzenleme yapılmakta ve Bakanlık ismi güncel hale getirilmektedir. Günümüzde kontrol edilemez noktaya ulaşan sahipsiz hayvan popülasyonu sebebiyle artan saldınlar, kuduz ve benzeri zoonoz hastalıklar ile maddi ve manevi kayıplar yaşanmasımn ana sebeplerinden birisi hayvanlann alındığı ortama geri bırakılmasıdır. Bu sebeple, mevcutta uygulanan yakala-kısırlaştır-sal metodu yerine Kanım ile yeni bir yaklaşım getirilmektedir. Maddenin dördüncü fıkrasında bu doğrultuda yapılan değişiklikle, hayvan bakımevlerine alınan hayvanlarmdan rehabilite edilenlerin sahiplendirilinceye kadar bu yerlerde barındırılması hüküm altına alınmaktadır. Aynca doğru ve güncel veri sağlanabilmesi amacıyla hayvan bakımevlerine alman hayvanlann Bakanlık veri sistemine kaydedileceği düzenlenmektedir. Maddenin altıncı fıkrasında yapılan değişiklikle, hayvanlann bakımı için sahiplenilmesi gerektiğinden yapılacak tahsislerin amacı netleştirilmek suretiyle Kanun ile belirlenen yeni yaklaşıma uyum sağlanması amaçlanmaktadır.
Madde 5değiştiriyoribare değişikliği5199 sayılı
5199 sayılı Kanunim İkinci Kısım Dördüncü Bölüm başlığında yer alan "Öldürülmesi" ibaresi "Ötanazisi" şeklinde ve 13 üncü maddesinin başlığı "Hayvanların ötanazisi" şeklinde değiştirilmiş, maddeye birinci fıkradan önce gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiş ve mevcut ikinci fikrasmm ikinci cümlesinde yer alan "Öldürme esas ve usulleri" ibaresi "Öldürme ve ötanazi işlemine ilişkin esas ve usuller" şeklinde değiştirilmiştir. "Bakımevine alınan hayvanlardan saldırgan olan, bulaşıcı veya tedavi edilemeyen hastalığı bulunan ya da sahiplenilmesi yasak olan hayvanlara yerel yönetimlerce ötanazi yapılır. Sahipsiz hayvan popülasyonunun; kamu güvenliği bakımından tehlike oluşturmasına veya hayvandan hayvana ya da hayvandan insana bulaşan hastalıklann görülmesine, su kaynaklarımn, yaban hayatının ve biyolojik çeşitliliğin zarara uğramasına sebebiyet vermesi halinde ilgili yerel yönetim tarafından sahipsiz hayvanlara ötanazi yapılabilir,"
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun ikinci Kısım Dördüncü Bölüm başlığı ile 13 üncü maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Ev Hayvanlarımn Korunmasına Dair Avrupa S özleşmesi'nde taraflara başıboş köpek sayısmm sorun teşkil ettiğine kanaat getirilmesi halinde hayvanlara uygulanacak tedbir olarak hiçbir farklı gerekçe aranmaksızın sayıyı azaltmak üzere belirtilen usullerde ötanazinin de dâhil olduğu gerekli yasal ve idari tedbirleri alma görevi vermektedir. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 9 uncu maddesinde de ötanazinin uygulanacağı durumlar tammlanmıştır. Düzenlemeyle sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol altına alınabilmesi maksadıyla, söz konusu hayvanlar toplamlarak hayvan bakımevlerine götürüldükten sonra almdıklan ortama geri bırakılmalan yerine, öncelikle sahipsiz köpeklerin sahiplendirilmesi esas alınmakta ve ötanazi yapılacak hayvanların nitelikleri belirlenmektedir. Ayrıca yerel yönetimlerce ötanazi uygulaması yapılabilmesinin kamu güvenliği ve sağhğımn korunması açısından doğru bir yöntem olduğu değerlendirildiğinden yerel yönetimlere yetki verilmektedir. Bu amaçla; maddeye eklenen birinci fıkra ile bakımevine alman hayvanlardan saldırgan olan, bulaşıcı veya tedavi edilemeyen hastalığı bulunan ya da sahiplenilmesi yasak olan haj^anlara yerel yönetimlerce Ötanazi yapılması öngörülmektedir. Maddeye eklenen ikinci fıkra ile sahipsiz hayvan popülasyonunun; kamu güvenliği bakımından tehlike oluşturmasına veya hayvandan hayvana ya da hayvandan insana bulaşan hastalıkların görülmesine, su kaynaklanmn, yaban hayatmm ve biyolojik çeşitliliğin zarara uğramasına sebebiyet vermesi halinde ilgili yerel yönetimler tarafından sahipsiz hayvanlara ötanazi işlemi yapılabilmesi sağlanmaktadır. Maddenin mevcut ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle de ötanazi işlemine ilişkin esas ve usullerin Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmaktadır.
Madde 6ekliyoribare değişikliği5199 sayılı
5199 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde yer alan "Tıbbî" ibaresi "Kanuni ve tıbbî" şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya aşağıdaki bent eklenmiştir. "o) Yerel yönetimler adına toplanan sahipsiz hayvanları bakımevi dışında bir yere terk etmek veya bakımevinde barındırılan hayvam bakımevi dışında bir yere bırakmak."
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde yapılan değişiklikle, bu Kanunla sahipsiz hayvanlann popülasyon yönetimine ilişkin yeni bir yaklaşım getirilmesi nedeniyle hayvanlara yapılacak müdahalenin sadece tıbbi gerekçelerle değil Kanunda yer alan diğer istisnai durumlarda da yapılabilmesine imkan tanınmaktadır. Maddenin birinci fıkrasına eklenen (o) bendiyle, yerel yönetimler adına toplanan sahipsiz hayvanlann bakımevi dışında bir yere terk edilmesi veya bakımevinde barındırılan hayvanların bakımevi dışında bir yere bırakılması fiilleri yasak kapsamına alınmaktadır. Böylelikle, sahipsiz hayvanlann toplanması, hayvan bakımevlerine götürülmesi ve bu hayvanlann sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevi bünyesinde bakılmasına ilişkin hükümlerin uygulanmasının ve yerel yönetimlerin görev ve sorumluluklarım eksiksiz olarak yerine getirmelerinin sağlanması amaçlanmaktadır.
Madde 75199 sayılı
5199 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin birinci fıkrasımn (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (Q bendi yürürlükten kaldınimıştır. "b) îl sınırları içinde hayvanların korunmasına ilişkin ve sahipsiz hayvanlardan kaynaklı sorunları belirleyip, sorunlarm çözüm tekliflerini içeren yıllık, beş yıllık ve on yıllık plan ve projeler yapmak, yıllık hedef raporları hazırlayıp Bakanlığın uygun görüşüne sunmak, Bakanlığın olumlu görüşünü alarak insan, hayvan ve çevre sağlığına ilişkin her türlü önlemi almak,"
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Düzenlemeyle, sahipsiz hayvanlann korunmasına yönelik yürütülen çalışmalann yanı sıra insan, hayvan ve çevre sağlığım korumaya yönelik olarak sahipsiz hayvanlardan kaynaklı sorunlan belirlemek ve bu sorunlara ilişkin çözüm önerileri üretmek il hayvanları koruma kurulunun görevleri arasına alınmaktadır. Ayrıca, Kanunun 18 inci maddesinin teklifle yürürlükten kaldırılması sebebiyle maddede uyum düzenlemesi yapılmaktadır.
Madde 8değiştiriyor5199 sayılı
5199 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "İnsan, hayvan ve çevre sağhğınm korunması amacıyla bakımevleri, hastaneler ve ameliyathaneler kurmak, bunlara ilişkin ilaç, alet ve ekipmanlan temin etmek ile bakımevlerinde bakım, rehabilitasyon ve sahiplendirme gibi faaliyetleri yürütmek için, başta yerel yönetimler olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara teşvik veya Bakanlıkça uygun görülen miktarlarda mali destek sağlanır."
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Düzenlemeyle, başta yerel yönetimler olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara yapılacak desteğin kapsamı genişletilmektedir. Böylelikle, insan, hayvan ve çevre sağlığımn korunması amacıyla hayvanlar için ameliyathaneler kurmak, bunlara ilişkin ilaç, alet ve ekipmanları temin etmek ile bakımevlerinde barmdmlan hayvanların sahiplendirilmesine yönelik faaliyetler teşvik kapsamma alınmaktadır. Ayrıca, Kanımun amaç maddesindeki değişiklik doğrultusunda uyum düzenlemesi yapılmaktadır.
Madde 9değiştiriyoribare değişikliği5199 sayılı
5199 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan "ve bu suretle bulundurduğu" ibaresi "veya sahiplendiği" şeklinde ve fıkramn son cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Söz konusu hayvanlardan sahiplendirilme niteliği olanlar sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevinde banndınlır."
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Düzenlemeyle, sahipsiz hayvanlardan sahiplendirilme niteliği olanlann sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevinde banndırılmasına ilişkin değişikliğe ve bu Kanunla sahipsiz hayvanların popülasyon yönetimine dair getirilen yeni yaklaşıma nynm sağlanması amaçlanmaktadır.
Madde 10ibare değişikliği5199 sayılı
5199 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin birinci fıkrasımn (ı) bendinde yer alan "ikinci" ibaresi "dördüncü" şeklinde, (j) bendinde yer alan "hayvan başına iki bin" ibaresi "hayvan başına altmış bin" şeklinde ve aym bentte yer alan "idarî para cezası." ibaresi "; (o) bendine aykın davrananlara hayvan başına elli bin Türk lirası idarî para cezası." şeklinde değiştirilmiş, ikinci fıkrada yer alan "hayvan koruma gönüllüsü," ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Düzenlemeyle, caydıncıhğm sağlanması amacıyla sahipli hayvamn sahibi tarafından terk edilmesi kabahatine ilişkin idari para cezası artınimakta ve yerel yönetimler adına toplanan sahipsiz hayvanları bakımevi dışında bir yere terk etmek veya bakımevinde banndırılan hayvanı bakımevi dışında bir yere bırakmak fiili kabahat olarak düzenlenerek ilk kez idari yaptmma tabi tutulmaktadır. Ayrıca, bu Kanunla yapılan değişikliklere yönelik uyum düzenlemeleri yapılmaktadır.
Madde 11ibare değişikliği5199 sayılı
5199 sayılı Kanunun 28/A maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "birinci" ibaresinden sonra gelmek üzere ", ikinci ve üçüncü" ibaresi eklenmiş ve yedinci fıkrasında yer alan "hayvan koruma gönüllüsü," ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Gerekçe: Maddeyle, Kanunun 28/A maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Düzenlemeyle, bu Kanunla yapılan değişikliklere yönelik uyum düzenlemeleri yapılmaktadır.
Madde 12değiştiriyoribare değişikliği5199 sayılı4631 sayılı
5199 sayılı Kanunim 31 inci maddesinde yer alan "3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu" ibaresi "5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Maddeyle, Kanunun 31 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Düzenlemeyle, 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu ile 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanununu daha önce 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile mülga edildiğinden madde metninde uyum düzenlemesi yapılmaktadır.
Madde 13değiştiriyoribare değişikliği5199 sayılı
5199 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin başlığı "Yerel yönetimlerin sorumluluğu" şeklinde değiştirilmiş, birinci fıkrasmda yer alan "büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer" ibaresi madde metninden çıkarılmış, fıkraya "korunması ve" ibaresinden sonra gelmek üzere "sahiplendirilinceye kadar" ibaresi, ikinci fıkrasımn ikinci cümlesinde yer alan "olmayan belediyeler" ibaresinden sonra gelmek üzere "ile il özel idareleri" ibaresi eklenmiş ve fıkranın üçüncü ve dördüncü cümleleri ile üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Bakımevlerine alman hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydedilir. Rehabilite edilenler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındınlır." "Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler bakımından, geçici 4 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kaynağı ayırmayan belediye başkam ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, rehabilite etmek veya sahiplendirilinceye kadar bakmak için sarf etmeyen ya da bu kaynağı başka amaçlar için sarf eden belediye başkam ve belediye yetkililerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir."
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Düzenlemeyle, bu Kanunla sahipsiz hayvanların popülasyon yönetimine dair getirilen yeni yaklaşıma yönelik uyum düzenlemesi yapılmakta ve il özel idarelerine sorumluluk alanındaki sahipsiz hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürme sorumluluğu yüklenmektedir. Maddeye eklenen fıkrayla, büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyelerin belediye başkanları ve meclis üyeleri tarafından, geçici 4 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kaynağın ayrılmaması fiili ile aynlan bu kaynağın belediye başkam ve belediye yetkililerince hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, rehabilite etmek veya sahiplendirilinceye kadar bakmak için sarf etmemek ya da bu kaynağı başka amaçlar için sarf etmek fiilleri suç olarak düzenlenmektedir. Böylelikle, yerel yönetimlere Kanun kapsamında verilen sorumlulukların titizlikle yerine getirilmesini sağlamak suretiyle sahipsiz hayvan popülasyonundan kaynaklı sonmlann çözülmesi ve bu sorunların tekrarlanmaması amaçlanmaktadır.
Madde 14değiştiriyor5199 sayılı
5199 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "GEÇÎCÎ MADDE 4- Büjdikşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler 31/12/2028 tarihine kadar ek 1 inci maddenin birinci fıkrasmda belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin koşullanm iyileştirmekle yükümlüdür. Belediyeler 31/12/2028 tarihine kadar birinci fıkra gereğince hayvan bakımevleri kurmak, rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oramnda kaynak ayınr. Bu oran büyükşehir belediyelerinde binde üç olarak uygulamr. Bu fıkra uyarınca ayrılan ödenekler başka bir amaç için kullanılamaz. Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlanm en geç 31/12/2025 tarihine kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmak zorundadır."
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi değiştirilmektedir. Maddenin birinci fıkrasıyla, ilgili belediyelerin mevcut bakımevlerinin koşullarım iyileştirme ve Kammun ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hayvan bakımevlerini kurma jnikümlülükleri bakımından geçiş hükmü düzenlenmektedir. Buna göre büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmibeş bini aşan belediyeler bakımından 31/12/2028 tarihine kadar söz konusu hayvan bakımevleri kurulacak ve mevcut bakımevlerinin koşullan iyileştirilecektir. Maddenin ikinci fıkrasıyla, hayvan bakımevi kurma yükümlülüğü bulunan belediyelerin bu yükümlülüklerini zamanında ve etkili bir biçimde yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla, 31/12/2028 tarihine kadar hayvan bakımevleri kurmak, rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oramnda kaynak ayıracaklan, büyükşehir belediyelerinde bu oranın binde üç olarak uygulanacağı ve aynlan bu kaynağın başka bir amaçla kullanılamayacağı hükme bağlanmaktadır. Maddenin üçüncü fıkrasıyla, kedi ve köpek sahiplerine, hayvanlarım en geç 31/12/2025 tarihine kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırma zorunluluğu getirilmektedir.
Madde 15yürürlükten kaldırıyoribare değişikliği5199 sayılı
5199 sayılı Kanunun; a) 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "veya ona bakan" ibaresi, dördüncü fıkrasında yer alan "ve kontrollü hayvanları bulundurma ve" ibaresi ile 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "ev hayvanları ile" ibaresi metinden çıkarılmış, b) 18 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Gerekçe: Maddeyle, 5199 sayılı Kanunun 5 inci ve 17 nci madde metinlerinden bazı ibareler çıkarılmakta ve 18 inci maddesi yürürlükten kaldırılmaktadır. Düzenlemeyle, bu Kanunla sahipsiz hayvanlann popülasyon yönetimine dair getirilen yeni yaklaşıma yönelik olarak 5199 sayılı Kanunun 5 inci ve 17 nci maddelerinde uyum düzenlemesi yapılmaktadır. Aynca, bu Kanun ile sahipsiz hayvanların alındığı ortama bırakılması yerine hayvan bakımevlerine toplanması ve rehabilite edilen hayvanların sahiplendirilinceye kadar bu yerlerde barındırılması yöntemi kabul edilmektedir. Böylelikle, sokakta bakıma ve korunmaya ihtiyacı olacak sahipsiz hayvan bulunmaması amaçlandığından yerel hayvan koruma görevlilerine ilişkin hükümlerin düzenlendiği Kanunun 18 inci maddesi yürürlükten kaldınimaktadır.
Madde 16
Bu Kanun yayımı tarihinde jâirürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 17
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir. HAYVANLARI KORUMA KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

80 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir
Harun Mertoğlu
AK Parti · Rize
İlk imza
Tuba Köksal
AK Parti · Kahramanmaraş
Meryem Göka
AK Parti · Konya
Havva Sibel Söylemez
AK Parti · Mersin
Ayşe Böhürler
AK Parti · Kayseri
Sunay Karamık
AK Parti · Adana
Kayhan Türkmenoğlu
AK Parti · Van
Bünyamin Bozgeyik
AK Parti · Gaziantep
Ahmet Zenbilci
AK Parti · Adana
Faruk Aytek
AK Parti · Adana
Muhammet Müfit Aydın
AK Parti · Bursa
İsmail Erdem
AK Parti · İstanbul
Selman Özboyacı
AK Parti · Konya
Mehmet Eyup Özkeçeci
AK Parti · Gaziantep
Mervan Gül
AK Parti · Siirt
Zeynep Yıldız
AK Parti · Ankara
Mustafa Yavuz
AK Parti · Bursa
Osman Zabun
AK Parti · Isparta
Sayın Bayar Özsoy
AK Parti · Kayseri
Abdullah Doğru
AK Parti · Adana
Mehmet Uğur Gökgöz
AK Parti · Isparta
Selman Oğuzhan Eser
AK Parti · Karaman
Ahmet Kılıç
AK Parti · Bursa
Süleyman Şahan
AK Parti · Yozgat
Abdulkadir Akgül
AK Parti · Yozgat
Abdürrahim Dusak
AK Parti · Şanlıurfa
Halit Yerebakan
AK Parti · İstanbul
Hasan Arslan
AK Parti · Afyonkarahisar
İbrahim Yurdunuseven
AK Parti · Afyonkarahisar
Veysal Tipioğlu
AK Parti · Kocaeli
Mustafa Alkayış
AK Parti · Adıyaman
Orhan Kırcalı
AK Parti · Samsun
Hakan Aksu
AK Parti · Sivas
Mustafa Arslan
AK Parti · Tokat
Cevahir Asuman Yazmacı
AK Parti · Şanlıurfa
Emre Çalışkan
AK Parti · Nevşehir
Yakup Otgöz
AK Parti · Muğla
Osman Sağlam
AK Parti · Karaman
İbrahim Ethem Taş
AK Parti · Antalya
Ahmet Fethan Baykoç
AK Parti · Ankara
Resul Kurt
AK Parti · Adıyaman
Adem Yıldırım
AK Parti · İstanbul
Azmi Ekinci
AK Parti · İstanbul
Eyyüp Kadir İnan
AK Parti · İzmir
Ali Taylan Öztaylan
AK Parti · Balıkesir
Mesut Bozatlı
AK Parti · Gaziantep
Kemal Karahan
AK Parti · Hatay
Rukiye Toy
AK Parti · Sivas
Ömer Oruç Bilal Debgici
AK Parti · Kahramanmaraş
Yüksel Coşkunyürek
AK Parti · Bolu
Abdurrahman Babacan
AK Parti · Malatya
Süleyman Özgün
AK Parti · Nevşehir
Kemal Çelik
AK Parti · Antalya
Erol Keleş
AK Parti · Elazığ
Fatma Öncü
AK Parti · Erzurum
Ayşen Gürcan
AK Parti · Eskişehir
Ejder Açıkkapı
AK Parti · Elazığ
Ercan Öztürk
AK Parti · Düzce
Mustafa Oğuz
AK Parti · Burdur
Ali Temür
AK Parti · Giresun
İsmail Ok
AK Parti · Balıkesir
Mustafa Hakan Özer
AK Parti · Konya
Ali İnci
AK Parti · Sakarya
Abdurrahim Fırat
AK Parti · Erzurum
Rümeysa Kadak
AK Parti · İstanbul
Adem Yeşildal
AK Parti · Hatay
Abdulkadir Özel
AK Parti · Hatay
Zeki Korkutata
AK Parti · Bingöl
Cüneyt Yüksel
AK Parti · İstanbul
Ayhan Salman
AK Parti · Bursa
Ali Özkaya
AK Parti · Afyonkarahisar
Mestan Özcan
AK Parti · Tekirdağ
Mehmet Sait Yaz
AK Parti · Diyarbakır
Mustafa Varank
AK Parti · Bursa
Cahit Özkan
AK Parti · Denizli
Radiye Sezer Katırcıoğlu
AK Parti · Kocaeli
Lütfiye Selva Çam
AK Parti · Ankara
Çiğdem Koncagül
AK Parti · Tekirdağ
Meliha Akyol
AK Parti · Yalova
Asuman Erdoğan
AK Parti · Ankara

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir

BildirimlerSon dakika, kanunlar ve takip ettikleriniz

Yöntem · İletişim · KVKK · Gizlilik