İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/2703 · Komisyonda

Belediye Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

Teklif ile, belediye başkanı veya belediye meclis üyelerinin terör suçları sebebiyle İçişleri Bakanı veya vali tarafından görevden uzaklaştırılması ve yerlerine görevlendirilme yapılmasına ilişkin düzenlemelerin yürürlükten kaldırılması amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Sezai Temelli
DEM Parti · Muş

Komisyon süreci

  1. 21 KASIM 2024
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    İçişleri Komisyonu
    Geliş 21 Kasım 2024 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
İdari teşkilat rejimimize, idarenin bütünlüğü ilkesi ile yerel yönetimlerin idari ve mali özerkliği esasları hâkimdir. Bilindiği üzere Anayasa'nm 123'üncü maddesi uyarınca idarenin kuruluş ve görevleri merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Belediyeler, Anayasa'nm 127'nci maddesi uyarınca mahalli idareler kapsamında kalan kamu tüzel kişileridir. Merkezi idare, belediye üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki, kayıtsız değildir. İdari vesayet yetkisinin kullanılabilmesi için; mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacı güdülmelidir. Aynı zamanda idari vesayet yetkisi, kanunda gösterilen usul ve esaslar çerçevesinde kullanılabilir. Buna karşın Anayasa'nm 127 inci maddesinin 4'üncü fıkrasının son cümlesi, "görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organları veya bu organların üyelerini, İçişleri Bakam, geçici bir tedbir olarak, kesin hükme kadar uzaklaştırabilir" hükmüne amirdir. Sözü edilen hüküm, herhangi bir süre kısıtma ve herhangi bir idari yargı organının kararma bağlı kalmaksızın, yalnızca açılan ve çoğu zaman hukuki nitelikleri sorunlu soruşturma süreçlerine dayanarak belediye başkanlarının, kesin hükme kadar olan uzun zaman dilimleri boyunca görevden uzaklaştırılmalarına neden olmaktadır. Bu çerçevenin, demokratik bir hukuk devletinin idari vesayet yetkisinin oldukça dışında, keyfîliğe varan bir takdir yetkisi içerdiği açıktır. İçişleri Bakam'nm, Danıştay'ın onayı ile uygulamaya koyabildiği ve makul bir süre ile sınırlandırılmış bir görevden alma sürecinin çok daha demokratik ve hukuki bir yaklaşım olabileceği değerlendirilmektedir. Buna karşın, yürürlükteki Anayasa'nm yukarıda belirtilen hükmü doğrultusunda bir yasal düzenleme zorunluluğu bulunmaktadır. Diğer taraftan, 5393 sayılı Kanun'un 45'inci maddesine bir fıkra ekleyen 674 sayılı OHAL KHK'sinin 38'inci maddesi, 6758 sayılı Kanun'un 34'üncü maddesine karşılık gelmektedir. 2017 yılında gerçekleştirilen Anayasa Değişikliği öncesi Anayasa'nın 121'inci maddesinin son fıkrası gereğince 674 sayılı OHAL KHK'si TBMM'nin onayına sunulmuş ve 6758 sayılı Kanun olarak aynen kabul edilmiştir. Sözü edilen 45'inci maddenin ikinci fıkrası, 15 Temmuz Darbe Girişiminden sonra çıkarılan OHAL KHK'Ierinin ürünü olup, olağanüstü halin sona ermesinden sonra hukuk sistemimizden ayıklanmamış, dahası etkisi olağan dönemlere sirayet edecek biçimde kalıcı hale getirilmiştir. Halbuki Anayasa Mahkemesi'nin 5393 sayılı Kanun'un başka bir hükmüne ilişkin verdiği bir iptal kararında; "... kuralın, kısmen olağanüstü hâlin ilanına neden olan tehdit ve tehlikelerin bertarafedilmesine yönelik olduğunu değerlendirmek mümkün ise de kural olağanüstü hâl süresini aşacak biçimde uygulanmaya imkân vermektedir. Başka bir ifadeyle kural olağanüstü hâl süresiyle sınırlı bir düzenleme öngörmemektedir. Bu durumda kurala ilişkin incelemenin Anayasa'nın olağan dönem kuralları yönünden öngördüğü denetim rejimine göre yapılması gerekir... İdari vesayet yetkisi, hiyerarşik denetimde olduğu gibi genel bir yetki olmayıp kanunla çerçevesi çizilen sınırlar içerisinde kullanılması gereken istisnai bir yetkidir. İstisnailik ve kanunilik idari vesayetin en belirgin iki temel özelliğidir. Bu bağlamda vesayetyetkisi mutlak bir kullanım zorunluluğunu da içermez. Anayasa'da belirtilen amaç ve çerçeve içinde kalmak koşuluyla buyetkinin kapsam ve sınırını belirleme yetkisi kanun koyucuya aittir..." şeklinde gerekçe kaleme alınmak suretiyle (14.11.2019 tarihli ve 2018/90 E.; 2019/85 K. sayıh Karan]; bu türden hükümlerin varlığının Anayasal sakıncaları ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesi bir başka kararında 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 53'üncü maddesinin Belediye Meclislerinin Bakanlar Kurulu Kararı ile feshine imkan veren hükmünü; fesihle Belediye Meclislerinin organlık sıfatlarının üzerlerinden alınması, yani bu sıfatlarının kaybettirilmesi sonucu doğduğu; Anayasa'nın 116'ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre belediye meclislerinin feshedilmesinin ancak yargı organının kararı ile mümkün olduğu gerekçesiyle iptal etmiştir (03.07.1963 tarihli ve.1963/73 E.; 1963/177 K.]. Buna karşın kayyım uygulamaları, belediyenin idari ve mali yönetimini, seçilmişlerden alarak atanmışların yetkisine vermekte; fiili fesih yapmaktadır. Halbuki Anayasa'nın demokratik devlet niteliğini vurgulayan 2'nci maddesinin, Devletin temel amaç ve görevlerini sıralayan 5'inci maddesinin, idari ve mali yönden yerel yönetimlerin merkezi idare karşısındaki konumunu belirleyen 127'nci maddesinin net ve açık hükümleri birlikte yorumlandığında görüleceği üzere; belediyeler üzerinde ağır ve ciddi nitelikte tehdit oluşturan söz konusu uygulamaların, Anayasal sistemimizde yeri bulunmamaktadır. Son olarak belirtmek gerekir ki ka57yım uygulamaları; salt bir kanun hükmüne dayanarak tesis edilen idari işlemlerin hukuka uygunluğuna indirgenebilecek teknik bir mesele değildir. Bu ka3^m uygulamaları, belediyeler üzerinde sıkı bir idari vesayet kurmak suretiyle; Türkiye'de demokratik bir toplumun inşasını baltalayan, toplumsal uzlaşmın önüne geçen, seçmen iradesini yok sayan siyasi eylemlerdir. Bu bağlamda söz konusu Kanun teklifi ile hukuka aykırı ka3^ım uygulamalarına dayanak olarak amaçlanmaktadır. gösterilen Kanun hükümlerinin yürürlükten kaldırılması

Maddeler

3 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1yürürlükten kaldırıyor5393 sayılı
3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 45 inci maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
Gerekçe: 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45'inci maddesinin Belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması ile buna ilişkin usul ve esasları düzenleyen ikinci fıkrasının Anayasa'nm 2, 5, 123 ve 127'nci maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle yürürlükten kaldırılması amaçlanmaktadır.
Madde 2
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 3
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir. BELEDİYE KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

54 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir
Sezai Temelli
DEM Parti · Muş
İlk imza
Gülüstan Kılıç Koçyiğit
DEM Parti · Kars
İlk imza
Meral Danış Beştaş
DEM Parti · Erzurum
Çiçek Otlu
DEM Parti · İstanbul
Mahmut Dindar
DEM Parti · Van
Nejla Demir
DEM Parti · Ağrı
Halide Türkoğlu
DEM Parti · Diyarbakır
Ömer Faruk Gergerlioğlu
DEM Parti · Kocaeli
Özgül Saki
DEM Parti · İstanbul
Ayşegül Doğan
DEM Parti · Şırnak
Mehmet Rüştü Tiryaki
DEM Parti · Batman
Zülküf Uçar
DEM Parti · Van
Kamuran Tanhan
DEM Parti · Mardin
Hüseyin Olan
DEM Parti · Bitlis
Sevilay Çelenk Özen
DEM Parti · Diyarbakır
Yılmaz Hun
DEM Parti · Iğdır
Öznur Bartin
DEM Parti · Hakkari
Mithat Sancar
DEM Parti · Şanlıurfa
Ali Bozan
DEM Parti · Mersin
Ömer Öcalan
DEM Parti · Şanlıurfa
Sırrı Sakık
DEM Parti · Ağrı
Ferit Şenyaşar
DEM Parti · Şanlıurfa
Ceylan Akça Cupolo
DEM Parti · Diyarbakır
İbrahim Akın
DEM Parti · İzmir
Keziban Konukcu Kok
DEM Parti · İstanbul
Hakkı Saruhan Oluç
DEM Parti · Antalya
Perihan Koca Doğan
DEM Parti · Mersin
Mehmet Zeki İrmez
DEM Parti · Şırnak
Heval Bozdağ
DEM Parti · Ağrı
Osman Cengiz Çandar
DEM Parti · Diyarbakır
Ömer Faruk Hülakü
DEM Parti · Bingöl
Onur Düşünmez
DEM Parti · Hakkari
George Aslan
DEM Parti · Mardin
Semra Çağlar Gökalp
DEM Parti · Bitlis
Burcugül Çubuk
DEM Parti · İzmir
Celal Fırat
DEM Parti · İstanbul
Sümeyye Boz Çakı
DEM Parti · Muş
Ayten Kordu
DEM Parti · Tunceli
Serhat Eren
DEM Parti · Diyarbakır
Dilan Kunt Ayan
DEM Parti · Şanlıurfa
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit
DEM Parti · Van
Nevroz Uysal Aslan
DEM Parti · Şırnak
Pervin Buldan
DEM Parti · Van
Adalet Kaya
DEM Parti · Diyarbakır
Vezir Coşkun Parlak
DEM Parti · Hakkari
Salihe Aydeniz
DEM Parti · Mardin
Gülderen Varli
DEM Parti · Van
Beritan Güneş Altın
DEM Parti · Mardin
Berdan Öztürk
DEM Parti · Diyarbakır
Zeynep Oduncu Kutevi
DEM Parti · Batman
Cengiz Çiçek
DEM Parti · İstanbul
Mehmet Kamaç
DEM Parti · Diyarbakır
Sabahat Erdoğan Sarıtaş
DEM Parti · Siirt
Sinan Çiftyürek
DEM Parti · Van

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir

BildirimlerSon dakika, kanunlar ve takip ettikleriniz

Yöntem · İletişim · KVKK · Gizlilik