Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda 2004 yılında yapılan değişikliğin ardından tanıkların
korkularının ( giderilmesi ve güvenliklerinin sağlanması amacıyla koruma tedbirleri
uygulanabileceği yargılama sistemine girmiş, 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu ile de koruma
tedbirleri belirlenmiştir.
Tanık Koruma Kanunu ile ilgili yaklaşık 5 yıldır uygulama yapılmaktadır. Bir soru
önergeme verilen yanıtta, 2012 yılı başına kadar 38 kişi hakkında “tanık”, 117 kişi hakkında
da “tanık yakını” sıfatıyla koruma tedbiri uygulandığı, bu kişilerden 43'ü hakkında “kimlik ve
ilgili bilgi ve belgelerin değiştirilmesi”, 39 kişi hakkında ise “yurtiçinde başka bir yerleşim
biriminde yaşamasının sağlanması” tedbirinin uygulandığı bildirilmiştir.
Yargılamayı etkileme olasılığı yüksek olan tanıkların güvenilir ve gerçekten doğruyu
söyleyecek kişiler olması, kanıta dayalı ifadelerle adil yargılamaya katkı sağlamaları gereklidir.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 58'inci maddesinin 2 ve 3'üncü bentleri ile tanıkların
kimliklerinin . gizli tutulması ve tanıkların duruşmalarda hazır bulunma hakkına sahip
bulunanlar olmadan da dinlenilmesine olanak tanınmıştır. Kamuoyunda bu tür tanıklara “gizli
tanık” denilmektedir.
Son dönemde gizli tanık uygulamasının en yaygın şekilde kullanıldığı yerler İstanbul
Silivri'deki davalar olduğu görülmektedir. Gizli tanıklar, sanıklara ciddi suçlamalar
yöneltmektedir. Ancak, pek çok gizli tanığın bir duruşmada verdiği ifadeyi, bir başka
duruşmada değiştirdiği, bir çok gizli tanığın aynı dosyalarda sanık olduğu kamuoyuna
yansımaktadır.
Ayrıca gizli tanıkların pek çoğunun kimlikleri de ortaya çıkmış durumdadır. Bu kişilerin
pek çoğunun kendisinin suç makinesi konumunda olduğu, gasp, cinayet; tecavüz gibi bir çok
suç nedeniyle hüküm giydikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca bölücü terör örgütünde yöneticilik
yapmış, çok sayıda vatandaşımızın ve güvenlik görevlisinin şehit olduğu saldırılara katılmış,
bu suçlar nedeniyle kesin hüküm giymiş kişilerin bile gizli tanık yapıldığı, bu kişilerin terörle
mücadelede görev almış kamu görevlilerine ağır suçlamalar yönelttiği görülmektedir.
Gizli tanık uygulamasının sanıkların savunma hakkını olumsuz etkilediği, sanıkların
Kimin hangi amaçla söylediğini bilmediği iddiaları ve suçlamaları çürütmeye, bunların doğru
olmadığını kanıtlamaya çalıştıkları durumlar yaşanmaktadır. Aslında yargılamada, sanıkların
suçluluğunun, somut delillerle ve güvenilir - tanıkların kanıta dayalı: ifadeleri ile ortaya
konulması gereklidir. Ancak gizli tanık uygulaması bunun tersi durumlar ortaya çıkarmaktadır.
Adil yargılama, savunma hakkının güvencede olduğu yargılamadır. Gizli tanık
uygulamasında ortaya çıkan örnekler, bu. konuda tereddütler oluşturmaktadır. Adil
yargılamanın gerçekleşmesi için yargı sistemine dahil: edilen gizli tanıklar, adil yargılamayı
tehdit eder duruma gelmiştir.
Sistemi: sıkıntıya sokan gizli tanık uygulamasının kaldırılması, kimliğin. gizlenmesi başta
olmak üzere koruma tedbirlerinin tanıklık görevinin yapılmasından sonra geçerli olması
sağlanmalıdır. Kanun teklifi ile de tanıklıkları kendileri veya yakınları açısından ağır bir tehlike
oluşturan kişiler ve yakınlarının kimliklerinin tanıklık yapılıncaya kadar sâklı tutulması, tanıklık
görevinin : tamamlanmasından sonra 5726 sayılı o Tanık Koruma Kanunu hükümlerinin
uygulanması amaçlanmıştır.