Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Bir TıalVm dili, yalmzca iletişim aracı değil; aym zamanda hafızası, kültürel kimliği, tarihsel
sürekliliği ve varoluş biçimidir. Dilin yaşatılması, yalmzca bireysel bir hak değil, kolektif bir
halk hakkıdır. Kürtçe, Türkiye'de milyonlarca yurttaşın anadili olmasma rağmen, uzun yıllardır
yapısal ve sistematik inkâr, dışlama ve yasaklamalara maruz bırakılmıştır. Bu baskıcı
politikalar, Kürt halkımn diliyle birlikte tarihsel birikimlerini ve kültürel mirasını da yok
saymıştır.
Ancak Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana geçen yüzyıllık süre zarfında Kürtçe,
sistematik olarak baskıya uğramış, asimilasyonpolitikalarıyla geriletilmeye çalışılmış, anayasal
güvencelerden yoksım bırakılmıştır. Bu baskılar yalnızca fiili düzeyde değil; aynı zamanda
yasalar, idari kararlar ve olağanüstü hal rejimleri eliyle kurumsal bir biçim almıştır.
1980 darbesi sonrasmda Diyarbakır Cezaevi'nde Kürtçe konuşan mahkumların ağır işkencelere
uğradığı, kendi dillerini konuştukları için "anlaşılmayan dil" gerekçesiyle cezalandırıldıkları
resmi raporlara ve tanıklıklara yansımıştır. 1991 yılmda dil yasağı kaldırılmış olmasına rağmen,
başta Kürtçe olmak üzere Türkçe dışındaki dillerin kamusal alanda kullammınm önü
açılmamıştır. Bununla da kalınmamış; özellikle 2016 sonrası ilan edilen Olağanüstü Hal
(OHAL) ile birlikte Kürtçe yayın yapan onlarca demek, kültür merkezi ve dil okulu kapatılmış;
Kürtçe tiyatro oyunları yasaklanmış, belediyelerdeki çok dilli tabelalar kaldırılmıştır. Bu
durum, Kürtçenin kamusal alanda görünmezleştirilmesi politikasımn sürekliliğini
göstermektedir.
Bu uygulamalar, yalmzca Kürtçeyi değil, Türkiye'nin çok dilli ve çok kültürlü yapısını da tehdit
eden homojenleştirme politikalarının parçası olmuştur. Anayasası'mn 90. maddesine göre,
uluslararası insan hakları sözleşmeleri iç hukukun üstündedir. Türkiye nin taraf olduğu
Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi (BM-ICCPR), Avmpa İnsan Hakları
Sözleşmesi (AİHS), Avmpa Konseyi Azınlık Dilleri Şartı gibi metinler, anadilinde eğitim,
ifade, kültür ve kimlik haklarının devletler tarafından korunmasını şart koşmaktadır. Bu
çerçevede, Kürtçeye yönelik tarihsel ve yapısal ayrımcılık, yalmzca bir kültürel hak ihlali değil,
aym zamanda insan hakları ve demokratikleşme meselesidir.
Kürt halkı, tüm bu baskılara rağmen dilini yaşatmak ve kuşaktan kuşağa aktarmak için
direnmiştir. 15 Mayıs tarihi, bu direncin simgesel bir karşılığıdır. 15 Mayıs 1932'de Celadet Ali
Bedirxan'm öncülüğünde yayımlanan Hawar dergisi, Kürtçenin Latin alfabesiyle modem bb
yazın diline kavuşmasını sağlamış; edebiyat, dilbilgisi ve kültür alanlarında tarüısel bir kırılma
yaratmıştır. Bu nedenle 15 Mayıs, Kürt balkı tarafından 2006 yılından itibaren "Kürt Dil
Bayramı" olarak benimsenmiş ve her yıl farklı etkinliklerle kutlanmaktadır.
Bu kanun teklifi ile 15 Mayıs'm Kürt Dil Bayramı olarak tamnması, yalmzca sembolik bir jest
değil; devletin kendi vatandaşlarına ve onlann kültürel varbklarma yönelik eşitlikçi ve çoğulcu
bir yaklaşıma geçişin göstergesi olacaktır. Aym zamanda Türkiye'nin uluslararası
yükümlülüklerine uyumlu, demokratik hukuk devleti ilkesini esas alan yeni bb dil politikası
anlayışının başlangıcına işaret etmektedir.
Bu adım, Kürtçe konuşan yurttaşların on yıllardır talep ettiği bir bakkm teslbni olduğu kadar;
farklı kimliklerin, dillerin ve kültürlerin eşit yurttaşlık temelinde bir arada yaşayabileceği bir
Türkiye'nin mümkün olduğuna dair güçlü bir umut ve irade olacaktır.