Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Toprak denince akla ilk gelen tarım sektörüdür ve ekonomik kalkmmamn başlangıç
aşamalarında tarımdaki verimlilik büyük oranda toprağın kalitesine bağlıdır. Yukarıda yapılan
açıklamalardan da anlaşılacağı gibi azgelişmiş ülkeler olarak tanımlanan toplumlarda hâkim
sektör tarım sektörüdür. Bundan dolayı tarımdaki gelişmelere ve yerli kaynakların
işletilmelerine dayandırılmış bir sanayileşme sürecinde, tarımdaki gelişmeleri etkileyen temel
belirleyici unsurlar, arazinin coğrafi nitelikleri, verimlilikleri gibi fiziki özellikleri ile mülkiyet
sistemi, emek/toprak oram ve doğal kaynaklann zenginliğidir. Sanayileşme sürecinin
başlangıçtaki hızı da bu belirleyicilere bağlıdır.
Tarım sektörü, gelişmekte olan ülkelerde gelişme sürecinin ilk evrelerinde" ekonominin
en önemli sektörü konumundadır. Bu dönemde tarımın toplam istihdamdaki payı, toplam
üretimdeki payından da yüksektir. Aslında tarım sektörü her ülke için hayati öneme sahiptir.
Yalnızca kalkınma aşamasmdald ülkelerde başarılı şekilde güçlendirilmesinde değil, gelişmiş
ülkelerin ekonomik bağımsızlıklarını devam ettirebilmelerinde de göz ardı edilmemesi gereken
bir faaliyettir. Azgelişmiş ülkelerin kalkınmışlığım sağlamada ilk ayağı oluşturan tarım, çeşitli
açılardan ekonomik kalkınmaya yarar sağlamaktadır
Tarım bir ülkenin ana kaynağıdır. Tarım ve toprak insanlık tarihinin başlangıcından bu
yana var olmuştur. Hem gelir kaynağı olarak hem de gıda ihtiyaçlarını uygun şekilde
karşılaması bakımından diğer sektörlere oranla gelişme sürecinde desteklenmesi gereken ilk
faaliyettir. Bir ülke sağladığı hammaddeleri ve bunu ucuz halde tamamlayabilmesi ile
sanayisini geliştirebilir ve pazarlayabilir. Bu açıdan ekonomik kalkınma sürecinde tarımın
ikinci planda değerlendirilmesi kalkınma sürecini sekteye uğratan bir yaklaşım sergilememize
neden olur. Bu hataya düşmemek adına tarım, toprak ve gereklilikleri dikkatle incelenip,
oluşturulan politikalar özenle seçilmelidir
Türkiye'de ithalat yanlısı politikalar izlenilmesi ile düşen verim sonucu kendi kendine
yeterli bir ülke konumunda olan Türkiye artık gıda talebini de karşılayamayacak bir düzeye
gelmiş, ekonomik bağımsızlığının temelini oluşturan tarımın milli gelirden aldığı pay
azalmıştır. Tarım kesiminde çalışan işgücünün de maddi anlamda dara düşmesi ile refah
seviyesi azalarak kalkınma süreci gerilemeye başlamıştır
Maliyetlerin pahalı olması nedeniyle, üretici üretim sonucunda elde edeceği düşük ücret
için üretiminden vazgeçmekte, toprağı sanayi alanlarına terk etmektedir. Verimli araziler,
tarıma elverişli araziler sanayi kuruluşlarına verilerek elde edilecek ürünler için uygun koşullar
da böylelikle ortadan kaldınimış olmaktadır. Uygulanan ithalatı destekleyici politikalarla, yerli
üretimin Önü de tıkanmakta ihracat yoluyla elde edilecek gelirler de azaltılmaktadır. İhracat
sonucu üreticinin de refah seviyesinin yükselmesinin de önüne geçilmektedir. Üretime
küstürülen üreticilerin, üretimin devamlılığını sağlayamaması ile de kendi kendine yeterlilik ve
gıda talebini karşılama alt düzeylere inmektedir.
Tarımın milli gelir içerisinden aldığı pay yüzde 8 ila yüzde 10 arasında düşünülerek
hizmet sektörüne ayrılan pay arttırılmıştır. İşgücünün tarım sektöründeki yoğuı^ğu da
düşünülecek olursa tarıma ayrılan payın yetersizliği ciddi sıkıntılara neden olmaktâ(SM^&;^iye
gelişme aşamasındaki ülke olarak kaynaklarının çoğunu sanayi ve hizmeUjdgto için
harcamakta ve tanma sağladığı destekleri geri çekmektedir. Tarımda yoğunlaşa^sgürai^n de
i) ^
o
sanayi sektörüne kaydırılması ile de sektörler arası işgücü transferini de sağlamayı
hedeflemektedir.
1998 yılından bu yana tarım sektörünün ilk çeyrekte milli gelirden aldığı payın en düşük
yılı 2022 oldu. İkinci en düşük pay ise yüzde 2,3 ile 2024 yılının ilk çeyreğinde görüldü. 2025
Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nda, Tarım ve Orman Bakanlığı bütçesi kapsamında çiftçi
destek programlarına 135 milyar TL kaynak ayrılmıştır. Diğer taraftan, Kamu Özel İş Birliği
Projeleri'ne (KÖİ) ise 2025 yılında 202,3 milyar lira ayrılmıştır. 2007-2023 yıllan arasında
tanmsal destekleri milli gelirin % Tinin yarısına bile ulaştıramamıştır; 2025 bütçesiyle ise bu
oran beşte bire düşürülmüştür. Bu süre boyunca çiftçiler, yasal haklarından mahrum bırakılmış,
tarıma ve üretime gereken değer verilmemiştir.
Öngörülen miktarın altında planlanan ödemelerin bütçeden tanma ayrılan desteklerin
bu haliyle, çiftçilerin artan üretim maliyetlerini kompanse edebilmekten oldukça uzakta
olduğunu göstermektedir. Çiftçinin cebindeki para ne kadar artarsa, dışa bağımlılığımız o kadar
azalır ve gıda güvenliğimiz o kadar sağlamlaşır.
Çiftçilerimizin ve üreticilerimizin Tanm Kanunu kapsamında güvence altına alınmış
olan destek ödemelerinin önündeki engellerin kaldırılması, üretimi arttıracağı gibi aynı
zamanda tarımsal üretimden kopan çiftçilerimizin tekrar toprağına, üretime dönmesini
sağlayacaktır.
Bu sebeple de tarımda dışa bağımlılığın azaltılabilmesi için çiftçilerimize bütçeden Ödenen
tarım desteğinin gayrı safî milli hasılaya oranının yüzde T den yüzde 3'e çıkartılması, dışa
bağımlılığın azalmasını sağlanacak, uzun vadede de tarım ürünleri ihracatını arttırarak dış borç
ve cari açığın kapatılması için kaynak yaratacaktır.
:
4-
923
AŞV<.^