Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Bir insan hakkı olarak mülkiyet hakkı, birçok anayasa ve ulusal üstü insan haklan
sözleşmelerinde kendisine yer bulmuştur. Nitekim Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının (bundan
böyle Anayasa veya AY) 35. maddesinde mülkiyet hakkı tanınmış ve güvenceye alınmıştır.
Anayasal mülkiyet hakkı rejimi, AY md. 35'teki düzenlemeye dayanmaktadır.
Eşya hukukundan imar hukukuna, fİkri mülkiyet hukukundan vergi hukukuna, idare
hukukundan borçlar hukukuna birbiriyle alakasız sayılabilecek neredeyse bütün hukuk
disiplinlerini ilgilendiren mülkiyet hakkmm Anayasamn sadece tek bir maddesinde
düzenlenmekle yetinildiği düşünülemez. Anayasal mülkiyet hakkı rejimini yöneten temel
hüküm (AY md. 35) dışında çok sayıda maddede mülkiyet hakkını ilgilendiren hükümlere yer
verilmiştir. 1982 Anayasasında mülkiyet hakkını doğrudan ilgilendiren ve özellikle bireysel
başvurularda rol oynayan başta kamulaştırmaya ilişkin md. 46, kıyılara ilişkin md. 43, toprak
mülkiyetine ilişkin md. 44, ormanlara ilişkin md. 169 ve 170, kültür ve tabiat varlıklanna ilişkin
63, doğal kaynaklara ilişkin md, 168, müsadereye ilişkin md. 28 (8) - md. 30 ve 38 (10)9 ,
vergiye ilişkin md. 73, sosyal güvenliğe ilişkin md. 60-61 ve temel haklann sınırlandınima
rejimini düzenleyen md. 13 hükümlerini bu bağlamda hatırlatmak mümkündür. AİHS
sisteminde, mülkiyet hakkı konusunda oldukça kapsamlı bir içtihadi birikim bulunmaktadır
Mülkiyet hakkına uygun olarak, maliklerin mağdur olmaması için kiracı ile malik arasındaki
ilişkinin hakkaniyete uygun olarak yeniden güncel koşullara göre düzenlenmesi ve toplumsal
huzurun sağlanması gereklidir.
Gerçekten de, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 347/2. Maddesinde düzenlenen kira
sözleşmesinin kendiliğinden sona erme süresi yasa da on yıl olarak yer almakta ve Yargıtay bu
süreye bir yıl sözleşme başında bir yıl da sözleşme sonunda olmak üzere iki yıl ilave etmekte
ve süre Yargıtay İçtihatlan ile 12 yıla çıkmaktadır. Bu durum bur çok toplumsal huzursuzluğa
ve tartışmalara neden olmaktadır. Yargısal uygulamalarla 12 yıl uygulanan sözleşmenin feshi
koşullan büyük haksızlıklara neden olmakta, mülkiyet hakkımn tam ihlali olmaktadır.
Mülkiyet hakkı ve sınırlı ayni haklar mutlak hak niteliğindedir; herkese karşı korunur ve
herkese karşı ileri sürülebilir. Yasa bu hali ile tamamen taşınmaz maliklerini mağdur eden ve
mülkiyet hakkımn tam ihlali kapsammda "tümüyle" kiracıları koruyan bir durumdadır.
Yapılması gereken maliklerin mülkiyet hakkım koruyarak, kiracıları da mağdur etmeyen bir
sistemi oluşturmak ve böylece hukuka ve hakkaniyete uygun bir yol bularak toplumu ve yargı
sistemini rahatlatmaktır.
îş bu kanun değişikliği ile hedeflenen mülkiyet hakkının, kiracılan da gözeterek korunması için
yasamn malikler ile kiracılar arasında bir denge kurularak hukuka ve hakkaniyete uygun hale
getirilmesi ve toplumsal huzurun sağlanması ile yargı makamlarının yükünün hafifletilmesi
hedeflenmiştir.