Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Deprem, sel gibi doğal afetler ve büyük ölçekli sosyal olaylar bir yandan insanların dayamşma
ve yardımlaşma duygularını pekiştirirken, diğer yandan toplumun çeşitli kesimlerinde korku,
panik ve kargaşa yaratabilir. Özellikle afet zamanlarmda, devletin ve toplumun kriz yönetimiyle
ilgili eksiklikleri veya geçici olarak zayıflayan güvenlik önlemleri, vatandaşın can derdine
düştüğü anlar bazı kişilerin kötü niyetli bir şekilde bu durumdan yararlanmasına zemin
hazırlayabilmektedir.
Afetler ve büyük sosyal olaylar sırasında toplumda görülen korku ve panik, bireyleri koruma
içgüdüsüyle hareket etmeye sevk ederken, aym zamanda bazı suçlular için fırsat yaratmaktadır.
Bu durumu gözlemleyen hukuk sistemleri, bu tür olayların suç teşkil eden eylemleri artırıcı
etkisini dikkate alarak özel düzenlemeler yapmak zorunda kalmaktadır. Hırsızlık ve yağma
suçları, bu tür durumların en belirgin sonuçlan arasında yer almakta olup, bu tür suçların
failleri, olağan zamanda işlenmesi beklenmeyecek kadar cesur ve pervasız hale
gelebilmektedirler.
Doğal afetler, savaşlar, büyük çaplı toplumsal kargaşalar gibi sosyal olaylar sırasında işlenen
hırsızlık ve yağma suçlarının, failler tarafından toplumsal korku ve belirsizlik ortamından
faydalanarak gerçekleştirilmesi, suçun işleniş şekli açısından nitelikli bir hal oluşturmaktadır.
Bu nedenle, suçun işlendiği ortamın, suçun ciddiyetine ve faillerinin cezalandınlmasına
doğrudan etkisi olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.
Bu düzenleme, yalnızca suçlulara yönelik ceza artırımı sağlamamakta, aynı zamanda toplumun
güvenliği ve huzuru için bir önlem niteliği taşımaktadır. Doğal afet veya sosyal olaylar gibi
olağanüstü durumlarda toplumun zaten zorluklarla mücadele ettiği göz önüne alındığında, bu
süreçleri daha da zorlaştıracak suçların faillerinin daha ağır cezalarla cezalandırılması, hem
suçlulann cezalandırılmasım hem de toplumsal güvenliğin sağlanmasını temin edecektir.
Her ne kadar doğal afet veya sosyal olayların korku ve kargaşasından yararlanmak bir suç olsa
da, suçun failleri arasındaki niyet farklılıklarını göz önünde bulundurmak, hukukun adalet
anlayışına uygun bir yaklaşım sergileyecektir. Bu sebeple, ceza artırımının mahkemeler
tarafından, faillerin eyleminin niteliğine göre belirlenmesi gerektiği vurgulanarak ceza
hükmolunması istenen ceza sürelerine ilişkin düzenleme yapılmıştır.
Kanun teklifi ile, doğal afet zamanlarında vatandaşın yaşadığı panik, korku ve karmaşadan
yararlanarak hırsızlık ve nitelikli yağma gibi suçların işlenmesi halinde verilecek cezaların
arttırılması ve suçun işlenmesine etkin bir caydırıcı düzenleme getirilmesi amaçlarmııştır.
Hali hazırda, Türk Ceza Kanununun "Nitelikli hırsızlık" başlıklı 142 nci maddesinin ikinci
fıkrasının ( c ) bendinde "Doğal bir afetin veya sosyal olaylann meydana getirdiği korku veya
kargaşadan yararlanarak" suç işlenmesi halinde ceza "beş yıldan on yıla kadar hapis cezası"
olarak hükme bağlanmıştır. Kanun teklifi ile bu suçun işlenmesi halinde cezanın beş kat
arttırılması amaçlanmaktadır.
Ayrıca yine teklif ile Türk Ceza Kanununun "Nitelikli yağma" başlıklı 149 ncu maddesine
yapılan bir ekleme ile "Doğal bir afetin veya sosyal olayların meydana getirdiği korku veya
kargaşadan yararlanarak" yağma suçunun işlenmesi halinde fail hakkında on yıldan onbeş yıla
kadar hapis cezası verilmesi düzenlenmektedir.