Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Çocuk adalet sisteminin etkin işleyişi, çocuk haklarımn korunması ve çocuğun üstün yaranmn gözetilmesi
bakımından hayati önem taşımaktadır. Türkiye'nin de taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına
Dair Sözleşme, çocuklarm yargılama süreçlerinde özel olarak korunmasını ve desteklenmesini
öngörmektedir. Bu kapsamda, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile kurulan sistemin
önemli ayaklarından birini sosyal çalışma görevlileri oluşturmaktadır.
Mevcut durumda, çocuk mahkemelerinde görev yapan sosyal çalışma görevlilerinin sayısı, artan iş yüküne
ve çocuk davalarımn niteliğine uygun düşmemektedir. Adalet Bakanlığı verilerine göre, son beş yılda çocuk
mahkemelerindeki dava sayısı %40 oranında artış göstermiş olmasına rağmen, sosyal çalışma görevlisi
sayısında kayda değer bir artış sağlanamamıştır. Bu durum, sosyal inceleme raporlarmm hazırlanmasmda
önemli gecikmelere yol açmakta, bazı mahkemelerde raporlann tamamlanma süresi altı aya kadar
uzayabilmektedir.
Sosyal inceleme raporları, çocuklarm içinde bulundukları sosyal çevreyi, aile yapılarım, eğitim
durumlarmı, psikolojik özelliklerini ve ihtiyaçlanm ortaya koyan temel belgeler niteliğindedir. Bu
raporlann gecikmesi, mahkemelerin çocuklar hakkında sağlıklı kararlar vermesini zorlaştırmakta ve
yargılama süreçlerinin uzamasma neden olmaktadır. Özellikle koruyucu ve destekleyici tedbirlere ilişkin
kararlann gecikmesi, risk altmdaki çocukların zamanında ve etkin şekilde korunmasım engellemektedir.
Karşılaştırmalı hukuk incelendiğinde, gelişmiş ülkelerde çocuk mahkemelerinde görev yapan sosyal
çalışma görevlisi sayısımn mahkeme başına ortalama 8-12 arasmda değiştiği görülmektedir. Örneğin
Almanya'da her çocuk mahkemesinde en az 8 sosyal çalışma görevlisi bulunmakta, İsveç'te ise bu sayı
12'ye kadar çıkabilmektedir. Bu ülkelerde sosyal inceleme raporlanmn ortalama tamamlanma süresi 10-15
gün arasmdadır.
Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi içtihatlarında da çocuklara ilişkin yargılamaların makul sürede
tamamlanması gerektiği vurgulanmakta, sosyal incelemenin gecikmeye mahal vermeyecek şekilde
tamamlanmasımn önemi belirtilmektedir. Nitekim AİHM'in birçok karannda, sosyal inceleme raporlanmn
gecikmesi nedeniyle yargılamanın uzaması, adil yargılanma hakkımn ihlali olarak değerlendirilmiştir.
BM Çocuk Hakları Komitesi'nin Türkiye'ye ilişkin son dönem tavsiye kararlarında da, sosyal çalışma
görevlilerinin sayısının artıniması ve raporlann daha kısa sürede tamamlanması yönünde öneriler yer
almaktadır. Komitenin 2019 tarihli raporunda, Türkiye'deki sosyal çalışma görevlisi sayısımn yetersizliğine
dikkat çekilmiş ve bu durumun çocuk adalet sisteminin etkinliğini olumsuz etkilediği vurgulanmıştır.
Bu kanun teklifi ile her çocuk mahkemesinde görev yapacak asgari sosyal çalışma görevlisi sayısı beş
olarak belirlenmekte, iş yüküne göre bu sayımn on beşe kadar çıkarılabilmesi öngörülmektedir. Ayrıca,
sosyal çalışma görevlileri için özel bir kadro tahsisi yapılarak özlük haklannm iyileştirilmesi ve böylece
nitelikli personelin bu göreve çekilmesi hedeflenmektedir. Sosyal inceleme raporlanmn on beş gün içinde
tamamlanması zorunluluğu getirilerek, çocuklann yargılama süreçlerinin hızlandıniması ve haklanmn daha
etkin korunması amaçlanmaktadır.
4-
TBMM Halkla İlişkiler Binası
2.Kat, Oda: D-206 Bakaniıkiar-Ankara
Telefon: +90 (312) 420 5900 +90 (312) 420 5901 Faks: +90 (312) 420 2292
'
İP
Selma Aliye KAVAF
Manisa Milletvekili