Orman Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Ülkemizde meydana gelen orman yangınlanmn eldeki verilere göre kategorisi yapıldığında yıldınm (doğal) veya çok büyük oranda insan kaynaklı yangınlar olduğu görülmektedir. Bu bilginin yam sıra yamçı madde, hava halleri (iklim) ve topografık yapı da yangım etkileyen temel faktörler arasındadır. İnsanların kasten, ihmal ve dikkatsizliklerinden kazara çıkardıkları yangınların sayısımn, sebebi tespit edilemeyen yangınlann sayısının ve ülkede yetişmiş ormanlara verilen zararın azaltılması gerekmektedir. Bunun için mevcut cezaların caydıncıhğmm olmadığı veya yetersiz kaldığı ülkemizde yaşanan son yangm felaketlerinde görülmektedir. Ülkemizde yaygın olarak iki çeşit orman yangını örtü ve tepe yangını görülmektedir. Orman toprağını örten ot, çayır, fiında, fide, fidan, yaprak, yosun, humus, kuru dal, kütük, devrik kesim atıkları vb. gibi ölü ve diri Örtünün yanmasına örtü yangım, ağaç ve agaççıklarm tepelerini de yakarak ilerleyen ormamn örtüsü, ağaçların gövdeleri ve tepelerini çeşitli şiddetle, ağaçların kuruyarak ve canlılığım yitirerek oluşan yangına ise tepe yangım adı verilir. Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü verilerine göre; 2024 yılı çıkış nedenleri ve yangm adetleri incelendiğinde 127 adet yangm kasten çıkarılmış, 1860 adet yangm ihmal sonucu çıkmış,726 adet yangm doğal yangm olarak tespit edilmiş ve 1084 adet yangımn ise sebebi tespit edilememiştir. Bu veriler bize özellikle kast ve ihmal dikkate alındığında cezaların insanlar üzerinde yeterli caydıncılıkta olmadığım açıkça göstermektedir. Kaldı ki sebebi tespit edilemeyen yangınların da büyük bir çoğunluğunun insan kaynaklı olduğu bu noktada gözden kaçınimamalıdır. Hal böyle olunca ülke mirasımıza verilen zarann boyutu göz önüne alındığında cezalar yeterli ve caydırıcı değildir. 2020 yılmdan itibaren sebebi bilinmeyen orman yangınlanna ilişkin veriler ise son derece dikkat çekici ve üzücüdür. Buna göre 2020 yılında toplam 3399 adet orman yangınında 20 971 hektar alan yanmış, 1859 adet orman yangımn sebebi tespit edilememiş, sebebi tespit edilemeyen bu yangınlar sonucu ise 11771 hektar alan kül olmuştur. Yanan alan bazında bakıldığmda orman yangınlanmn yüzde ellisinden fazlasında yangm sebebi tespit edilememiştir. 2021 yılında 2793 adet orman yangımmn 1329 unun sebebi tespit edilememiş, 2022 yılında 2160 orman yangının 886 sımn sebebi tespit edilememiş, 2023 yılında 2579 orman yangının 955 inin sebebi tespit edilememiş, 2024 yılında ise 3797 orman yangımn 1084 ünün sebebi tespit edilememiştir. İlgili kanunlarda orman yangınlarına ilişkin çeşitli yaptırımlar bulunsa da özellikle kasten orman yangım çıkaranlara yönelik caydırıcılığın artırılması gerekmektedir. Zira mevcut cezai hükümler, ormanlan kasten yakarak zarar veren failler üzerinde yeterli önleyici etkiye sahip olmamaktadır. Bu nedenle, ormanlarda kasten yangın çıkaran kişilere yönelik cezalarm ağırlaştıniması, suçun kamuoyunda farkmdalık yaratacak biçimde cezalarm açık ve net düzenlenmesi gerekmektedir. Ayrıca bu suçun örgütlü şekilde işlenmesi hâlinde cezanm daha da artırılması kanun teklifi ile önerilmektedir. Kasten çıkarılan orman yangınlarmda tehlikeli alanlar yangının çabuk büyüyebileceği, müdahalenin zor olduğu alanlardır. Bununla birlikte varlıklarıyla muhafaza edilmesi öngörülen ve reaksiyon, turistik, savunma gibi hizmetleri yerine getiren iğne yapraklı orman alanları ise kıymetli alanlardır. Bir orman yangınım sadece kasıtlı ve/veya ihmal ve dikkatsizlikten meydana gelmiş gibi değerlendirmekte bu açıdan bakıldığında yetersiz kalabilecektir. Burada sonucun yangının çok daha ötesinde olduğu bilinci insanlara işlenmelidir. En nihayetinde ormanlar Anayasa ile korunmakta ve verilen zararsa maddi ve manevi bütünlüğü itibarıyla ülkemize verilmektedir. Kastın ve/veya ihmal ve dikkatsizliğin meydana getireceği zararı da yine ülkemiz ve gelecek nesillerimiz ödemek durumunda kalmaktadır. Dolayısıyla ormanlar ekosistem dengesinin korunmasında, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesinde, iklim değişikliğiyle mücadelede ve su kaynaklanmn düzenlenmesinde hayati rol oynayan doğal varlıklardır. Aynca ormanlar, milyonlarca canlımn yaşam alanı olduğu gibi, ülkemizin tarım, turizm ve ormancılık sektörleri açısından da vazgeçilmez bir ekonomik değerdir. Bir orman yangımnda zarann boyutu anca bütün parametreler dikkate alındığında ortaya çıkmaktadır. Son yıllarda, özellikle yaz aylannda artan sıcaklıklar ve ihmalkâr ya da kasten çıkarılan orman yangınları, Türkiye'nin dört bir yamnda binlerce hektarlık orman alammn yok olmasına, canlılarm ölümüne ve çevresel felaketlere neden olmuştur. Bu durum, sadece doğal yaşamı değil, aym zamanda halk sağlığını, yerleşim yerlerini ve ekonomik faaliyetleri de tehdit etmektedir. Orman yangınlan sonucu geri dönüşümün ise aslında o kadar da mümkün olmadığı yine Orman Genel Müdürlüğünün yayınladığı verilerden anlaşılmaktadır. Kanun teklifi hem mevcut caydırıcılığı artırmak hem de gelecekte yaşanabilecek benzer felaketlerin önüne geçmek adma önemli bir adımdır.