Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığının Kurulması ve Yeraltı Suyu Kaynaklarının Sürdürülebilir Yönetimi Hakkında Kanun Teklifi

(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti'nde yeraltı suyu kaynaklarımn sürdürülebilir ve bilimsel esaslara dayalı yönetimini sağlamak üzere, Cumhurbaşkanlığı bünyesinde Yeraltı Suyu Başkanlığı ile Tanm, çevre, veri yönetimi ve iklim U5aımu temelli bir Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığı kurulmasına ilişkin usul ve esaslan düzenlemektir. Tanımlar

(1) Bu Kanunda geçen bazı terimlerin tanımları aşağıdaki gibidir: a) Yeraltı suyu: Yer kabuğunun doygun boşluklarında bulunan suya, b) Akifer: Yeraltında su içeren ve ileten jeolojik formasyonları, c) Güvenli getirim: Bir akiferden çevresel ve hidrolojik dengeyi bozmadan çekilebilecek yıllık su miktarım, ç) Karar Destek Sistemi (KDS): Su yönetimine ilişkin verileri toplayan, işleyen ve yöneticilerin karar almasına yardımcı olan bilişim sistemini, d) Başkanlık: Yeraltı Suyu Başkanlığı'm, e) Bakanlık: Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi BakanlığTm, f) Kurul: Su Yönetimi Koordinasyon Kurulu'nu, g) Asgari Veri Seti (AVS): Yeraltı suyu modellemelerinde zorunlu asgari veri bütününü; hidrojeolojik parametreler, sınır koşulları, kuyu ve piezometre zaman serileri, arazi kullammı/tanmsal veriler, meteorolojik ve su kalitesi verilerini, h) Ulusal Akifer Model Havuzu (UAMH): Akifer bazında sayısal akım/taşınım modellerinin sürümlerinin, kalibrasyon/doğrulama kayıtlarının ve senaryo çıktılarımn tutulduğu ulusal model arşivini, ı) Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS): Su miktan/kalitesi, tahsisler ve model çıktılarının paylaşıldığı ulusal veri ve servis altyapısım, i) Eddy Covariance (EC): Gerçek evapotranspirasyonun (ET) doğrudan ölçümüne esas mikrometeorolojik yöntemini j) Akıllı Sayaç ve Telemetri: Kuyu çekimlerinin anlık ölçümü ve uzaktan iletimine yönelik ölçüm-iletişira sistemlerini k) Ürün-Su Matrisi: Ekim deseni ve sulama ihtiyacının akifer taşıma kapasitesiyle eşleştirildiği karar destek tablosunu, ifade eder. Yeraltı Suyu Başkanlığı

(1) Bu Kanunla, Cumhurbaşkanlığı'na bağlı, tüzel kişiliğe haiz ve özel bütçeli Yeraltı Suyu Başkanlığı kurulmuştur. Başkanlık, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle belirlenecek ilgili Cumhurbaşkanı yardımcısının koordinasyonunda faaliyet gösterir. Başkanlığın en üst amiri Yeraltı Suyu Başkanı olup, ataması 3 yıllığına Cumhurbaşkanı tarafından yapılır. Başkanlık teşkilatı merkezde ve gerektiğinde taşrada kurulabilir. Başkanlık, görevlerini yerine getirirken bağımsızdır; karar ve tavsiyelerinde bilimsel veriler ve ulusal planlar doğrultusunda hareket eder. Yeraltı Suyu Başkanlığı Görev ve Yetkileri

(1) Yeraltı Suyu Başkanlıgı'mn görevleri şunlardır: a) Ulusal yeraltı suyu izleme ağı kunnak ve işletmek: Ülke genelinde yeraltı suyu seviye ve kalite gözlemlerini yapmak üzere gözlem kuyuları, ölçüm istasyonları ve sensör ağları tesis eder; verileri sürekli toplar ve değerlendirir. Elde edilen hidrojeolojik verileri kamuoyu ve ilgili kurumlarla paylaşır; veri şeffaflığım sağlar. b) Hidrojeolojik modelleme ve planlama yapmak: Her bir akifer ve yeraltı suyu havzası için üç boyutlu sayısal yeraltı suyu modelleri (ör. akım ve taşınım modelleri) geliştirir. Bu modeller vasıtasıyla akiferlerin yıllık güvenli getirim miktarlarını bilimsel olarak belirler; kurak ve yağışlı senaryolara göre su bütçesi analizleri yapar. Bu analizleri kullanarak yeraltı suyu yönetim planları hazırlai' ve ilgili kurumlara tavsiyelerde bulunur. c) İzin, tahsis ve denetim desteği sağlamak: 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca DSİ tarafından yürütülen yeraltı suyu arama, kullanma izinleri ile kuyu açma faaliyetlerine teknik destek verir. Kuyu ruhsatlandırma süreçlerinde bilimsel değerlendirmeler yaparak, belirlenen güvenli çekim miktarlarına uygun tahsisler yapılmasım sağlar. Kaçak veya izinsiz su çekimini tespit etmek amacıyla yeni teknolojiler kullanır; DSÎ ve kolluk kuvvetleriyle koordineli denetimler 5âirütür. d) Karar destek ve erken uyan sistemi kurmak: Topladığı verileri ve modelleri entegre eden ulusal bir yeraltı suyu bilgi sistemi kurar. Bu sistem üzerinden, su seviyelerindeki düşüş, tuzluluk artışı veya kirlenme gibi riskler için erken uyan mekanizması geliştirir. İlgili bakanlıkları ve yerel yönetimleri risklere karşı zamanında bilgilendirir; acil durum tedbirleri önermek üzere sürekli analiz yapar. e) Eğitim, araştırma ve kapasite geliştirme yapmak: Hidrojeoloji alanında uzman insan kaynağını geliştirmek amacıyla üniversiteler, araştırma enstitüleri ve meslek odalarıyla iş birliği yapar. Akademik araştırmaları destekler, hidrojeologların kamuya kazandırılması için programlar yürütür. Yeraltı suyu yönetimi konusunda farkındahk artırıcı yayınlar, eğitimler düzenler (çiftçilere yönelik bilinçlendirme dahil). f) Uluslararası iş birlikleri ve proje yönetimi: Yeraltı sularına ilişkin uluslararası sözleşmelerin (ör. Ramsar, Birleşmiş Milletler Su Günü taahhütleri) uygulanmasında ulusal koordinasyonu sağlar. Yabancı ülkelerin hidrojeoloji kurumları (örn. USGS, BRGM) ile teknik iş birliği yapar, iyi uygulamaları transfer eder. Avrupa Birliği ve uluslararası fmans kuruluşlarının hibe ve kredileriyle gerçekleştirilen projelerde (örn. AB Su Çerçeve Direktifi uyum projeleri) yürütücü veya koordinatör kurum olarak görev alır. (2) Başkanlık, görev alanına giren konularda diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (özellikle DSİ, Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Çevre Ajansı vb.) tavsiye niteliğinde görüş verebilir ve gerekli gördüğü hallerde alınmasını önerdiği önlemleri rapor halinde Cumhurbaşkanlığına sunar. Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığı

(1) Bu Kanunla, merkezi yönetim kapsamında Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığı kurulmuştur. Bakanlık, Türkiye'deki tüm su kaynaklarının (3dîzey suları ve yeraltı suları dahil) yönetiminden, planlanmasından ve tahsisinden sorumlu icracı bakanlıktır. Bakanlık, Cumhurbaşkam tarafından atanacak bir Bakan tarafından yönetilir. Su Kaynaklarımn Güvenliği ve Yönetimi BakanlıgTnm merkez teşkilatında suyun farklı sektörlerle ilişkisini yönetecek birimler kurulur. Su Kaynaklarımn Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığı, kendi görev alanına giren konularda düzenleyici işlem yapma, denetleme ve koordinasyon yetkilerine sahiptir. Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığı Görev, Yetkileri

(1) Ulusal su politikası ve stratejisi geliştirmek. Ülkenin uzun vadeli su politikasını oluşturur; bu kapsamda Ulusal Su Planı ve havza bazında Nehir Havza Yönetim Planlarmı hazırlatır ve günceller. Su kaynalclarınm korunması, verimli kullanımı ve iklim değişikliğine uyuma yönelik strateji ve eylem planlarım tüm sektörler (tarım, sanayi, içme-kullanma suyu, enerji) için entegre biçimde yürürlüğe koyar. (2) Nümerik modelleme ve akifer yönetim standartlanm tesis etmek: a) Ulusal Akifer Model Havuzu (UAMH): Tüm akiferler için sayısal akım/taşınım modellerinin sürümlerinin, kalibrasyon/doğrulama kayıtlarının ve senaryo çıktılarımn tutulduğu merkezi havuzu kurar ve işletir. b) Asgari Veri Seti (AVS): Her model için zorunlu asgari veri setini uygular: - Hidrojeolojik parametreler (akifer kalınlığı, hidrolik iletkenlik, depolama katsayısı, porozite, litoloji ve formasyon sınırlan), - Sımr koşulları (nehir, göl, deniz etkileşimi; doğal/yapay beslenim; drenajlar), - Kuyu verileri (koordinat, derinlik, debi, kullanım türü, mevsimsellik, tarihsel çekim serileri), - Zaman serileri (piezometre seviye ölçümleri, yağış-sıcakhk-buharlaşma, gerçek ET), - Arazi kullanımı ve tarımsal veriler (ÇKS, ürün deseni, sulama yöntemi, toprak haritalan), - Su kalitesi/kirlilik parametreleri (örn. nitrat, klorür, TDS, izotoplar). c) Ölçek standardı: Hidrojeolojik kararlar ve model girdi haritalan mikro ölçekte (1/5.000— 1/25.000) hazırlamr; kuyu etkileşimi, beslenim alanları, akım yönleri-hızları ve kirletici taşmımı bu ölçekte değerlendirilir. ç) Yazılım ve kurulum kılavuzları: MODFLOW, FEFLOW, MIKE SHE, HydroGeoSphere veya muadili yazılımlar için ağ topolojisi, katmanlama, sınır koşulları, zaman adımı ve yakınsama ölçütlerini kapsayan uygulama kılavuzları yayımlar; lisans ve donanım kapasitesini planlar. d) Kalibrasyon-doğrulama-senaryo: Modeller, gözlenen su seviyesi/akım değerlerine karşı hatalar tanımlanarak kalibre edilir; bağımsız verilerle doğrulamr, kuraklık, artırılmış çekim, arazi kullanım ve iklim senaryolanna karşı tepkiler hesaplanarak periyodik raporlanır. e) Güvenli getirim ve eşikler: Her akifer için güvenli getirim, azalma hızı, tuzluluk/kalite eşikleri ve erken uyarı tetikleyicileri (kritik seviye, trend kınlımı vb.) belirlenir; tahsis ve kısıtlar bu eşiklere bağlanır. f) "Eddy Covariance" ve uzaktan algılama entegrasyonu: Gerçek evapotranspirasyon (ET) için "Eddy Covariance" kuleleri ve uydu veri kümeleri model kalibrasyonuna zorunlu girdi olarak entegre edilir; sulama zamanlaması ve miktarı bu veriler ışığında optimize edilir. g) Sürüm yönetimi: UAMH'deki her model için sürüm, değişiklik günlüğü, kalibrasyon ölçütleri ve veri kaynağı kayıtları tutulur; güncellemeler ilan edilir. (3) Tarım ve su entegrasyonunu bağlayıcı karar destekle yürütmek: a) Ürün ve su matrisi: ÇKS, arazi kullanımı ve verim verileri akifer parametreleriyle aym referans sisteminde eşleştirilerek ürün-su matrisi oluşturulur. Ürün deseni, sulama izinleri ve destekler akifer taşıma kapasitesiyle uyumlu hale getirilir. b) Havza planları: Her havza için tarımsal su kullanımı entegrasyon planları hazırlanır ve düzenli aralıklarla güncellenir; su bütçesi fazlası alanlara teşvik yönlendirilir, eksi olan alanlarda sınırlayıcı mekanizmalar işletilir. c) Veri bütünlüğü şartı: Uydu, EC, yerel meteoroloji, ÇKS ve modellenmiş akifer parametreleri aynı veri modelinde çalıştırılmadan tahsis/izin kararı verilemez. (4) Su kalitesini korumak ve izlemek: Yüzeysel ve yeraltı suyu kalite standartlarım belirler ve izler; kirlilik risk zonlarmı akım-taşmım modelleriyle tanımlar. Sınır aşımlarında erken uyarı ve iyileştirme planları devreye alınır; sanayi ve evsel deşarj kriterleri denetlenir. (5) Veri yönetimi ve şeffaflık (Ulusal Su Bilgi Sistemi-USBS): a) USBS ve erişim: Baraj dolulukları, nehir akımları, yeraltı suyu seviyeleri, su kalitesi, tahsisler ve model çıktıları USBS üzerinden yayımlamr; açık arayüzlerle kamu, üniversiteler ve paydaşlaıın erişimine sunulur. b) Gerçek zamanlı akış: Akıllı sayaç ve telemetri ile büyük çekimli kuyulardan anlık veri akışı sağlanır; veriler USBS'ye işlenir. c) Veri doğrulama: Otomatik kalite kontrol ve dönemsel saha doğrulamaları yapılır; hatalı/eksik veri işaretlenir ve düzeltilir. (6) Koordinasyon, denetim ve yaptırımlar: a) Su Yönetimi Koordinasyon Kurulu: İlgili balcanlıklar. Yeraltı Suyu Başkanlığı, DSİ, yerel yönetimler ve gerekli görülen paydaşlardan oluşan Kurul; su bütçesi durumu, kuraklık-taşkm riskleri ve tahsis önceliklerini model çıktılarıyla birlikte karara bağlar. b) Kademeli kısıtlama: Modellerin öngördüğü kritik eşikler aşıldığında kademeli kısıtlama (mevsimsellik, debi indirimi, geçici kapatma) uygulanır; ihlallerde idari yaptırım ve tahsis iptali hükümleri işletilir. c) Denetim planı: Risk bazlı yıllık denetim planları hazırlamr; kaçak/izinsiz çekimler uzaktan izleme ve saha kontrolleriyle tespit edilir. (7)Uluslararası yükümlülükler ve temsil: su alanında uluslararası platformlarda temsil sağlar; AB su müktesebatma uyum çalışmalarını koordine eder; sınır aşan sular müzakerelerini ilgili kurumlarla yürütür; uluslararası veri ağlarına katılım ve uyum standartlarım uygular. (8) Finansman, kapasite geliştirme ve insan kaynağı: nümerik modelleme, mikro Ölçekli haritalama, EC kuleleri ve gözlem ağları için ulusal ve uluslararası fonları temin eder; yerel paydaşların model sonuçlarım kullanabileceği kullanıcı dostu arayüzler geliştirir. Hidrojeoloji ve sayısal modelleme alanlarında uzman istihdamını ve eğitim programlanm destekler. 9) Gözden geçiıme ve mevzuat uyumu: Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasını izler ve etkilerini değerlendirir; uluslararası yükümlülükler, AB su müktesebatı ve iklim değişikliği projeksiyonları çerçevesinde mevzuatın güncellenmesine yönelik çalışmaları koordine eder. Bu kapsamda beş yılda bir "Su Mevzuatı Gözden Geçirme Raporu'nu yayımlar; gerektiğinde bu Kanunda ve ilgili mevzuatta yapılması gereken değişikliklere ilişkin taslakları Cumhurbaşkanlığı'na smiar. Yeraltı Su3aı Başkanlığı, DSÎ ve ilgili kurumlarm bilimsel-teknik katkılanyla; Ulusal Akifer Model Havuzu (UAMH), Asgari Veri Seti (AVS) ve Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS) kapsamında geçerli olacak teknik standartlar (model-veri şemaları, meta veri-kodlama, coğrafi referans-ölçü birimi-zaman çözünürlüğü, kalibrasyon/doğrulama ölçütleri ve hata metrikleri, veri doğrulama ve kalite kontrol, sürümleme-arşivleme, paylaşım-erişim-API protokolleri ile kişisel veri/ticari sır hükümleri) belirlenir ve yayımlamr. Bu standartlarda yapılan güncellemeler, yayımlandığı tarihten itibaren en geç altı ay içinde ilgili ikincil düzenlemelere işlenir ve USBS üzerinden duyurulur. Kurumsal îş birliği ve Devir Hükümleri

(1) Bu Kanun kapsamındaki kurumların kuruluşu ile birlikte, mevcut kurumsal yapıdaki bazı değişiklikler aşağıdaki şekilde uygulanır: a) Devralınacak görevler: Tanm ve Orman Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ile Türkiye Su Enstitüsü (SUEN), bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte tüm hak ve ydkümlülükleri ile birlikte yeni kurulan Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığıma devredilir. Devredilen birimlerin personeli, kadroları ile birlikte Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi Bakanhğı'na geçirilmiş sayılır) DSl Genel Müdürlüğü'nün yeraltı sularımn izlenmesi ve korunmasına ilişkin görev ve projeleri. Yeraltı Suyu Başkanlığı ile iş birliği halinde 3mrütülür. DSİ, yeraltı suyu kayıt ve ruhsat verilerini düzenli olarak Başkanlık ile paylaşır. b) Koordinasyon ve ihtilafların çözümü: Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığı ile Yeraltı Suyu Başkanlığı, görev alanlarına giren konularda birbirlerinin yetkisine müdahale etmeksizin ortak çalışır. Yeraltı suyu tahsis planlarımn hazırlanmasında Başkanlığın bilimsel değerlendirmeleri esas alınır; Bakanlık, bu değerlendirmeler ışığında politika kararlarını şekillendirir. İki kurum arasında ortaya çıkabilecek yetki uyuşmazlıkları, Su Yönetimi Koordinasyon Kurulu tarafından çözüme kavuşturulur. c) Yönetmelikler: Bu Kanunun uygulanması için gerekli alt düzenlemeler (örneğin Yeraltı Suyu Başkanlığı Teşkilat Yönetmeliği, Su Kaynaklarının Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığı Görev ve Çalışma Esasları Yönetmeliği, Ulusal Su Bilgi Sistemi Yönetmeliği vb.). Kanun yürürlüğe girdikten sonra en geç altı ay içinde ilgili kurumlarca hazırlanarak yürürlüğe konulur. ç) Mevcut hakların korunması: Mevcut yeraltı suyu kullanma belgeleri ve ruhsatları, süreleri bitene kadar geçerlidir. Ancak, kaynakların korunması gerekçesiyle Yeraltı Suyu Başkanhğı'nm önerisi üzerine Su Kaynaklarımn Güvenliği ve Yönetimi Bakanlığı bu ruhsatlara sınırlama getirebilir veya gerekli gördüğü hallerde yeniden değerlendirebilir. Bu durumda ruhsat sahiplerinin hukuki hakları saklıdır.

(1) Bu Kanun kapsamında Yeraltı Su3aı Kaynaklarının Sürdürülebilir Yönetimi, bu Kanun hükümleri uyarınca tesis edilen kurumsal yapı, planlama, sayısal modelleme, tahsis politikaları ve karar destek sistemleri çerçevesinde yürütülür. 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun ve bağlı ikincil mevzuat bu Kanunla getirilen ilke ve standartlara on iki ay içinde uyumlu hale getirilir; u)aım sağlanıncaya kadar mevcut mevzuatın bu Kanuna aykın olmayan hükümleri uygulanır. Balcanlık, bu uyum sürecini koordine eder; uygulamada ortaya çıkan ihtiyaçlara göre kanun ve ikincil mevzuat değişikliklerine ilişkin taslakları hazırlayarak Cumhurbaşkanlığına sunar.

(1) Bu Kanun, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.