Orman Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Gerekçe: Orman yangınlarıyla mücadele yalnızca yangın anında söndürme faaliyetlerinden ibaret değildir. Yangınların önlenmesi, meydana gelen yangmlann etkin şekilde söndürülmesi ve sonrasında tahrip olan alanların ekolojik olarak iyileştirilmesi bir bütün olarak ele alınmalıdır. Bu nedenle, 6831 Sayılı Orman Kanunu'nun ilgili başlığı, orman yangınlarıyla mücadelenin kapsamını daha bütüncül şekilde yansıtmak amacıyla "Orman Yangınlarımn Önlenmesi, Söndürülmesi ve Rehabilite Edilmesi" olarak değiştirilmiştir. Böylece hem önleyici hem de iyileştirici kamu politikalanmn geliştirilmesi için yasal çerçeve güçlendirilmiştir.

Gerekçe: Anayasa'nm 169. maddesinde "Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tanm ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanlann gözetimi Devlete aittir. Devlet ormanlarmm mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanlan kanuna göre. Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz." hükmü yer almaktadır. "Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir" ifadesi, başkaca faaliyet yapılamaz" anlamım içerse de "bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz," açılımı sınırlı ve yetersiz kalmaktadır. Kamuoyunda, orman yangınlarının başlıca nedenlerinden biri de, ormanlann "enerji ve madencilik faaliyetlerine açılabilmesi ve turizm tesisleri yapılabilmesi" amacıyla kasıtlı olarak yakıldığı algısıdır. Mevzuata göre yanan orman alanlarında bu tür faaliyetlere izin verilemeyeceği bilinmemekte, bazı kötü örnekler kamuoyunun bu görüşüne haklılık kazandırmaktadır. Bu nedenle "yanan orman alanlarında enerji, madencilik ve turizm yatırımlarına izin verilemeyeceği" yasa hükmü olarak açıkça ifade edilmelidir. Ayrıca, yanan orman alanlarında avcılığa izin verilip verilmemesi Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün Merkez Av Komisyonu'nun yıllık kararlarıyla belirlenmektedir. Örneğin 2025-2026 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararlarında, önce yanan orman alanları dikkate alınmamış, daha sonra bu yanlışlık kamuoyu baskısıyla düzeltilmiştir. Yanan orman alanlannda avcılık yapılamayacağı yıllık Merkez Av Komisyonu Kararlarına bırakılmamalı ve bu tür alanlarda av yasağı yasal güvence altına aimmalıdır. Anayasa'nın 169. maddesinde ifade edilen "Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir" ifadesi pratikte sadece "ağaçlandırma yapılır" şeklinde algılanmakta ve uygulanmaktadır. Oysa, başta en çok yanan kızılçam ormanlarının, kızılçamın milyonlarca yıllık evrimiyle kazandığı ekolojik ve biyolojik özellikleri dikkate alındığında, yangın sonrasında kolaylıkla kendini yenileyebildiği bilinmektedir. (Kızılçam, genç yaşlarda kozalak verme ve tohum tutma özelliğine sahiptir; yüksek ısıya maruz kaldığında tohumlarının çimlenme kabiliyeti artar ve yangın sonrası toprak üstünde oluşan kül tabakası organik ve inorganik besin maddesi açısından çok zengindir.) Kızılçam ve benzeri ağaç türlerinde, doğamn ve ormamn kendini yenileyebilmesine şans tanınmalıdır. Böylece, yeni yetişecek nesil ve yeniden kurulacak orman, o yörenin ekolojik koşullarına en uygun bireylerle ve biyolojik çeşitlilik devam ettirilerek sağlanmış olacaktır. Böylece ağaçlandırma giderleri de düşürülmüş olacaktır. Bu nedenle, yangın geçirmiş sahalarda yaşamını sürdüren ağaçlar yerinde bırakılarak kozalaklarından tohum dökmesi beklenmeli, an yakın çevreden sağlanan kozalaklı dallar alana serpiştirilmelidir. Yangın sonrası ilk vejetasyon döneminde (ilkbaharda) yangın geçiren alan incelenmeli ve çimlenme oranı gözlenmelidir. Çimlenmenin yetersiz kaldığı bölümlerde ağaçlandırma yapılmalıdır. Ağaçlandırma yapılacak yerlerde dikilecek fidanlann türü ve orijini son derece önemlidir. Bu nedenle öncelikle orman yangım riski yüksek bölgelerde, orman yangını sonrası yapılacak ağaçlandırma çalışmalarına hazırlıklı olmak amacıyla yeterli sayıda orman fidanlığı ve tohum bahçesi kurulmalıdır. Bu fidanlıklarda yangına dirençli orman yapıları oluşturulmasına uygun fidan çeşitliliği sağlanmalıdır. Plantasyon (tek tür) mantığıyla yapılmış agaçlandırmalann belirli yaşlarda yangına aşırı hassas; kolay tutuşabilir ve yangın başladıktan sonra hızla yayılabilir özelliklere sahip olduğu bilinmektedir. Yangın sonrası oluşturulacak yeni orman yapılarının karışık (özellikle ibreli-yaprakh karışık) ormanlar olarak planlanması, orman yangınlarına karşı teknik bir önlem olarak düşünülmelidir. Ayrıca yangm emniyet şeritleri kenarlarına dikilecek fidan çeşitliliği de gözetilmelidir. Yanan orman alanlarına hiçbir surette kültür/tarım bitkileri dikilmemelidir. Bazı art niyetli ve iyi niyetli kişi ve kesimler tarafından dile getirilen orman alanlanna zeytin, ceviz, badem vs. dikelim" önerilerine asla pirim verilmemelidir. Bu tür beklentiler yaratmak, kasdi orman yangını sayısını kesinlikle artıracaktır. Her yıl çıkan binlerce orman yangını ve on binlerce hektar yanan orman alanı gerçeğine karşın ülkemizde orman yangınlarına ilişkin bir orman yangınları araştırma enstitüsü bulunmamaktadır. Öncelikle orman yangını sayısını düşürmek, kamuoyunu bilinçlendirmek ve eğitmek, çıkan orman yangınlarına en kısa sürede ve etkin müdahalede bulunarak yangınları büyümeden söndürmek, büyük orman yangınlarıyla mücadele etmek ve yangın sonrası yangına dirençli ormanlar oluşturmak, her şeyden önce bilimsel analiz ve verilere dayandırılmahdır. Bunun için de gerekli araştırma kurumlarını kurmak devletin görevidir. Öte yandan orman yangınlarıyla mücadelede görev yapacak her türlü personelin bilimsel eğitim görmesi zorunludur. Bu tür eğitim kurumlarım kurmak da devletin görevidir. Orman yangım uzmam yetiştirmek ve orman yangmlarımn söndürülmesinde görev alacak personelin (işçilerin vb.) eğitilmesi ve bu eğitimin kurumsallaştırılması bir zorunluluktur. Orman yangınlarının söndürülmesinde çalışan işçilerin önemli bir kısmı hizmet alımı ile işlendirilmektedir. Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78'inci maddesinde "Personel çalıştırmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir." Yangın işçileri, taşeron firmalar aracılığı ile işlendirilmektedir. Bu sistemde, işçi ücretlerinin bir kısmına taşeron firmalar tarafından el konulmaktadır. Ölüm ve yaralanma riski taşıyan orman yangınlarıyla mücadelede çalışan yangın işçilerinin kesinlikle eğitim süreçlerinden geçirilmesi gerekmektedir. İşçilerin eğitimini gerek zaman kaybı gerekse ekonomik kayıp olarak gören taşeron firmalar, yetersiz ve göstermelik eğitimlerle, ellerinin altında tuttuğu işçileri İdareye teslim etmekte, tecrübesiz ve eğitimsiz işçiler orman yangınlarına gönderilmektedir. Bu nedenle, Eskişehir-Seyitgazi'de olduğu gibi ölümlü iş kazaları meydana gelmektedir. (Ölen beş orman işçisinin çok genç ve tecrübesiz oldukları bilinmektedir. Ölen beş AKUT gönüllüsünün ise ne denli orman yangını eğitimi gördüğü kuşkuludur). Hem orman yangınlarıyla etkili mücadele edebilmek ve hem ölüm ve yaralanma risklerini en aza indirmek ve hem de taşeron firmaların işçileri ek sömürüye tabi tutmalarını engellemek için, yangın işçilerinin kadrolu işçi olarak çahştırılmalan gerekmektedir. Büyük orman yangınlarında, işçiler, 4-5 gün, hatta 7-8 gün gece gündüz yangın alanında kalabilmektedir. Bu durum, işçilerde yorgunluk, dikkat eksikliği ve stres birikimine neden olmakta hem çalışma verimlerini düşürmekte ve hem de ölümyaralanma riskini artırmaktadır. Bu nedenle vardiyalı çalışma sistemine geçilmelidir. Orman yangınlarıyla mücadelede görev yapan herkesin uygun koruyucu giysiler ve teçhizatla donatılması zorunludur. Uygun giysi ve teçhizatı sağlamak OGM'nin asli görevidir. Bu görevin kanunen tanımlanması gerekmektedir.

Gerekçe: Yürürlük Maddesidir.

Gerekçe: Yürütme Maddesidir. ORMAN KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ