Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
İki tarafı mayınlarla çevrili olan Türkiye, Hatay'dan başlayıp Kilis, Gaziantep,
Şanlıurfa, Mardin ve Şırnak'a kadar uzanan 350 metre genişlikte, 510 kilometre
uzunluktaki 17/8 milyon 500 bin metrekareyi bulan devasa bir alan, kara mayınları
dolayısıyla kullanım dışı kılınmıştır. Ancak 153 ülke içinde Türkiye'nin de taraf
olduğu Ottowa Sözleşmesi'ne göre 2014 yılına kadar taraf ülkeler, kendi topraklarını
kara mayınlardan tamamen arındırmakla mükelleftirler. Ancak Sözleşmeye taraf olan
ülkeler mayın stoklarını imha edip topraklarındaki mayınları temizlemekle birlikte,
mayın mağdurlarının durumunu iyileştirmekle de mükellef tutulmaktadırlar.
Mayınsız Bir Türkiye Girişimi'nin aktardığı verilere göre Suriye sınırındaki 510
kilometre uzunluğundaki arazide 615 bin 149, Irak sınırında 75 bin 115, İran sınırında
191 bin 428 ve Ermenistan sınırında 21 bin 984 adet mayın var. Gömülü mayınların
dahi istatistiği tutulabilirken, 1957'den itibaren mayınlardan dolayı hayatını veya
uzuvlarını kaybeder insanların sayısı konusunda kesin bir istatistik yok. Türkiye
İnsan Hakları Vakfı (TİHV), 2002 ile 2008 tarihleri arasında gömülü kara
mayınlarından dolayı asker ve sivil toplam 380 kişinin hayatını kaybettiğini, 1007
kişinin de yaralandığını açıkladı.
Mayınlı bölgelerin çeperinde yaşayan ve toprak işletmeciliğinden mahrum kalan
köylülerin sınır kaçakçılığına yönelmek durumunda kaldığı ve sınırı geçmeye çalışan
pek çok insanın sakat kaldığını veya yaşamını yitirdiğini bilmekteyiz.
Esasen bu konuyla ilgili TBMM'nin çok eskilerden beri yürüttüğü çalışmalar
bulunmaktadır. 15 Ocak 1957 yılında, dönemin Mardin milletvekili Nurettin Yılmaz ve
45 arkadaşının mayınlı araziler konusunda araştırma kurulma talebini içerin önergede
şu ifadeler dikkat çekici olduğu kadar. güncelliğini de korumaktadır: “Terk edilmiş
topraklarımızın topraksız köylülere dağıtıldığı takdirde, tahminen 4 bin topraksız aile
toprak sahibi olabilecek, ekonomik yaşamlarında meydana gelecek değişiklikler
nedeniyle kaçakçılık da büyük nispette azalabilecektir. Zira kaçakçılık olaylarında
yakalananlar, yaralananlar veya ölenlerin tümünün topraksız ve yoksul olduğu, aç
olan çocukları için 40—50 lira karşılığında sırt hamallığını yapan köylüler olduğu
anlaşılmıştır. Asıl sermaye çevreleri perde arkasında zavallı yoksulların hayatları ile
40-50 lira karşılığında kumar oynamakta, ama açığa çıkmamaktadırlar. 40—50 lira
uğruna kim karısını dul, çocuklarını yetim bırakmayı ve ölmeyi göze alabilir? Bunu
göze alabilen yurttaşlarımızın ekonomik ve sosyal nedenleri üzerinde ciddiyetle
durmamızda milli yarar olduğu kanısındayız.”
Söz konusu önergeden dört ay sonra TBMM araştırma komisyonu talebini kabul edip
bölgeye milletvekillerinin gitmesine karar verdi. Hatay, Gaziantep, Mü ape de
incelemelerde bulunan komisyon üyelerinin hazırladığı rapor, bölgeri Ir, ce
mayınlardan arındırılması ve toprakların köylülere dağıtılması ranir ay
bildirdi. Rapor, Hatay sınırındaki 305 kilometrelik arazi haricinde irite j
Mardin'deki arazilerin tamamen tarıma elverişli olduğunu tespit ederken, şu bilgiyi de
aktarıyordu: “Hududun Suriye tarafı ekilmekte, Türkiye'ye ait kısmında aynı
toprakların devamı olan 150-1200 metre genişliğindeki alanlar mayınla kaplı ve
faydalanma dışı bırakılmış bulunmaktadır. Hududumuz içinde 256.104.743 dekar
alan istimlâk edilerek mayınlanmış ve sadece istimlâk bedeli olarak geçmiş yıllarda
arazi sahiplerine 483.584.57 lira ödenmiştir. Bu arazinin şimdiki değeri hiç şüphesiz
bu miktarın çok üstündedir.”
Hayatları mayınlarla çevrilmiş olan sınır boyundaki yurttaşlarımızın ekonomik
kalkınması için mayınlardan temizlenen arazilerin, öncelikle onların kullanımına
açılmasını gerekli görmekteyiz. Bu kapsamda aşağıdaki kanun değişikliği teklifini
sunmaktayız.