Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Çevrenin korunması, Anayasa'mn 56. maddesi gereğince devletin ve vatandaşların
ortak sorumluluğundadır. Ancak, çevresel tahribata karşı açılan davalarda yüksek harç ve
yargılama giderleri, bireylerin ve sivil toplum kuruluşlarının (STK) adalete erişimini
zorlaştırmakta, çevreyi koruma mücadelesini sekteye uğratmaktadır. Bu nedenle, çevre
davalarının harçtan muaf tutulması, çevresel adaleti sağlamak ve kamu yararım korumak için
zorunlu bir düzenlemedir.
Çevrenin korunmasına yönelik açılan davalar, doğrudan bireysel menfaatleri değil,
toplumsal ve ekolojik dengeyi ilgilendiren davalardır. Bir sanayi tesisinin hava kirliliği
yaratması, bir madencilik projesinin su kaynaklarım kirletmesi veya ormanların yapılaşmaya
açılması gibi durumlarda açılan davalar, sadece dava açan kişiyi değil, tüm toplumu
ilgilendirmektedir. Bu tür davalarda yargı yoluna başvuran bireyler ve STK'lar, aslında kamu
adına hareket etmekte, doğanın korunmasım ve hukukun üstünlüğünü sağlamak amacıyla
mücadele vermektedir.
Ancak mevcut yasal düzenlemeler, çevre davalannda yüksek harç ve yargılama
giderlerini zorunlu kılmakta, bu da çoğu zaman dava açılmasını fiilen engellemektedir.
Örneğin, büyük ölçekli bir çevre projesine karşı iptal davası açmak isteyen bir vatandaş veya
STK, binlerce liralık harç ve keşif masraflarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum, güçlü
sermaye gruplarına karşı çevrenin korunmasını talep eden bireyleri caydumakta, çevresel
adaleti yalmzca mali gücü olanların erişebileceği bir ayrıcalık haline getirmektedir.
Anayasa'mn 36. maddesi, herkesin mahkemeye erişim hakkını güvence altına
almaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi de adil yargılanma hakkını
koruma altına almıştır. Ancak, çevre davalarında yüksek yargılama giderleri, bu hakkm etkin
şekilde kullanılmasım engellemekte, çevresel yıkımla mücadelede hukukun denetim gücünü
zayıflatmaktadır. Çevre davalarımn harçtan muaf tutulması, sadece bireysel hak arama
özgürlüğünü değil, ekolojik dengeyi ve kamu yararını da güvence altına alacaktır. Bu nedenle,
çevrenin korunmasına yönelik dava açan kişi ve kurumların yargılama giderlerinden muaf
tutulmasını öngören bu kanun teklifi, çevresel adaletin sağlanması ve doğanın korunması adına
hayati bir düzenlemedir. Bu çerçevede, çevrenin korunmasına yönelik açılan davaların ve tüm
işlemlerin harçtan muaf tutulmasına yönelik işbu kanun teklifini sunma zorunluluğu hasıl
olmuştur.
Qr
%
^üp