6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Demokratik bir toplumda basın ve ifade özgürlüğü, yalnızca bireysel bir hak değil; kamuoyunun haber alma, düşünme ve karar verme hakkının da temel taşıdır. Bu özgürlükler, çoğulculuğun, siyasi rekabetin ve toplumsal denetimin en asli unsurlarıdır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'mn 26. ve 28. maddelerinde ifadesini bulan bu hak ve özgürlükler, yalnızca kanunla ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun biçimde sımrlandmlabilir. Ancak son aylarda, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'mm doğrudan uyguladığı ağır idari yaptırımlar, özellikle siyasi iktidann hoşuna gitmeyen yayınları hedef alan sansür mekanizmalarına dönüşmüştür. 6112 sayılı Kanun'un 32. maddesinin 5. fıkrası, RTÜK'e yayın durdurma kararlarmın ardmdan söz konusu ihlalin sürmesi durumunda, yayın lisansını tamamen iptal etme yetkisi vermektedir. Bu düzenleme, Türkiye'de yayıncılık yapan televizyon ve radyo kuruluşlarımn varlıklanm tek bir idari kurulun takdirine terk etmektedir. Oysa yayın lisansının iptali, yalnızca bir yaptırım değil, doğrudan bir yayın organmm fiilen susturulması, kamuoyundan tamamen koparılması anlamına gelmektedir. Bu düzeyde ağır bir müdahalenin, yürütmeye bağlı bir idari kurum tarafından uygulanması, ifade özgürlüğünün varlık zeminini ortadan kaldırmakta; hukuki güvenlik ilkesini, kuvvetler ayrılığı ilkesini ve yargı bağımsızlığım açıkça zedelemektedir. Avrupa însan Haklan Mahkemesi içtihatlan da, bu tür ağır müdahalelerin yalmzca zorunlu bir toplumsal ihtiyaçtan kaynaklanması, ölçülü olması ve bağımsız bir yargı merciinin denetimine tabi tutulması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Nitekim AİHM, Ürper ve Diğerleri/Türkiye karannda, yayın lisansı iptali veya yayınların tamamen durdurulması gibi yaptırımlann, demokratik toplumlarda kabul edilemeyecek düzeyde ağır ve caydırıcı etkiler yarattığım vurgulamıştır. Bu bağlamda, 6112 sayılı Kanun'un 32. maddesinin 5. fıkrasımn yürürlükten kaldıniması, hem Anayasa'nm çizdiği sımrlar hem de AİHM'in ortaya koyduğu evrensel ilkelerle uyumlu, hukuki, demokratik ve vicdani bir zorunluluktur. Söz konusu fıkramn yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte, RTÜK'ün yayın lisansı iptal etme ve kanal karartma yetkileri ortadan kalkacak; kurul, asli düzenleyici ve denetleyici işlevini idari para cezası ve uyarı gibi orantılı yaptırımlarla sürdürecek, yaym organlarının susturulmasına yol açan keyfî ve siyasileşmiş müdahaleler son bulacak ve Türkiye basın özgürlüğü açısmdan evrensel standartlara bir adım daha yaklaşacaktır. Bu teklif, RTÜK'ün kurumsal varhğmı ve düzenleme görevim ortadan kaldırmamakta; ancak yürütmeye bağlı bir kurulun, anayasal güvence altındaki basın özgürlüğünü fiilen ortadan kaldıracak bir cezayı uygulama yetkisini sımrlandırmaktadır. Tel. : (0312)4206056-57 Faks : (0312)4202312 E-mail: mustafa.bilici@tbmm.gov.tr Adres : TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat F Koridor Oda No: 224 06543-ANKARA mı i? W Mustafa BİLİCİ İzmir Milletvekili