İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/330 · Komisyonda

Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Bu teklif ilk kez 2 Temmuz 2018 tarihinde (27. Dönem) verildi; sonuçlanmadığı için 27. Dönem’deki 2/112 esas numaralı kaydından 28. Dönem’de yenilendi. 28. Dönem sayılarına dahil edilmez. Önceki kayıt ↗

Teklif ile; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 66'ıncı, 68'inci maddelerinde yapılan değişiklikle kasten öldürme (madde 81), kasten öldürmenin nitelikli şekilde işlenmesi (madde 82), işkence (madde94), neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence (madde95), çocukların cinsel istismarı (madde 103) suçlarının yargılamalarında ve bu suçlar nedeniyle hükmolunan cezaların infazında zamanaşımının uygulanmaması öngörülmektedir.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Mustafa Sezgin Tanrıkulu
Yeni Parti · Diyarbakır

Komisyon süreci

  1. 2 TEMMUZ 2018
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    Adalet Komisyonu
    Geliş 19 Haziran 2023 · Komisyonda
  3. TALİ KOMİSYON
    İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu
    Geliş 19 Haziran 2023 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
Uluslararası insan hakları sözleşmelerinde ve Anayasa'da da ifade edildiği üzere yaşama hakkı, cinsel dokunulmazlık ve küçültücü muameleye maruz kalmama hakları korunması gereken en temel haklardır. Anayasa'nın, "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı 17'nci maddesinde; "Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir." hükmü yer almaktadır. Ayrıca, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "İnsan haklarına saygı yükümlülüğü" kenar başlıklı 1'inci maddesinde; “Yüksek Sözleşmeci Taraflar, kendi yetki alanları içinde bulunan herkese bu Sözleşme'nin birinci bölümünde açıklanan hak ve özgürlükleri tanırlar" hükmüne yer verildikten sonra, 2'nci maddesinde de yaşama hakkı düzenlenmiş bulunmaktadır. Ne var ki ülkemizde yaşama hakkını ihlal eden ve ölümle sonuçlanan yüz binlerce suç ile işkence suçu davaların ve cezaların zamanaşımına uğraması sonucunda cezasız kalmıştır. Adalet Bakanlığı'nın verilerine göre, zaman aşımından dolayı faili meçhul 240 bin civarında olayla ilgili dosya ortadan kaldırılmıştır. Güneydoğu'da yaşanan birçok faili meçhul cinayet ve Madımak Katliamı gibi olaylar da zamanaşımına uğramak üzeredir. 1980 yılında öldürülen DİSK'in kurucu başkanı Kemal Türkler'in davasi nasıl 2010 yılında zamanaşımından dolayı ortadan kalktıysa bir süre sonra bu davalar da zamanaşımına uğrayacak ve toplum vicdanında onulmaz yaralar açılacaktır. Adalet, yurttaşların devlete bağlılığını sağlayan ve onu meşru hale getiren yegâne duygudur. Adalet'e duyulan güvenin sarsılması, devletin meşruiyetinin sorgulanmasını da beraberinde getirecek boyutta ciddi bir sorundur. Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi'nin Türkiye'de yaşanan faili meçhul cinayetler ve kayıplarla ilgili olarak verdiği kararlarda, “Etkili Bir Resmi Soruşturma Yapma Yükümlülüğü"nün, “Soruşturmanın Olaya Katılan Kişi ve Kurumlardan Bağımsız Olarak Gerçekleştirilmesi Yükümlülüğü"nün, "Soruşturmanın Sorumluların Tespiti ve Cezalandırılmasına Yönelik Yapılması Yükümlülüğü'nün". ve "Soruşturmanın Hızlı ve Makul Bir Aciliyet İçerisinde Gerçekleştirilmesi Yükümlülüğü'nün" ihlal edildiği konuları öne çıkmaktadır. Zamanaşımı mekanizmasının olduğu bir hukuk düzeninde, bu sayılan ihlaller adaletin tecelli etmesini imkansız hale getirecek sonuçlar doğurmaktadır. Özellikle devlet görevlilerinin karıştığı faili meçhul olaylarda ve işkencelerde durum daha da vahim bir hale gelmektedir. Nitekim Adalet Bakanlığı da 2006'da "Faili Meçhul Olaylar ve Cinayetler Hakkında Genelge" yayımlayarak, "Bir kısım faili meçhul olay ve cinayetlerin aydınlatılamadığı, suç faillerinin yakalanamadığı, öldürülenlerin kimliklerinin sağlıklı bir: şekilde tespit edilmeden defnedildiği, bu olaylara ilişkin soruşturmaların yürütülmesinde kimi zaman gerekli özenin gösterilmediği, bu sürette suç fail ya da faillerinin tespit edilemeden suçun zaman aşımına uğramasına sebebiyet verildiği gibi, Avrupa insan Hakları Mahkemesine açılan bazı davalarda da soruşturmaların -etkili ve yeterli yapılamamasından dolayı ülkemizin tazminat ödemesine mahküm edilebildiği" sonucundan hareketle soruşturmaların etkili ve yeterli yapılabilmesi için bir takım tedbirler öngörmüştür. Türkiye'de ölümle sonuçlanan ve işkence ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış. işkence ye çocuklara karşı cinsel istismar suçlarına ilişkin zaman aşımına uğratılan pek çok olay, TCK'nın 77. Maddesi anlamında "insanlığa karşı suç" sayılabilecek niteliktedir ve insanlığa karşı suçlarda zaman aşımı hükümleri işlememektedir. Bu husus da dikkate alındığında benzer bir düzenlemenin zamanaşımını düzenleyen diğer hükümlerde de yapılması Türkiye bakımından aynı zamanda da bir gerekliliktir. Görüldüğü gibi, zamanaşımı resmi olarak da adaletin tecelli etmesini engelleyen başlıca nedenlerden biri olarak sayılmaktadır. Dolayısıyla, en temel insan hakkı olan yaşam hakkı, çocukların cinsel dokunulmazlığı ve kanıtlanması uzun zaman alan ve genellikle de sistem tarafından korunan devlet görevlileri tarafından bu güç kullanılarak işlenen işkence suçları bakımından zamanaşımının uygulanmaması vicdani bir zorunluluk olduğu gibi, yargının daha sağlıklı işlemesini sağlayarak devlete ve adalet duygusuna duyulan güveni güçlendirecektir.

Maddeler

5 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1ekliyor5237 sayılı
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 66'nci maddesinin 7'nci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. “Ayrıca nerede işlenmiş olursa olsun aşağıdaki suçlar hakkında zamanaşımına ilişkin hükümler uygulanmaz." Kasten öldürme (madde 81) Kasten öldürmenin nitelikli şekilde işlenmesi (madde 82) İşkence (madde94) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence (madde95) Çocukların cinsel istismarı (madde 103)
Gerekçe: Ceza kanununun amacı suç nedeniyle bozulan kamu düzenini yeniden sağlamaktır. Bu bakımdan yeterli suç şüphesinin bulunduğu hallerde Kamu davası açmak Cumhuriyet Savcısı bakımından bir zorunluluktur. Temel prensip bu olmakla birlikte, kamu davası belirli istisnalar dışında zamanaşımı nedeniyle düşebilmekte ve etkisiz kalmaktadır. Zamanaşımı düzenlemesi ile amaçlanan, uzun zaman önce işlenen suçlar nedeniyle insanların suç isnadı ile karşılaşmalarının yaratabileceği haksızlığın önüne geçmek ve geçen zaman nedeniyle maddi gerçeğe ulaşmanın güçleşmesidir. Ayrıca bir diğer yönü ile üzerinden uzun zaman geçen suçlar bakımından yapılacak yargılamanın bozulan kamu düzenini tekrar sağlamayacağı da değerlendirilmektedir. Ne var ki yaşam hakkı, çocukların cinsel dokunulmazlığı ve işkence suçlarının soruşturulması ve kovuşturulmasının belli bir süreye bağlanmış olması sadece bozulan kamu düzeninin tesisi bakımından değil; ayrıca kamu vicdanı ve mağdurlar ve maktul yakınları bakımından da ayrı bir anlam ifade etmektedir. Zira bu suçlarla ihlal edilen haklar niteliği gereği diğer hak ihlalleri arasında özel bir önemi haizdir. Özellikle de yaşam hakkının olmadığı bir yerde diğer haklardan söz etmek olanaksızdır. Bu nedenle zamanaşımı uygulamasının failler tarafından suistimal edilmesinin önüne geçilmesi bu suçların zamanaşımından istisna tutulmaları ile mümkündür. Kanunun 665. maddesinin yedinci fıkrasında ikinci kitabının dördüncü kısmında yazılı ağırlaştırılmış müebbet veya on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçların yurtdışında işlenmiş olması halinde dava zamanaşımı süresinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir. Bilindiği üzere ilgili kısmın başlığı "Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler " dir. Bu suçların kovuşturulmasının önemi açık olmakla birlikte salt yurtdışında işlenmeleri nedeniyle bu suçlara tanınan istisnanın katalog olarak belirlediğimiz suçlarda tanınmaması anlaşılamamaktadır. Zira millet ve devletin varlığı bireyin varlığına bağlıdır. Ayrıca, failin kaçması nedeniyle uzun yıllar sonuçlanmayan bu tip davalarda, suç işledikten sonra teslim olan fail cezasını çekerken, kaçan failin cezalandırılamaması durumlarının toplumda yarattığı adalet algısı tehlikeli bir boyuttadır. Bu nedenle yargıya ve devlete olan güven sarsılmaktadır.
Madde 2ekliyor5237 sayılı
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 68'inci maddesinin 3'üncü fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. "Ayrıca nerede işlenmiş olursa olsun aşağıdaki suçlar hakkında zamanaşımına ilişkin hükümler uygulanmaz." Kasten öldürme (madde 81) Kasten öldürmenin nitelikli şekilde işlenmesi (madde 82) İşkence (madde94) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence (madde 95) Çocukların cinsel istismarı (madde 103)
Gerekçe: Dava zamanaşımı bakımından öngörülen zorunluluklar ceza zamanaşımı bakımından da geçerli olmakla birlikte konuyu vahim kılan bir yön daha bulunmaktadır. Bu düzenleme mahkeme tarafından verilmiş olan kesin hükmün uygulanmasına engel olmaktadır. Durumun vahameti suçlu veya sanığın adaletten kaçabilmeyi başarması nedeniyle adeta mükâfatlandırmasından kaynaklanmaktadır. Bağımsız yargı organları tarafından verilen mahkümiyet kararının devletin cezalandırma yetkisinden feragat ederek yok sayılmasının yaşam hakkı ihlali söz konusu olduğunda kabul edilemeyeceği değerlendirilmektedir. Bilindiği Üzere; Anglo Sakson hukukunda ceza Zamanaşımı uygulaması bulunmamaktadır.
Madde 3ekliyor5237 sayılı
5237 sayılı Türk Ceza Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. “GEÇİCİ MADDE 1- Bu kanun hükümleri devam etmekte olan soruşturma ve kovuşturmalar ile infaz edilemeyen hükümler bakımından da uygulanır."
Gerekçe: Bu kanunla getirilen düzenlemelerin devam etmekte olan soruşturma, kovuşturma ve infaz edilemeyen hükümler bakımından da uygulanmasını, herhangi bir yoruma ya da karışıklığa mahal vermeden, sağlamak amaçlanmıştır.
Madde 4
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 5
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir. TÜRK CEZA KANUNU'NDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir

BildirimlerSon dakika, kanunlar ve takip ettikleriniz

Yöntem · İletişim · KVKK · Gizlilik