İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/3131 · Komisyonda

25/10/1981 Tarihli ve 2429 Sayılı Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

Teklif ile, 15 Mayıs gününün Kürt Dil Bayramı olarak ilan edilmesi amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Yılmaz Hun
DEM Parti · Iğdır

Komisyon süreci

  1. 15 MAYIS 2025
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    İçişleri Komisyonu
    Geliş 21 Mayıs 2025 · Komisyonda
  3. TALİ KOMİSYON
    Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu
    Geliş 21 Mayıs 2025 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
Bir TıalVm dili, yalmzca iletişim aracı değil; aym zamanda hafızası, kültürel kimliği, tarihsel sürekliliği ve varoluş biçimidir. Dilin yaşatılması, yalmzca bireysel bir hak değil, kolektif bir halk hakkıdır. Kürtçe, Türkiye'de milyonlarca yurttaşın anadili olmasma rağmen, uzun yıllardır yapısal ve sistematik inkâr, dışlama ve yasaklamalara maruz bırakılmıştır. Bu baskıcı politikalar, Kürt halkımn diliyle birlikte tarihsel birikimlerini ve kültürel mirasını da yok saymıştır. Ancak Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana geçen yüzyıllık süre zarfında Kürtçe, sistematik olarak baskıya uğramış, asimilasyonpolitikalarıyla geriletilmeye çalışılmış, anayasal güvencelerden yoksım bırakılmıştır. Bu baskılar yalnızca fiili düzeyde değil; aynı zamanda yasalar, idari kararlar ve olağanüstü hal rejimleri eliyle kurumsal bir biçim almıştır. 1980 darbesi sonrasmda Diyarbakır Cezaevi'nde Kürtçe konuşan mahkumların ağır işkencelere uğradığı, kendi dillerini konuştukları için "anlaşılmayan dil" gerekçesiyle cezalandırıldıkları resmi raporlara ve tanıklıklara yansımıştır. 1991 yılmda dil yasağı kaldırılmış olmasına rağmen, başta Kürtçe olmak üzere Türkçe dışındaki dillerin kamusal alanda kullammınm önü açılmamıştır. Bununla da kalınmamış; özellikle 2016 sonrası ilan edilen Olağanüstü Hal (OHAL) ile birlikte Kürtçe yayın yapan onlarca demek, kültür merkezi ve dil okulu kapatılmış; Kürtçe tiyatro oyunları yasaklanmış, belediyelerdeki çok dilli tabelalar kaldırılmıştır. Bu durum, Kürtçenin kamusal alanda görünmezleştirilmesi politikasımn sürekliliğini göstermektedir. Bu uygulamalar, yalmzca Kürtçeyi değil, Türkiye'nin çok dilli ve çok kültürlü yapısını da tehdit eden homojenleştirme politikalarının parçası olmuştur. Anayasası'mn 90. maddesine göre, uluslararası insan hakları sözleşmeleri iç hukukun üstündedir. Türkiye nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi (BM-ICCPR), Avmpa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS), Avmpa Konseyi Azınlık Dilleri Şartı gibi metinler, anadilinde eğitim, ifade, kültür ve kimlik haklarının devletler tarafından korunmasını şart koşmaktadır. Bu çerçevede, Kürtçeye yönelik tarihsel ve yapısal ayrımcılık, yalmzca bir kültürel hak ihlali değil, aym zamanda insan hakları ve demokratikleşme meselesidir. Kürt halkı, tüm bu baskılara rağmen dilini yaşatmak ve kuşaktan kuşağa aktarmak için direnmiştir. 15 Mayıs tarihi, bu direncin simgesel bir karşılığıdır. 15 Mayıs 1932'de Celadet Ali Bedirxan'm öncülüğünde yayımlanan Hawar dergisi, Kürtçenin Latin alfabesiyle modem bb yazın diline kavuşmasını sağlamış; edebiyat, dilbilgisi ve kültür alanlarında tarüısel bir kırılma yaratmıştır. Bu nedenle 15 Mayıs, Kürt balkı tarafından 2006 yılından itibaren "Kürt Dil Bayramı" olarak benimsenmiş ve her yıl farklı etkinliklerle kutlanmaktadır. Bu kanun teklifi ile 15 Mayıs'm Kürt Dil Bayramı olarak tamnması, yalmzca sembolik bir jest değil; devletin kendi vatandaşlarına ve onlann kültürel varbklarma yönelik eşitlikçi ve çoğulcu bir yaklaşıma geçişin göstergesi olacaktır. Aym zamanda Türkiye'nin uluslararası yükümlülüklerine uyumlu, demokratik hukuk devleti ilkesini esas alan yeni bb dil politikası anlayışının başlangıcına işaret etmektedir. Bu adım, Kürtçe konuşan yurttaşların on yıllardır talep ettiği bir bakkm teslbni olduğu kadar; farklı kimliklerin, dillerin ve kültürlerin eşit yurttaşlık temelinde bir arada yaşayabileceği bir Türkiye'nin mümkün olduğuna dair güçlü bir umut ve irade olacaktır.

Maddeler

3 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1ekliyor
25/10/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunun 2'nci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir: "E) 15 Mayıs günü, Kürt Dil Bayramı olarak kutlamr."
Gerekçe: 2429 sayılı Kanun, Türkiye'de resmi bayram ve tatil günlerini düzenlemektedir. Bu Kanun'a yapılacak ekleme ile Kürtçe'nin kültürel ve toplumsal değerine yönelik bir tamma sağlanması, Türkiye'de yaşayan Kürt yurttaşların anadillerine dair aidiyet duygusunu güçlendirecek, kültürel haklar bağlamında evrensel hukuk normlarıyla daha uyumlu bir düzenleme yapılmış olacaktır. 15 Mayıs'm Kürt Dil Bayramı olarak tanınması, devletin tarihsel olarak uyguladığı dil politikalarında yüzleşme anlamına gelmekte ve kültürel çeşitliliği bir zenginlik olarak kabul eden demokratik anlayışa katkı sunmaktadır.
Madde 2
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 3
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir. 25/10/1981 TARİHLİ VE 2429 SAYILI KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir

BildirimlerSon dakika, kanunlar ve takip ettikleriniz

Yöntem · İletişim · KVKK · Gizlilik