Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Basın ve ifade özgürlüğü, demokratik bir toplumun temel taşlanndan biridir. Özgür bir medya
ortamı, vatandaşlann bilgiye erişimini sağlar, yöneticilerin hesap verebilirliğini artırır ve
kamuoyunun sağlıklı bir şekilde oluşmasına katkıda bulunur. Ancak, 2022 yılında Türk Ceza
Kanunu'na eklenen "Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" suçu, yürürlüğe girdiği günden
itibaren basın özgürlüğü üzerinde ciddi bir baskı unsuru haline gelmiş, adil, bağımsız ve tarafsız
haberciliği kısıtlamış, toplumun haber alma hakkına yönelik ciddi bir tehdit oluşturmuştur.
Bu düzenlemenin uygulanma süreci, ifade özgürlüğü üzerindeki ağır baskıyı gözler önüne
sermektedir. Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından 4.500'den fazla kişi hakbnda soruşturma
açılmış, 64 gazeteciye yönelik 80'den fazla soruşturma yürütülmüş, en az üç gazeteci
tutuklanmış, 20'den fazla gazeteci gözaltına alınmıştır. Özellikle deprem, yolsuzluk ve seçim
haberleri nedeniyle açılan soruşturmalann sayısının fazlalığı, yasaya dayanarak yapılan
müdahalelerin kamu yararına değil, gazeteciliği kontrol altına alma amacına hizmet ettiğini
ortaya koymaktadır. 2023 yılında 2.381, 2024 yılında ise 1.668 yeni soruşturma dosyasının
açılması, yasaya dayanarak ifade özgürlüğünün sistematik bir şekilde baskı altına alındığını
göstermektedir.
Soruşturmalann büyük bir kısmı davaya dönüşmemiş, verilen takipsizlik kararlan, yasanın
sübj ektif ve keyfi biçimde uygulandığını gözler önüne sermiştir. Mahkemeler tarafından verilen
mahkûmiyet ve beraat kararlan arasında ciddi tutarsızlıklar yaşanmış, bazı davalarda Hükmün
Açıklanmasının Geriye Bırakılması (HAGB) uygulanarak hukuk güvenliği ihlal edilmiştir.
Hukukun temel ilkelerinden biri olan belirlilik ilkesine aykın şekilde, hangi haberin, yorumun
veya paylaşımın "yanıltıcı bilgi" kapsamında değerlendirileceğine dair objektif bir ölçüt
bulunmaması, uygulamayı keyfi bir cezalandırma aracı haline getirmiştir.
Bu durum, yalnızca gazeteciler üzerinde değil, tüm vatandaşlar üzerinde bir baskı unsuru haline
gelmiş, oto sansür mekanizmasını tetiklemiştir. İnsanlar, herhangi bir haber paylaşımı veya
eleştirel yorumun cezai yaptınmla karşılaşabileceği endişesiyle düşüncelerini açıklamaktan
kaçınmaya başlamıştır. Böylece medya özgürlüğü uluslararası ölçekte gerilemiş, Türkiye'nin
basın özgürlüğü sıralamalanndaki yeri giderek kötüleşmiştir. Avrupa İnsan Haklan
Sözleşmesi'nin 10. maddesiyle güvence altına alınan ifade özgürlüğü, bu yasa nedeniyle ciddi
şekilde ihlal edilmekte, demokratik değerler zayıflatilmaktadır.
Basın, iktidarın çizdiği sınırlarla değil, kamu yararı ve etik ilkeler çerçevesinde faaliyet
göstermelidir. Demokratik bir hukuk devletinde, basın mensuplarının bağımsız ve özgür bir
şekilde görevlerini yerine getirmeleri sağlanmalı, eleştirel habercilik cezalandmlmamalıdır.
Ancak mevcut yasal düzenleme, basın özgürlüğü üzerindeki baskıyı artırmakta ve hukukun
üstünlüğünü zedelemektedir.
Bu nedenle, Türk Ceza Kanunu'nda yer alan "Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" suçu derhal
yürürlükten kaldırılmalı, basın özgürlüğü üzerindeki keyfi baskılar son bulmalıdır. Bu teklif,
yalnızca gazetecilerin değil, tüm toplumun haber alma ve ifade özgürlüğünü koruma
sorumluluğunun bir gereğidir. Hukukun üstünlüğü, demokratik değerler ve insan hakları ancak
özgür bir medya ortamında korunabilir.