Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi sonrasında, Kanun Hülonünde Kararnameler (KHK) ile on binlerce kamu görevlisi kamu hizmetinden çıkarılmış, bu süreçte kamu görevinden ihraç edilen bireylerin sosyal güvenlik haklarında önemli belirsizlikler ortaya çıkmıştır. Özellikle emekli ikramiyesi konusunda yaşanan uygulama farklılıkları, hizmet birleştirmesi yoluyla emekli olan kamu görevlilerini mağdur eden bir hukuki eşitsizlik yaratmıştır. Kamu görevinden KHK ile çıkarılan kişilerden bir bölümü, hizmet sürelerinin tamamım 5434 sayılı Kanun kapsamında geçirmiş olmaları nedeniyle emekli ikramiyesi alabilirken, diğer bir bölümü — yalmzca kısa bir dönem başka sosyal güvenlik kurumlarında hizmetleri bulunduğu ve hizmet birleştirmesi yaptığı için — bu haktan mahrum bırakılmıştır. Mevzuattaki bu ayrım, hizmetlerinin büyük bir kısmını kamuda geçiren bireylerin sadece birkaç yıl farklı bir statüde çalışmış olması nedeniyle, emekli ikramiyesi gibi müktesep bir hakka erişimini engellemiş ve eşitlik ilkesine aykırı bir durum yaratmıştır. Anayasa Mahkemesi, 25.02.2025 tarihli ve 2019/41241 başvuru numaralı kararında bu durumu ayrıntılı şekilde incelemiş ve Anayasa'nm 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı ile 10. maddesinde yer alan eşithk ilkesinin ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme, kamuda geçen uzun yılların sonucunda kazanılan emekli ikramiyesi hakkının yalmzca hizmet birleştirmesi yapıldığı gerekçesiyle tamamen reddedilmesini "orantısız külfet" ve "ayrımcı uygulama" olarak nitelendirmiştir. Mahkeme ayrıca, ihlalin kaynağımn 5434 sayılı Kanun'un 89. maddesinin ikinci fıkrasmdaki kıdem tazminatma ilişkin koşuldan kaynaklandığım açıkça belirtmiştir. Bu bağlamda, AYM kararı doğrultusunda, hizmet birleştirmesi yaparak emekliliğe hak kazanan kamu görevlilerinin de emekli ikramiyesi alabilmesinin önünü açmak, yalmzca adalet ve hakkaniyet ilkesinin değil, aym zamanda hukukun üstünlüğü ilkesinin de gereğidir. Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararmda, kamu hizmetinde geçen sürelere karşılık biriken sosyal güvenlik primlerinin karşılıksız kalamayacağı açıkça vurgulanmış; aym hukuki statüde yer alan kişilere farklı muamele yapılmasmm anayasal denetimden geçemeyeceği belirtilmiştir. Bu gerekçelerle; 5434 sayılı Kanun'un 89. maddesinde yer alan ve kıdem tazminatına hak kazanma şartını emekli ikramiyesi ödemesi için ön koşul haline getiren düzenlemenin kaldırılması, hem Anayasa Mahkemesi kararımn hayata geçirilmesi hem de sosyal güvenlik hukukunda eşitlik ve mülkiyet hakkı temelinde yaşanan çarpıklığın giderilmesi açısından elzemdir. Bu değişiklikle birlikte, hizmet birleştirmesi nedeniyle bugüne dek emekli ikramiyesi alamayan KHK'lı kamu görevlileri de diğer emsalleriyle eşit haklara sahip olacak; sosyal güvenlik sistemine duyulan güven artacak; idarenin mahkemelerce sürekli haksız bulunmasmm doğurduğu kamu zararımn da önüne geçilecektir. Ayrıca, idari istikrar, normlar hiyerarşisine uygunluk ve sosyal devlet ilkesi gereği, bu düzenleme ile Anayasa Mahkemesi kararımn gereği yerine getirilmiş olacaktır. Bu amaçlarla söz konusu "Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununda Değişiklik Yapılmasma Dair Kanım Teklifi" hazırlanmıştır.