Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Türkiye, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ve bu sözleşmeye ilişkin bireysel
başvuruları düzenleyen Ek İhtiyari Protokolü imzalayıp onaylayarak uluslararası alanda önemli
bir taahhütte bulunmuştur. Bu adım, Türkiye'ye engelli bireylerin toplumsal hayata eşit,
eksiksiz ve etkin katılımını sağlama yükümlülüğü getirmektedir. Sözleşme, özellikle engelli
kadınlar ve kız çocuklarının maruz kaldığı çok boyutlu ayrımcılığı tamyarak, insan hakları ve
temel özgürlüklerinden tam anlamıyla yararlanmalarını sağlama gerekliliğim bir zorunluluk
haline getirmektedir.
Ne var ki, uluslararası sözleşmelerde ve 5378 sayılı Engelli Hakları Kanunu'nda tanımlanan
hakların somut hayata geçirilmediği ve engellilere yönelik ihlallerin, ayrımcılığın ve şiddetin
devam ettiği bir gerçekliktir. Erişilebilirlik, istihdam ve eğitim gibi kritik alanlarda yaşanan
sorunlar, mevcut siyasi kriz ve halkın temel ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kalan ekonomik
koşullar altında daha da derinleşmiş, engelli bireylerin haklan üzerindeki olumsuz etkiler daha
belirgin hale gelmiştir. Hükümetin, toplumsal eşitsizlikleri artıran sağlamcı politikalan ve
halkın yaşadığı ekonomik sıkıntılara çözüm üretmekteki acziyeti, 10 milyon nüfusu aşan engelli
bireylerin haklanmn ihlaline zemin hazırlamaktadır.
Engelli yurttaşlar, sağlık hizmetlerine erişim, sosyal hayata katılım ve temel ihtiyaçlarını
giderebilmek için kişisel araç kullanımına zorunlu olarak ihtiyaç duymaktadır. Ancak borçları
nedeniyle sahip olduklan tek araca el konulması, engelli yurttaşları yalmzca hareket
kabiliyetinden mahrum etmemekte, sosyal hayattan tamamen izole kalmalarına neden
olmaktadır. Engellileri sosyal ve ekonomik yaşamlannı tehdit eden icra/haciz işlemleri, yaşam
kalitelerini korumak ve anayasal haklarını güvence altına almakla yükümlü olan devletin,
yükümlülüklerini yerine getirmediğini göstermektedir.
Geçtiğimiz aylarda engelli jaırttaşlarm araç alımında uygulanan ÖTV muafiyetinin kaldıniması
yönündeki düzenleme girişimleri, engellilerin yaşamını daha da zorlaştıracak bir adım olarak
tepki ve eleştirilere neden olurken hükümetin engellilere yönelik politikalarım da gözler Önüne
sermiştir.
Toplumun en dezavantajlı kesimlerinden biri olan engelli yurttaşların, bağımsız hareket
edebilme haklarını desteklemek yerine, mevcut kısıtlı kazanımların da kısıtlanmak istendiği
görülmüştür. Engellilere yönelik ücretsiz özel araç tahsisi gibi sosyal hak temelli politikalar
uygulanması gerekirken, engellilerin kendi imkânlarıyla sağladıkları araçlarım kaybetmeleri
kabul edilemez. Özellikle istihdam olanaklarının sınırlılığı, sağlık ve sosyal güvenlik
hizmetlerinden yeterince faydalanamama gibi nedenler, engelli bireylerin ekonomik
bağımsızlıklarını kazanmalarım güçleştirmektedir. Sermaye yanlısı politikaların sonucu olarak
daha da yoksullaşan engelli yurttaşlar ciddi bir borç yükü altına girmekte ve temel ihtiyaçlarını
dahi karşılayamaz hale getirilmektedir.
Engellilerin topluma ve ekonomik hayata eşit şartlarda katılımı için daha kapsamlı bir kamusal
destek sistemine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu doğrultuda, engelli bireylerin sahip olduklan
araçların borçları dolayısıyla icra takibine alınmasının engellenmesi gerekmektedir. Engelli
bireylerin ekonomik yüklerini hafifletmek ve günlük yaşamlarını kolaylaştırmak adına, sahip
oldukları araçların icra kapsamı dışında bırakılması önemlidir. Buna ek olarak, engelli
bireylerin ekonomik hayata daha etkin bir şekilde katılabilmesi için araçların ücretsiz temini ve
ek kamusal desteklerin sağlanması hedeflenmelidir.
Engellilerin, borçları nedeniyle araçlarına el konulmasının engellenmesi mevcut ayrımcılığı
azaltmak adına çok önemli bir adım olarak değerlendirilmelidir. Engelli bireylerin mobiliteye
erişimi, iş olanaklarına ulaşımı ve günlük yaşama aktif katılımı açısından büyük önem taşıyan
bu araçların korunması, devletin engelli yurttaşlara yönelik anayasal sorumluluğu kapsamında
değerlendirilmelidir.
Bu kanun teklifi, engellilerin araçlarına yönelik icra işlemlerinin durdurulması, mevcut
borçların ödenmemiş faizlerinin silinmesi ve kalan borçların yeniden yapılandırılması, ihtiyaç
sahibi engellilere ücretsiz araç temininin sağlanması bağımsız yaşam haklarının korunması ve
topluma tam katılımlarının sağlanması yönünde bir adım atılmasını hedeflemektedir.
Engellilere yönelik bu tür desteklerin hayata geçirilmesi, sosyal devlet anlayışının en temel
gerekliliklerinden biridir ve engellilerin insan onuruna yaraşır yaşam koşullarmm sağlanması
adına bir zorunluluktur.