Madde 1
(1) Bu Kanunun amacı, uyuşturucu madde suçlannm tanımlanması, bu
suçların işlenmesini önleyici ve caydırıcı tedbirlerin alınması, yaptırımlann düzenlenmesi ve
uyuşturucu ile mücadeleye yönelik kurumsal düzeneklerin oluşturulmasıdır.
Tanımlar
Gerekçe: Madde ile ülkemizde ujoışturucu ile mücadelenin nasıl olacağına ilişkin amaç ve
kapsamın ne olduğumm açıklanması öngörülmektedir.
Madde 22313 sayılı2398 sayılı
(1) Resmi makamlarca tespiti şartıyla çeşitli bitkilerden veya sentetik olarak
üretilen kişilerin akli dengesini geçici veya kalıcı olarak ortadan kaldıran, davranış
bozukluğıma sebebiyet veren ve bağımlılık yapan her türlü madde uyuşturucu madde sayılır.
İlgili husustan bahisle 05.01.1967 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
Uyuşturucu Maddelere Dair 1961 Tek Sözleşmesine Katılmamızın Uygun Bulunduğu
Hakkında Kanun'un 1. maddesinde işaret edilen ekli listede bulunan l'inci ve 2'inci cetvelde
yazılı olan maddeler ile 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Kanunumuzda ve
2398 sayılı Uyuşturucu Maddeler ile İlgili Kanunumuzda yazılı tanımlar uyuşturucu madde
olarak kabul edilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen uyuşturucu madde niteliğindeki her türlü maddeyi
kullananlar, tedarik veya imal edenler, ticaretini yapanlar ve bu maddeleri özendirecek veya
sıradan olduğunu ima edecek her türlü davranışta bulunanlar uyuşturucu madde suçlusu
sayılır.
(3) Bu kanunun 3'üncü maddesinde belirtilen suçlan işleyenler de bu maddenin 2'inci
fıkrasında belirtildiği gibi uyuşturucu madde suçlusu sayılır.
Uyuşturucu madde suçları, suçların nitelikli hâlleri ve cezaların ağırlaştırılması
Gerekçe: Madde ile uyuşturucu maddelerle işlenen suçlara ilişkin tammlar
açıklanmaktadır. Bilindiği üzere bir sorunun çözümünde sorunun tanımlanması ve kapsamımn
ne olduğımun belirlenmesi en önemli noktalardan biridir. Bu bağlamda uyuşturucu maddeler
ile mücadelede de uyuşturucu maddelerin tanımının ve kapsamının ne olduğu mevzuatımızda
daha net ve belirgin bir biçimde izah edilmelidir. Bu hususta ilgili madde "Tanımlar" başlığı
ile uyuşturucu maddelerin tanımım ve kapsamım açıklayacaktır. Uyuşturucunun ne olduğu
kanunda yer alacak şekilde açıklanmalıdır. Buna ek olarak uyuşturucu maddeleri kullanmak,
imal etmek ve ticaretini yapmak fiilleri 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda suçun sübutunun
açıklanması açısından belirlenmiştir. Fakat bu suçları işleyenlere özgü bir tanım
yapılmamıştır. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda "terör suçlusu" tammmm yer aldığı
gibi işbu kanun teklifinde de "uyuşturucu madde suçlusu" tanımı yapılmalıdır. Uyuşturucu
madde kullammının gençler arasmda hızla yaygınlaştığı bilinmektedir. Bu bağlamda
uyuşturucu maddeleri özendirecek her türlü faaliyetin suç sayılabilmesi gerekmektedir. Başka
bir deyişle kullanmak, imal etmek veya ticaretini yapmamn yanı sıra daha geniş bir
perspektifle suçun unsurlan yeniden belirlenmelidir. Ayrıca uyuşturucu temin etmek,
ticaretini yapmak veya kuryeliğini üstlenmek fiillerini gerçekleştirirken birçok farklı suç tipi
işlenmektedir. Bu suçların da işbu kanun kapsamına alınması gerekmektedir.
Madde 35237 sayılı
(1) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 188, 189, 190 ve
191'inci maddelerinde düzenlenen suçlar uyuşturucu madde suçları sayılır.
(2) Türk Ceza Kanununun 96, 106, 107, 108, 109, 116, 120, 123, 133, 134, 135, 136, 141,
155, 157, 197, 213, 214, 220, 234, 243, 244, 245, 252, 257, 278, 279, 280, 294'üncü
maddelerinde düzenlenen suçların uyuşturucu madde etkisi altında işlenmesi hâlinde bu suçlar
da bu Kanun kapsamında uyuşturucu madde suçu sayılır.
(3) Bu Kanun kapsamındaki uyuşturucu madde suçlarımn belli bir organizasyon dâhilinde
ya da toplu davranışlarla işlenmesi hâlinde bu fiillere ilişkin olarak Türk Ceza Kanununun
220'nci maddesinde belirlenen cezalar dörtte üçüne kadar artınlarak uygulanır.
(4) Bu Kanun kapsamındaki suçlara ilişkin olarak diğer kanunlara göre tayin edilecek
hapis cezaları dörtte üç oranında artırılarak uygulanır. Fiilin müebbet hapis cezası
gerektirmesi hâlinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur.
(5) Bu Kanun kapsamındaki suçların kamu görevinin sağladığı nüfuzun kötüye
kullamiması suretiyle işlenmesi halinde, verilecek cezalar bir katı oranında artırılır.
(6) Uyuşturucu maddelerin on sekiz yaş altındaki kişilere veya dördüncü dereceye kadar
kan veya kayın hısımlarına temini, satışı, bu kişilerle iştirak halinde imal edilmesi veya
birlikte kullanımı durumunda verilecek cezalar yarı oranında artırılır.
(7) Bu Kanun kapsamındaki cezalarda takdiri indirim nedenleri uygulanmaz.
(8) Bu madde hükümleri çocuklar hakkında uygulanamaz.
Yaptırım rejimine ilişkin kurallar
Gerekçe: Uyuşturucu ile Mücadele Kanunu kapsamında "uyuşturucu madde suçlan"
tanımı yapılmalı ve bu tanımlamalar üzerinden cezai müeyyideler belirlenmelidir. Bu hususta
kanun teklimizin 3'üncü maddesi kapsamında u5aışturucu madde suçları izah edilmektedir.
2'inci maddede belirtildiği üzere uyuşturucu maddeler ile ilgili işlenebilecek suçların kapsamı
genişletilmeli ve meseleye daha geniş bir perspektif ile bakılmalıdır. Öyle ki kullanmak, imal
etmek veya ticaretini yapmak gibi fiillerin yanı sıra özendirmek, övmek, tavsiye etmek veya
en basit hali ile "tehlikesiz olduğunu" iddia etmek gibi fiillerin de işbu kanun teklifi
kapsamına alınması ve bu sayede uyuşturucu maddeler ile daha etkin mücadele edilmesi
gerekmektedir. Bunlara ek olarak uyuşturucu madde temin etmek, ticaretini yapmak veya
kuryeliğini üstlenmek fiillerini gerçekleştirirken birçok farklı suç tipi de uyuşturucu madde
suçu olarak tammlanmalıdır. En nihayetinde uyuşturucu madde temin etmek isteyenlerin
tehdit, hakaret, cebir, gasp, hırsızlık veya başkaca birçok suçu işlediği bilinmektedir.
Ujmşturucu maddeler ile ilgili işlenen suçlarda belirlenecek nitelikli haller ve bunlara bağlı
olarak uygulanacak müeyyideler işbu kanun teklifi ile yeniden düzenlenmektedir. Ülkemizde
son yıllarda maalesef kamu görevlilerinin görevlerinin sağladığı nüfuzu kullanmak suretiyle
uyuşturucu kullandıkları ve hatta ticaretini yaptıkları görülmüştür. Bu bağlamda kamu
görevlileri ile ilgili uygulanacak rejim de yeniden düzenlenmelidir. Buna ek olarak 18 yaş
altına veya belli derecede kan veya kayın hısımlarma temin etmeye yönelik olarak harici bir
kanuni düzenlemeye de ihtiyaç vardır. Tüm bu hususlar nitelikli hal olarak yeniden
düzenlenmelidir, İşbu kanun teklifi kapsamında işlenen uyuşturucu madde kullanma, imal
etme, ticaretini yapma veya özendirme suçlarım işleyenlerin cezaları dörtte üç oramnda
arttırılması sağlanmalıdır. Ayrıca bu suçlan ilk kez işleyip işlemediği veya iyi hali
gerektirecek durumlara bakılmaksızın yargılamalar neticesinde verilecek cezalar
kanunlarımızda yazıldığı gibi aynı ile uygulanmalıdır. Bahse konu madde bu amaçla
hazırlanmıştır.
Madde 4
(1) Türk Ceza Kanununun 191'inci maddesinde düzenlenen kullanmak için
uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu
veya uyarıcı madde kullanmak suçlarında, kamu davasının ertelenmesi ve hükmün
açıklanmasının geri bırakılması kararlan verilemez.
(2) Bu Kanım kapsamına giren suçlarda etkin pişmanlık hükümleri cezaya
hükmolunmaması sonucunu doğuracak şekilde uygulanmaz. Etkin pişmanlık hâlinde cezada
ancak dörtte bir oranında indirim yapılabilir.
Koruma tedbirleri
Gerekçe: 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 19rinci maddesinin 2'inci fıkrası ile
uyuşturucu kullananlar hakkında adli işlem yapılması 5 yıl süre ile geciktirilmektedir.
Devamında ise dava açıldığında hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesi
işletilmek suretiyle cezasızlık durumu ortaya çıkmaktadır. Başka bir deyişle kişilerin
uyuşturucu kullanma suçuna karşı herhangi bir müeyyide uygulanmamaktadır. Bu noktadan
bahisle ilgili hükümlerin iptali ve derhal işbu kanun teklifinin 7'inci maddesinde yer alan
güvenlik tedbirleri uygulanmalıdır. Bu şekilde kişilerin uyuşturucu kullammmm
normalleşmesinin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 55271 sayılı
(1) Bu Kanun kapsamındaki suçların işlendiğine ya da suça ilişkin hazırlık
hareketlerine tamk olan herkes, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun 90'ıncı maddesinin birinci fıkrasımn (a) ve (b) bentlerindeki koşullar
aranmaksızın geçici olarak yakalama yapabilir.
(2) Birinci fıkra kapsamındaki yakalama sırasında Türk Ceza Kanununun 116, 135 ve
136'ncı maddelerinde düzenlenen fiillerin işlenmesi hâlinde yakalama yapan kişi bakımından
bu maddelerde belirtilen suçların oluşmadığı varsayılır.
(3) Yakalama fiilinin temel hak ve hürriyetlerin haksız fiille kısıtlanması niteliğinde
olduğunun ya da suç ile ilişkili bir durumun bulunmadığının sonradan anlaşılması hâlinde,
yakalama fiilinden zarar görenin tazminat hakkı saklıdır.
Güvenlik tedbirleri
Gerekçe: Herhangi bir adli vakanın ortaya çıkması durumunda 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanımu kapsamında koruma tedbirleri açıklanmıştır. Bu tedbirlerde
gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bazı istisnai durumlar öngörerek kolluk kuvvetlerine,
Cumhuriyet Başsavcılıklarına ve hatta vatandaşlarımıza bazı yetkiler tanınmıştır. 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanunumuzun 90'mcı maddesinin l'inci fıkrasının a ve b bentlerinde yer
alan ve vatandaşlarımıza suçüstü veya suçüstü izlerken verilen yakalama yetkisi; bu kanun
kapsamında en yakın kolluk birimlerine teslim edilmek üzere suçüstü şartından muaf
tutulmalıdır. Aynca bu suçlar ile ilgili delil oluşturmaya yönelik olarak, daha sonra bu amaç
dışında bir amacın olmadığının soruşturulması ve tespiti şartı ile 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunumuzun IlöTncı maddesinde yer alan konut dokunulmazlığının ihlali, 135'inci
maddesinde yer alan kişisel verilen kaydedilmesi, 136Tncı maddesinde yer alan verileri
hukuka aykın olarak verme veya ele geçirme suçlan hukuka uygunluk nedenleri sayılmalıdır.
Başka bir deyişle sokaklarımızda salgın haline gelen, gençlerimizin geleceklerini karartacak
kadar tehlikeli uyuşturucu maddeler ile kamu kurumları ve toplumumuz el ele mücadele
etmelidir. Fakat bu uygulamaya karşın Anayasamızda teminat altına alman temel hak ve
hürriyetlerin zarar görmemesi için de madde içerisinde denge oluşturacak bir düzenleme de
gereklidir. Madde ile bu hususlar dikkate alınarak yeni bir düzenleme yapılmaktadır.
Madde 6
(1) Münhasıran uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçunu
işleyenlerden haklannda daha önce uyuşturucu madde suçlarına ilişkin olarak açılmış
herhangi bir soruşturma veya kovuşturma bulunmayanlar, Türk Ceza Kanununun 57'nci
maddesinde düzenlenen akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri rejimine tabi tutulur.
(2) Hakkında güvenlik tedbiri uygulanması karan verilen kişi; yerleşim yerine en yakın
sağlık kuruluşuna sevk edilir. Bu kişiler, talepleri halinde varsa eşi veya birinci derece kan
hısımlarının yerleşim yerine yakın sağlık kuruluşuna da sevk edilebilir.
(3) Uyuşturucu ile mücadelede belirlenecek güvenlik tedbirlerine ilişkin olarak sağlık
kuruluşlanmn uygulayacağı yöntem ve kurallar Sağlık Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Uyuşturucu ile mücadelede görev alanlara yönelik koruyucu önlemler
Gerekçe: Uyuşturucu maddeler ile işlenen suçların bir kısmı kullanamn yaşı ya da statüsü
fark etmeksizin bireysel bağımlılık bağlamında işlenmektedir. Bu tür durumlarda kişilerin
cezaevlerine gönderilmesi bu bağımlılıktan kurtulmasını sağlamamaktadır. Bu sebeple sadece
kullanmak suçunu işlediği tespit edilen kişilerin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunumuzun 57'inci
maddesinde yer alan "akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri" kapsamına benzer yeni bir
düzenleme ile değerlendirilmesi sağlanmalıdır. Adli makamlar, doğrudan cezaevine
gönderilmesi yerine hastanelerde tedavi altına alınmasına yönelik kararlar vermelidir. Aksi
durumda kişilerin bağımlılıklarından kurtulamadığı bilinmektedir. Buna ek olarak hakkında
bahsi geçen türden güvenlik tedbiri uygulananlann ıslah edilmesine yönelik olarak yeni
düzenlemeler de yapılmalıdır. Bu durumun dışındaki hallerde imal veya ticaret olmasına
bakılmaksızın adli makamlarca tutuklama tedbiri mevcut mevzuattaki gibi uygulanmalıdır.
Madde 7
(1) Uyuşturucu ile mücadelede görev alan adli, istihbari, idari ve askeri
görevliler, kolluk görevlileri, infaz ve koruma görevlileri, uyuşturucu madde suçlularının
muhafaza edildiği ceza ve tutukevlerinin savcılan ve müdürleri, bu suçlann yargılanmasının
yapıldığı ceza mahkemelerinde görev yapan hâkim ve savcılar ile bu görevlerinden ayrılmış
olanlar ve suç örgütlerinin hedef alması olası kişiler ile suçların aydınlatılmasında yardımcı
olanlar hakkında gerekli koruma tedbirleri kolluk makamlarınca alınır. Bu fıkra kapsammdaki
kişilerden kamu görevlisi sıfatını taşıyanlar, görevlerinden ayrılmış olsalar dahi,
görevlerinden kaynaklı etkenlerle kendilerine veya eş ve çocuklarına yöneltilen saldırıları
savuşturmak için silah kullanmaya yetkilidirler.
(2) Bu Kanun kapsamındaki suçların yargılanmasının yapıldığı ağır ceza mahkemeleri
başkan ve üyeleri ile bu mahkemelerin görev alamna giren suçları soruşturmakla ve
kovuşturmakla görevli Cumhuriyet savcılarının korunma ve güvenlik talepleri ilgili
makamlarca öncelikle ve ivedilikle yerine getirilir. Koruma için ihtiyaç duyulan araç ve
gereçler Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca temin edilir. Bu koruma tedbirleri; talep
halinde estetik cerrahi yoluyla fizyolojik görünümün değiştirilmesi dâhil, nüfus kaydı, ehliyet,
evlenme cüzdanı, diploma ve benzeri belgelerin değiştirilmesi, askerlik işleminin
düzenlenmesi, menkul ve gayrimenkul mal varlıklarıyla ilgili hakların, sosyal güvenlik ve
diğer hakların korunması gibi hususlarda düzenleme yapılması işlemlerini kapsar. Korumaya
alınmış emekli personelden, meskende korunmaları mutlak surette zorunlu bulunanlar İçişleri
Bakanlığınca belirlenecek konutlardan yararlandınhr. Bu tedbirlerin uygulanmasında, İçişleri
Bakanlığı ile ilgili diğer kurum ve kuruluşlar gerekli her türlü gizlilik kurallanna uymak
zorundadırlar.
(3) Bu madde kapsamındaki koruyucu tedbirlere ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Etkin Pişmanlık
Gerekçe: Uyuşturucu maddelere ilişkin olarak suç işleyen örgütsel yapılar toplumumuzun
yam sıra bu suçla mücadele eden adli ve idari makamlarımız açısından da büyük tehlike arz
etmektedir. Bu kapsamda adli ve idari makamlara özgü olarak da koruma tedbirlerinin olması
gerekmektedir. Bu hususta 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunumuzda adli ve idari
makamlar için öngörülen düzenlemelerin aynı ile uygulanması gerekmektedir.
Madde 85237 sayılı
(1) Bu Kanun kapsamına giren suçlarla ilişkin yapılacak olan yargılamalarda
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 192'inci maddesinin l'inci ve 2'inci fıkralarında yazılı
olan etkin pişmanlık hükümleri uygulanamayacaktır.
(2) Herhangi bir etkin pişmanlık durumunda cezada ancak dörtte bir oranında indirim
yapılacaktır.
Kurumlar arası işbirliği
Gerekçe: Uyuşturucu maddelere ilişkin olarak işlenen suçlarda 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu'nun 192'inci maddesinde etkin pişmanlık hükümleri mevcuttur. İlgili kanun
maddesinin l'inci ve 2'inci fıkralarmda bu suçların işlenmesine karşın cezasızlık durumunun
ortaya çıkması tehlikesi mevcuttur. Bu bağlamda Uyuşturucu İle Mücadele Kanun
Teklifimize eklediğimiz işbu madde ile cezasızlığın önüne geçilmektedir.
Madde 9
(1) Bu Kanun kapsamına giren suçlarla mücadelede Adalet Bakanlığı, İçişleri
Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı işbirliği içinde görev yapması esastır.
(2) İlgili kurum ve kuruluşlar, uyuşturucu ile mücadelenin gerekli kıldığı her türlü ikincil
mevzuat düzenlemesini gecikmeksizin yürürlüğe koymakla yükümlüdür.
Yürürlük
Gerekçe: Uyuşturucu ile mücadele sadece adli makamların veya kolluk kuvvetlerinin
değil; aynı zamanda birçok kamu kurum ve kuruluşlarının da sorumluluk alamndadır. Bu
bağlamda Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığımn yam sıra Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık
Bakanlığı da tüm kurum ve kuruluşları ile birlikte topyekun olarak uyuşturucuyla mücadele
etmelidir. Teklifin bu maddesi ile birden fazla kamu kurum ve kuruluşunun uyuşturucu ile
mücadeleye dahil olmasının sağlanması amaçlanmaktadır.
Madde 10
(1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 11
(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
UYUŞTURUCU İLE MÜCADELE KANUNU TEKLİFİ
Amaç ve kapsam