Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Spinal Müsküler Atrofı (SMA), omurilikteki motor nöronların kaybına bağlı olarak kas
güçsüzlüğü ve erimesine yol açan genetik ve ilerleyici bir hastalıktır. Kaslan hareket ettiren
sinir hücrelerinin kaybı nedeniyle, SMA hastaları zamanla yürüyemez, oturamaz ve hatta nefes
almak gibi temel yaşamsal fonksiyonlarını yerine getiremez hale gelirler. SMA, özellikle
bebekleri ve çocuklan etkileyen bir hastalık olup, erken teşhis edilmediğinde veya etkin bir
tedavi uygulanmadığında ciddi engellilik, ağır sağlık komplikasyonları ve erken yaşta ölümlerle
sonuçlanmaktadır.
Ülkemizde SMA hastalarımn tedavisi ve ilaçlarına erişimi konusunda önemli
düzenlemeler yapılmış olmakla birlikte, hastalar ve aileleri halen büyük zorluklarla
karşılaşmaktadır. SMA Tip 1 hastaları için 5 Temmuz 2017'den, Tip 2 ve Tip 3 hastaları için
ise 1 Şubat 2019'dan itibaren Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kapsamında tedavi ve ilaç
masrafları Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanmaktadır. Bu kapsamda, şu ana
kadar SMA tedavileri için 2 milyar TL'den fazla ödeme yapılmıştır. Ancak, mevcut
düzenlemeler tüm SMA hastalarım ve tedavi süreçlerini kapsamamakta, özellikle ileri evre
hastalar ve yeni geliştirilen tedavilere erişim konusunda aileler ciddi sıkıntılar yaşamaktadır.
SMA hastalarının karşılaştığı en büyük sorunlardan biri, hastalık için mevcut olan
ilaçların yüksek maliyetleridir. Örneğin, SMA için geliştirilmiş ve FDA onaylı olan gen tedavisi
ilacı Zolgensma, tek seferlik bir tedavi olup, yaklaşık 2,1 milyon dolar (yaklaşık 73 bin avro)
gibi çok yüksek bir fiyat etiketine sahiptir. Dünyamn en pahalı ilaçlarından biri olan bu tedavi,
SGK kapsamına alınmadığı için ülkemizdeki hastaların erişimi oldukça zordur. Aileler,
çocuklarım bu tedaviye kavuşturmak için çeşitli bağış kampanyaları düzenlemek zorunda
kalmakta, ancak bu süreç hem zaman alıcı hem de psikolojik olarak yıpratıcı olmaktadır.
5 yaşındaki Ece Boyacıoğlu, SMA Tip 2 tamsı aldıktan sonra tedaviye erişim konusunda
büyük zorluklarla karşılaşmıştır. Ailesinin yoğun çabalan ve destek kampanyalan sayesinde
ilaca ulaşabilen Ece, tedavi sonrasında adım atmaya başlamış ve yüzme yeteneğini kazanmıştır.
Bu olumlu gelişmeler, tedaviye erişimin hastalarm yaşam kalitesi üzerindeki etkisini açıkça
göstermektedir. Ancak, benzer durumdaki birçok çocuk, yüksek ilaç maliyetleri nedeniyle
hayati önem taşıyan bu tedaviden mahrum kalmaktadır.
SMA hastalığı, yalnızca bireyin sağlık durumunu değil, aym zamanda ailelerin
ekonomik ve psikososyal durumlanm da ciddi şekilde etkilemektedir. SMA hastalarının büyük
bir kısmı, yaşamlarını sürdürebilmek için solunum cihazlarına ve özel bakım ekipmanlarına
ihtiyaç duymaktadır. Hastaların büyük çoğunluğu, fiziksel engellilik nedeniyle özel taşıma
araçlarına ve bakım merkezlerine bağımlı hale gelmektedir. Bu durum, ailelere ağır maddi
yükler getirmekte ve bakım veren ebeveynlerin iş hayatına devam etmesini zorlaştırmaktadır.
Aynca, hastalarm tedavi süreçlerinde karşılaştıkları bürokratik engeller, ilaç temini ve rapor
yenileme süreçlerindeki belirsizlikler, ailelerin sağlık sistemine güvenini zedelemekte ve
umutsuzluk seviyelerini artırmaktadır. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayan SMA hastaları,
büyük şehirlere düzenli olarak tedaviye gitmek zorunda kalmakta ve ulaşım masrafları
nedeniyle ek mali külfetle karşı karşıya kalmaktadır.
Mevcut sistemde SGK tarafından karşılanan tedavi yöntemleri sınırlıdır ve yeni
geliştirilen tedavilerin kapsam dışı bırakılması, hastaların yaşam kalitesini doğrudan olumsuz
etkilemektedir. Hastalarm yalnızca belirli ilaçlara erişebilmesi, alternatif tedavi yöntemlerinden
mahrum kalmalarına neden olmaktadır. Oysa SMA gibi ilerleyici hastalıklar için erken
müdahale hayati önem taşımaktadır. Aynca, tedavi süreçlerinde hastalara sunulan fizyoterapi
ve rehabilitasyon hizmetleri yetersiz kalmakta, bu da hastaların fonksiyonel becerilerinin
gelişmesini sımrlamaktadır.
Bu nedenle, SMA hastalarımn tedavi süreçlerinde kullanılan tüm ilaç, tıbbi cihaz ve
rehabilitasyon hizmetlerinin hastalığın tipi ve evresine bakılmaksızın SGK kapsamına alınması
gerekmektedir.
Böylece, her hasta ihtiyacı olan tedaviye zaman kaybetmeden erişebilir ve aileler
üzerindeki maddi yük hafifletilmiş olur. Bunun yam sıra, SMA hastalarına yönelik bakım
hizmetleri ve destek programları güçlendirilerek hem hastalann hem de ailelerinin yaşam
kalitesi artırılmalıdır. Tedaviye erişimin adaletli ve sürdürülebilir bir şekilde sağlanabilmesi
için iktidarın, ilgili sağlık kuruluşlarıyla iş birliği içinde daha kapsayıcı politikalar geliştirmesi
zorunludur.