Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Aile; resmi merciler önünde yapılan ve tarafların özgür iradelerine, geçerli rızalarına
dayanan evlilik sözleşmesi ile kurulur. Evlenme çağına gelen her erkek ve kadımn evlenme,
aile kurma ve eşini seçme hakkı vardır. Evlenme ve eşini seçme hakkı Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi m. 12, Birleşmiş Milletler Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi m. 23 ve İnsan
Hakları Evrensel Beyannamesi m. 16 ile uluslararası hukuk tarafından güvence altma alınmıştır.
İç hukukumuzda da Anayasa'mn 41. maddesi ve Türk Medeni Kanunu'nun 118 vd.
maddelerinde bu hakkın yansımaları görülmektedir.
Ne yazık ki, ülkemizde evliliklerin kişilerin özgür iradesiyle gerçekleştirildiğini veya
mevcut evliliklerin isteyerek sürdürüldüğünü söylemek her zaman mümkün değildir. Getirdiği
pek çok sosyal ve psikolojik problemin yanında, kişinin zorla evlendirilmesi veya sona
erdirmek istediği bir evliliği sürdürmeye zorlanması bir insan haklan sorunudur. Kişinin irade
özgürlüğünü hedef alan zorla evlendirme, aym zamanda toplumun temelini oluşturan aile
kurumunun, sağlıklı bir şekilde kurulmasmm önünde de önemli bir engeldir.
Zorla evlendirme; çoğunlukla kız, kısmen de erkek çocuklarının kendi geleceklerini
belirleme haklanmn olduğunu kabul etmek istemeyen, geleneksel aile yapısına özgü bir
olgudur. Aile içinde genellikle cebir veya tehdit ile cereyan eden, baskıyla yürütülen bir
süreçtir. Bu haliyle aile içi şiddetin bir görünümüdür.
Kadına karşı her türlü ayrımcılığın ve şiddetin önlenmesi konusunda samimi olma
iddiasında olan bir devletin, evlenme özgürlüğünün korunmasında özel hukuk yaptırımlarıyla
yetinmesi beklenemez. Şiddetle etkin bir şekilde mücadele edilmek isteniyorsa, zorla
evlendirme konusunda da caydırıcı yasal düzenlemelerin yapılması zorunludur.
Zorla evlendirme, bugünkü toplumsal gelişmişlik düzeyinde dahi ülkemiz açısından
önemli bir sorundur. Nitekim Türkiye taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle, erkek veya kadın
tüm bireylerin pozitif ve negatif evlenme özgürlüğünün olduğunu kabul etmiştir. Aynca en
başta tarafı olduğumuz ancak daha sonra iç hukuk metinlerimizin yeterli olduğu gerekçesiyle
çekildiğimiz 11 Mayıs 2011 tarihli "Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve
Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesinde, zorla evlendirmeyle mücadele
etmek için iç hukukunda gerekli hukuki ve cezai her türlü yasal düzenlemeyi yapacağım taahhüt
etmiştir.
Aile içi şiddet ve bunun bir yansıması olarak gördüğümüz zorla evlendirme ile gerçekten
mücadele edilmek isteniyorsa, bu konuda alınacak tedbirler medeni hukuk yaptırımlarıyla
sımrlı kalmamalıdır. Zorla evlendirme yoluyla gerçekleşen insan hakları ihlallerine göz
yumulmayacağı, TCK'de düzenlenecek bağımsız bir suç tipiyle ortaya konulmalıdır.
İşbu kanun teklifi, Türk Ceza Kanunu'na eklenen 123/B maddesiyle zorla evlendirmeyi
bağımsız bir suç tipi olarak tammlanmaktadır. Teklif, zorla evlendirme fiilini işleyen kişilere
iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezası öngörmekte, fiilin silahla işlenmesi, mağdurun çocuk ya
da kendini savunamayacak durumda bir kişi olması veya fiilin üstsoy, altsoy ya da boşamlan
eşe karşı işlenmesi gibi durumlarda cezanın artırılmasım hükme bağlamaktadır. Aynca, bu suç
işlenirken kişinin hürriyetinden yoksun bırakılması durumunda, hürriyeti tahdit suçuna ilişkin
hükümler de ayrıca uygulanacaktır.
Zorla evlendirmeyi suç haline getiren ayrı bir ceza normunun ihdas edilmesi özellikle,
cezanın uyarı fonksiyonunu yerine getirmesi ve toplumsal genel-pozitif önleme açısmdan
yararlı olacaktır. Zîra genel önleme teorisine göre, cezamn amacı toplumsal Önlemedir. Bir fiilin
yasaklanması ve kendisine cezai yaptırım bağlanması, toplumda o fiille ilgili hukuki bir bilincin
ortaya çıkmasmı sağlar.
TCK m. 230/3'te evlilik sözleşmesinin hileyle yapılmasımn (evlenme dolandırıcılığı),
kanun koyucu tarafından cezalandırılan bir davranış olarak düzenlenmiş olması; bizi aynı
sözleşmenin cebir veya tehdit veya başka bir zorlama aracıyla yapılmasının evleviyetle
cezalandınlabileceği mantıksal sonucuna götürmelidir.
Teklif edilen düzenlemeler; zorla evlendirme fiillerinin önlenmesi, bireylerin temel hak
ve özgürlüklerinin korunması ve toplumsal farkmdahğın artırılması açısmdan önemli bir adım
teşkil etmektedir.