Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
1-Büyükşehir belediyeleri ve bunlara bağlı Su ve kanalizasyon İdareleri ile
Belediyelerin fakirlik ve sıkıntı içinde, muhtaç durumda bulunan belde sakinlerine
ücretsiz ya da indirimli su verme yetkileri aşağıdaki kanun hükümlerine göre
bulunmamaktadır. Buna göre;
a- 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu? nun 7. Maddesi: “ Büyükşehir
belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:... r) Su ve kanalizasyon
hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve
işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları
pazarlamak....” hükmünü,
b-5393 Belediye Kanunu” nun 15. Maddesi: “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları
şunlardır:... d) Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma
paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel hukuk
hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atik su ve hizmet karşılığı alacakların
tahsilini-yapmak veya yaptırmak...” hükmünü,
c-2560 sayılı İstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş Ve
Görevleri Hakkında Kanun un 13. Maddesi: “İSKİ'nin gelirleri aşağıdaki
kaynaklardan sağlanır: a) Su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık,
tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler,...” hükmünü,
23. maddesi: “Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların
uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması | giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu
tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan
(aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve “e 10'dan aşağı olmayacak
nispetinde bir kâr oranı esas alınır...” hükmünü;
d-4736 Sayılı Kamu Kurum Ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal Ve Hizmet
Tarifeleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun? un 1. Maddesi:
“Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, ... il özel idareleri ve
belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, ... ve diğer kamu
kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği
yapılması gereken ticari indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya
indirimli tarife uygulanmaz...” hükmünü taşımaktadır.
Büyükşehir belediyeleri ve bunlara bağlı Su ve kanalizasyon İdareleri ile
Belediyelerin ücretsiz ya da indirimli su verme yetkileri yukarıdaki kanun hükümleri ile
önlenmiştir.
2- Fakirlik ve sıkıntı içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlara ücretsiZ su
verilmesinin sosyal ve hukuksal gerekçeleri aşağıda belirtilmiş bulunmaktadır. Buna göre;
a-İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 3.Maddesinde yer alan “Yaşamak,
hürriyet ve kişi emniyeti her ferdin hakkıdır” ibaresinin suya erişim hakkını da içerdiğinin
kabulü gerekir. 1994 Uluslar arası Nüfus ve Kalkınma Konferansı Eylem Programında
herkesin yeterli standartlarda yaşama hakkı içinde su ve sağlığın korunması da yer almıştır.
1999'da Genel Toplantı Kararı (853/175) temiz suya erişimi temel insan haklarından biri
olarak tanımıştır. Yine Uluslararası Tüketici Örgütünün önerisiyle Birleşmiş Milletler
Genel Kurulunda 9 Nisan 1985 tarihinde oy birliği ve 39/248 nolu Genel Kurul karatı ile
kabul edilen Tüketicinin Korunmasına İlişkin Temel Esasların (United Nations
Guidelines On Consumers Protection) 40.maddesi kapsamında, “Hükümetler, Uluslararası
İçme Suyu İkmeli ve Temizlik On Yılı için belirlenen amaçlar ve hedefler dâhilinde, içme
sularının ikmali, dağıtımı ve kalitesini iyileştirecek ulusal politikaları oluşturmalı veya
güçlendirmelidir. Uygun seviyelerde hizmet, kalite ve teknoloji, eğitim programla i
ve toplum katılımının önemi gibi seçeneklere önem verilmelidir.” denilmektedir” *
/*
Dünya Sağlık Örgütü de temiz suyun bütün koşullardan bağımsız olarak bireye
- mutlaka ulaştırılması gereken bir sağlık hizmeti olduğunu ifade etmiştir. Yine evrensel
tüketici haklarının başında tüketicilerin en temel gereksinmesi olan yeterli ve sağlıklı suya
erişim hakkı vardır. Bütün bu düzenlemelerden anlaşılıyor ki, “sağlıklı ve yeterli suya erişim
hakkı” insan hakları kavramı içerisinde yer bulmaktadır. Su hakkı, devleti halkın güvenli
içme suyuna erişimini sağlamakla yükümlü kılmaktadır. Devlet suya erişim için gerekli
ekonomik, sosyal ve siyasal şartları yaratacak politikalar ve stratejiler geliştirmelidir.
b-Su hakkının yasal temelini oluşturabilecek en önemli uluslararası hukuk metni B.M.
Ekonomik, Sosyal Ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi'nin 11. ve 12. maddeleri
” düzenlemeleri ile bu sözleşmenin yorumu olan 2002'de BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel
Haklar Komitesi tarafından yayınlanan 15 nolu Genel Yorumdur.
B.M. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi, B.M. Genel
Kurulu'nun 16 Aralık 1966 tarihli ve 2200 A (XX1) sayılı kararıyla kabul edilmiş imzaya,
onaya ve katılmaya açılmış ve 3 Ocak 1976 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye, sözleşmeyi
15 Ağustos 2000 tarihinde imzalamıştır. Bugüne kadar BM üyesi 188 ülkeden 137'sinin
imzaladığı sözleşme, 4 Haziran 2003 tarihinde TBMM'de onaylanmıştır.
e-Ayrıca, Anayasa'nın başlangıç bölümünün 6.paragrafına göre; “,..her valandaşın
Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak,
onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını geliştirme hak ve yetkisine
doğuştan sahip olduğu...” kabul edilmiştir.
Anayasanın 17. maddesi “herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve
geliştirme hakkını”, 56. maddesi de “herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama
hakkını” güvence altına almıştır.
d-Belediyelerin tek başlarına bu yardımın ekonomik yükünü kaldıramayacakları
açıktır. Bu nedenle Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının katkısı beklenmektedir.
Yeterli ve temiz su olmadan insanın maddi varlığını sürdürmesi mümkün değildir. Bu
nedenle de devletin yurttaşın yeterli suya erişimini sağlaması gerekir. Bu hak Fakirlik ve
sıkıntı içinde muhtaç durumda bulunan ve herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi
olmayan ve geliri bulunmayan vatandaşlara sağlanmalıdır. Bu aynı zamanda Anayasa'nın
2. maddesindeki “sosyal hukuk devleti” ilkesinin gereğidir.