İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/3083 · Komisyonda

Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Teklif ile; sendikaların genel kurullarının tüm üyelerin katılımıyla yapılması, delege sisteminin kaldırılması, işyeri sendika temsilcilerinin işçiler tarafından seçimle belirlenmesi, aidatlara yasal bir üst sınır getirilmesi ve toplu iş sözleşmesi takviminin düzenlenmesi amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Turan Yaldır
İYİ Parti · Aksaray

Komisyon süreci

  1. 2 MAYIS 2025
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu
    Geliş 2 Mayıs 2025 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
Türkiye Cumhuriyeti AnayasasTmn 2. maddesi, devleti "sosyal bir hukuk devleti" olarak tammlamaktadır. Bu tanım, emeğiyle geçinen yurttaşların sosyal ve ekonomik haklarımn korunmasım ve geliştirilmesini anayasal bir sorumluluk haline getirmektedir. Anayasa'mn 51. maddesi ise sendikalaşma hakkını düzenlemekte; çalışanlann önceden izin almaksızın sendika kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten çekilme haklarım güvence altına almaktadır. Aym şekilde, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu da sendikalann kuruluşu, yönetimi, işleyişi, denetlenmesi ve faaliyetlerine ilişkin temel usul ve esasları düzenlemektedir. Ancak hem anayasal düzenlemeler hem de yasal çerçeve, pratikte sendikal yapılar üzerinde beklenen demokratik işleyişi tam anlamıyla sağlayamamaktadır. Günümüzde sendikal yapılar, özellikle delege sistemi, temsilci atamalan, aidat yönetimi ve sendika yöneticilerinin ücretlendirilmesi gibi alanlarda işçi iradesinden uzaklaşmıştır. Genel kurullar çoğu zaman, üyelerin tamamımn katılımım engelleyen bir delege yapısı ile şekillenmekte; işyeri temsilcileri seçimle değil atama ile belirlenmektedir. Aidatlar yüksek tutulmakta ve sendika yöneticilerinin ücretleri üyelerin denetiminden uzak biçimde belirlenmektedir. Oysa işçinin örgütlü mücadelesi, demokrasiye dayalı bir sendikal yapıyla mümkündür, "İşçilerin gücü, birliklerinden gelir." Bu birlik ise ancak işçinin iradesine saygı gösteren, şeffaf ve hesap verebilir bir sendikal sistemle sağlanabilir. Bu Kanun Teklifi ile; Genel kurulların tüm üyelerin katılımıyla yapılması. Delege sisteminin kaldırılması, İşyeri temsilcilerinin işçiler tarafından seçimle belirlenmesi. Aidatlara yasal bir üst sımr getirilmesi. Sendikaların hesap verebilirliğinin artırılması, Toplu iş sözleşmesi takviminin düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Sendikalann bir raeslek grubu değil, bir mücadele alanı olduğu bilinciyle hazırlanan bu düzenleme, sendika içi demokrasiyi güçlendirerek hem işçilerin örgütlü hak mücadelesini destekleyecek hem de çalışma hayatına adalet ve şeffaflık katacaktır. Sendikal yapılarda hâkim olan mevcut uygulamalar; koltuğu korumaya odaklı, temsil gücünü yitirmiş yapılar doğurmuş, işçilerin sendikalara olan güvenini sarsmıştır. Bu güvenin yeniden inşası, işçinin kendi sendikasında söz sahibi olmasıyla mümkündür. Üyelerin doğrudan katılımı olmadan, sendikal haklardan tam anlamıyla faydalanmak mümkün değildir. Bu teklif, yalnızca bir yasal düzenleme değil; 700 bin kamu işçisinin sesi, talebi ve mücadelesidir. Emeğin ki5mıetinin bilindiği, işçinin yalnızca üretimde değil karar süreçlerinde de var olduğu bir sendikal düzen için bu değişiklik zaruridir. Bu değişiklik teklifleri ile sendikal yapıların demokratikleştirilmesi, işçilerin karar alma süreçlerine doğrudan katılımının sağlanması ve sendikaların şeffaf, hesap verebilir yapılar haline gelmesi hedeflenmektedir.

Maddeler

6 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1değiştiriyor6356 sayılı
18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "MADDE 10 - (1) Kuruluşlann genel kurulu üyelerden oluşur. (2) Üyelerin genel kurullarda oy kullanmalarına ilişkin usul ve esaslar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. (3) Genel kurullarda oy kullammı gizli oy, açık sayım esasına dayanır. Elektronik oylama yöntemleri kullanılabilir."
Gerekçe: Delege sistemi, sendika üyelerinin iradesini doğrudan yansıtmamakta, sendika içi demokrasiyi zedelemektedir. Bu nedenle genel kurullar doğrudan üyelerle yapılmalı, şeffaflık ve katılım esas alınmalıdır. Elektronik oylama sistemleri (örneğin TTK m.l527'deki gibi) bu süreci kolaylaştıracaktır.
Madde 2değiştiriyor6356 sayılı
6356 sayılı Kanunun 18 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Üyelik aidatı MADDE 18 - (1) Üyelik ödentisinin aylık miktarı kuruluşların tüzüklerinde belirtilen usul ve esaslara göre genel kurul tarafından belirlenir. Ancak işçinin bir günlük çıplak ücretinin %60'mı (yüzde altmış) geçemez. (2) Üyelik ve dayamşma ödentileri, iş kolu barajım aşan sendikanın işverene yazılı başvurusu üzerine, işçinin ücretinden kesilmek suretiyle ilgili sendikaya ödenir. (3) Yukandaki hükümlere göre ödenmesi gereken ödentiyi kesmeyen veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili işçi sendikasına ödemeyen işveren, bildirim şartı aranmaksızın ödenti miktarım bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür. (4) Üye ödentilerinin tahsiline ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir."
Gerekçe: "Aidat" yerine "ödenti" ifadesi tercih edilerek kavramsal netlik sağlanmakta, ayrıca üst sınır belirlenerek sendikal mali kaynakların kötüye kullanımının önüne geçilmesi hedeflenmektedir. İşçinin ekonomik çıkarları ön planda tutulmalıdır.
Madde 3değiştiriyor6356 sayılı
6356 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "(2) İşyeri sendika temsilcileri, işyerindeki üyeler tarafından seçilir, seçilen üye temsilci olarak atamr. Kanuna, tüzüğe, sendikanın amaç ve ilkelerine aykırı hareket ettiği tespit edilen veya işçilerin başvuruları halinde temsilciler görevden alınabilirler. Görevden alman temsilci için yeniden seçim yapılır."
Gerekçe: Temsilcilerin sendika merkezinden atanması, işyerindeki işçilerin iradesine uygun düşmemektedir. Bu düzenleme ile temsilcilerin doğrudan üyeler tarafından seçilmesi sağlanarak temsilin demokratik meşruiyeti artırılmaktadır.
Madde 4değiştiriyor6356 sayılı
6356 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "(2) Toplu iş sözleşmesinin yürürltik başlangıç tarihi 1 Ocak olarak belirlenir. Toplu iş sözleşmesi hükümleri, sözleşmenin imzalandığı tarihi takip eden iki mali yıl boyunca geçerli olur." "(3) Faaliyet süresi iki yıldan az olan işlerde uygulanmak üzere yapılan toplu iş sözleşmelerinin süresi, bu faaliyet süresine uygun olarak iki yıldan az olabilir. Ancak işin süresi dolmadan sona ermemesi hâlinde, söz konusu sözleşme en fazla iki yılın sonuna kadar uygulanır." "(4) Toplu iş sözleşmesi süresinin sona ermesinden önceki yüz yirmi gün içerisinde yeni toplu iş sözleşmesi için yetki başvurusunda bulunulabilir. Bu başvuru süreci en geç ilgili yılın Kasım ayımn son günü itibarıyla tamamlamr."
Gerekçe: Toplu sözleşme başlangıç tarihlerinin dağımk olması, ücret dengesizliklerine ve uygulama karmaşasına neden olmaktadır. Sözleşmelerin belirli bir takvime bağlanmasıyla şeffaflık sağlanacak, işçiler arasında adaletli bir ücret yapısı oluşacaktır.
Madde 5
Bu kanun yayımı tarihinde 5mrürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 6
Bu kanun hükümleri Cumhurbaşkanı tarafından yürütülür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir. SENDİKALAR VE TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir

BildirimlerSon dakika, kanunlar ve takip ettikleriniz

Yöntem · İletişim · KVKK · Gizlilik