Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve merkez üssü Kahramanmaraş olan depremler, başta Hatay
olmak üzere 11 ilimizde büyük yıkıma ve on binlerce vatandaşımızın hayatım kaybetmesine neden
olmuştur. Bu depremler, Cumhuriyet tarihinin en büyük afetlerinden biri olarak kayıtlara geçmiş; çok
sayıda bina yıkılmış, yüzbinlerce konut ve iş yeri oturulamaz hâle gelmiştir. En ağır hasarı alan illerden
biri olan Hatay, hem can kaybı hem de yapısal yıkım açısından en fazla etkilenen şehirler arasında yer
almıştır.
Depremler sonrası başlayan yeniden yapılandırma ve kentsel dönüşüm çalışmalan kapsarmnda, "yerinde
dönüşüm" modeline geçilmesi teşvik edilmiştir. Bu kapsamda, vatandaşlar kendi arsalarmda yeni
konutlanm inşa etmeye yönlendirilmiş, ancak bu süreçte riskli yapılann yıkılmasıyla birlikte geçici
bannma sorunu çok ciddi bir şekilde ortaya çıknuştır.
Hatay'da ve diğer deprem bölgelerinde yaşayan binlerce hak sahibi, evlerinin yıkılması ya da ağır hasar
alması nedeniyle bannma ihtiyacını kendi imkânlanyla karşılamaya zorlanmıştır. Ne var ki, bölgedeki
konut arzı hâlen yetersizdir; ayakta kalan konut sayısı sımrlı, talep ise çok fazladır. Bu durum, kiralık
konut piyasasında spekülatif fiyat artışlanna yol açmış, özellikle geür düzeyi düşük vatandaşlar için
bannma neredeyse imkânsız hâle gelmiştir. Hatay'da kira bedelleri, normal koşullarda ödenebilir
düzeyin çok üstüne çıkmış; afetzedeler fahiş fiyatlarla karşı karşıya kalmıştır.
Mevcut uygulamalarda, belli kentsel dönüşüm projelerine dahil olan hak sahiplerine kira yardımı
yapılırken; aynı şekilde evini kaybeden, yerinde dönüşüm sürecine girmiş olan vatandaşlann bu
yardımdan yararlanamaması ciddi bir eşitsizlik doğurmaktadır. Deprem nedeniyle aynı mağdıuiyeti
yaşamış kişiler arasmda ayrımcılık hissi oluşmakta, bu durum sosyal adalet ve devletin eşitlik ilkesine
aykınlık teşkil etmektedir.
Özellikle Hatay gibi tamamen yıkıma uğramış, altyapı ve konut stokunun büyük bölümü ortadan
kalkmış bir şehirde, halkın kendi imkânlarıyla bannma ihtiyacım karşılaması beklefıemez. Kira
yardımının yerinde dönüşüm yapan hak sahiplerini de kapsaması, bu adaletsizliğin giderilmesi açısından
zorunludur. Aksi takdirde hem barınma krizi derinleşecek hem de vatandaşlann yeniden inşa sürecine
katılımı azalacak, dönüşüm projeleri başansızlıkla sonuçlanacaktır.
Bu Kanun Teklifi ile 6306 sayılı Kanun'a eklenecek düzenleme sayesinde, yerinde dönüşüm
kapsamında evini kaybeden hak sahiplerine de kira yardımı yapılması sağlanacaktır. Bu yardım ile;
afetzedelerin insani koşullarda yaşamını sürdürebilmesi için temel bir destek olacak, kira piyasasındaki
adaletsizliğe karşı vatandaşlan koruyacak, dönüşüm projelerine olan güveni artıracaktır.
Kira yardımının usul ve esaslarımn yönetmelikle belirlenmesi, uygulama birliğini sağlayacak ve
yardımın hızlı, şeffaf ve adil şekilde dağıtılmasına olanak tamyacaktır. Yardımın, yalmzca malikler
değil, sınırlı ayni hak sahipleri, fiilen yapıda ikamet edenler ve bunlann kanuni mirasçıları tarafından da
almabilmesi, bölgedeki gerçek ihtiyaç sahiplerini kapsayacak ■ şekilde sosyal koruma kalkanım
genişletecektir.
Bu düzenleme, sadece teknik bir mevzuat değişikliği değil, aym zamanda Hatay halkının yaşadığı büyük
mağduriyetin telafisi açısından insani ve vicdani bir zorunluluktur. Devletin sosyal sorumluluk
anlayışımn bir gereği olarak, böylesi bir düzenleme ile halkın yalmz bırakılmadığı açıkça ortaya konmuş
olacaktır.