Madde 1
(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye'nin temel sorunlarının toplumsal
mutabakatla çözülmesine katkı sunmak amacıyla kurulacak Toplumsal Mutabakat
Komisyonu ile Ortak Akıl Heyetinin kuruluşu, oluşumu ve görevleri ile çalışma usul ve
esaslarını düzenlemektir. Gi
Tanımlar
Gerekçe: Kanunun amacının, Türkiye'nin temel sorunlarının toplumsal
mutabakatla çözülmesine katkı sunmak amacıyla kurulacak Toplumsal Mutabakat
Komisyonu ile Ortak Akıl Heyetinin kuruluşu ve görevleri ile çalışma usul ve
esaslarını düzenlemek olduğu belirtilmiştir.
Madde 2
(1) Bu Kanunun uygulamasında;
a) Heyet: Ortak Akıl Heyetini;
b) Komisyon: Toplumsal Mutabakat Komisyonunu,
c) Tam tutanak: Komisyon başkan ve üyelerinin toplantı süresince yaptığı tüm
konuşmaların kaydedildiği belgeyi,
d) TBMM: Türkiye Büyük Millet Meclisini,
e
.İfade eder. .
İKİNCİ BÖLÜM
Komisyonun Kuruluşu, Görevleri ve Çalışma Usul ve Esasları
Komisyonun kuruluşu
Gerekçe: Teklifin 2 nci maddesiyle Kanunda geçen kavram ve ifadelerin
tanımları yapılmıştır.
Madde 3
(1) Komisyon, TBMM Başkanlık Divanının kararıyla kurulur.
(2) Komisyon, TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin kendi üyeleri
arasından göstereceği ikişer milletvekilinden oluşur.
(3) TBMM Başkanı Komisyonun başkanıdır. TBMM Başkanının yokluğunda,
görevlendirdiği Başkan Vekili Komisyona başkanlık eder.
(4) Herhangi bir nedenle Komisyon üyeliğinin boşalması halinde ayrı esas ve
usulle Komisyon üyesi seçilir.
Komisyonun görevleri
Gerekçe: Maddenin birinci fıkrasıyla Toplumsal Mutabakat Komisyonunun
TBMM Başkanlık Divanının kararıyla kurulacağı hiçbir tartışmaya meydan
vermeyecek açıklıkta düzenlenmiş; ikinci fıkrasında Komisyonun TBMM'de o grubu
bulunan siyasi partilerin kendi. üyeleri arasından göstereceği eşit sayıda ikişer
milletvekilinden oluşacağı belirtilmiş; üçüncü -fıkrasında Komisyon Başkanına yer
verilmiş ve dördüncü fıkrasında ise, ağır hastalık, ölüm ve istifa gibi çeşitli nedenlerle
boşalacak Komisyon üyeliğinin, Komisyon çalışmalarının aksamaması İçin nasıl
doldurulacağı hüküm altına alınmıştır:
Madde 4
(1) Komisyon Türkiye'nin toplumsal mutabakatla çözülmesi gereken
temel sorun alanlarında;
hi i i i
a) TBMM'de grubu bulunan, siyasal partiler arasında doğrudan diyalog, etkili
iletişim ve işbirliği ortamı oluşturarak görüş ve yaklaşım farklılıklarını
demokratik süreç ve eşitlikçi zeminlerde en aza indirmek,
2İ dv
b) Bakanlar Kurulunun. çözüme ilşkin geliştirdiği strateji ve » programı var İSE,
TBMM Başkanlığı aracılığı ile Komisyona sunacağı strateji ve programı
değerlendirmek, o i
c) Başka ülkeler uygulamaları ile kamu kurum ve kuruluşları, siyasi partik IN
sivil toplum kuruluşları, sendikalar, kamu kurumu niteliğindeki r :
kuruluşları, üniversiteler, enstitüler, araştırma kuruluşları, akademisyenler,
araştırmacılar ve benzerleri tarafından hazırlanmış rapor, kitap ve
makaleleri incelemek,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının (yargı organı hariç) görüşlerini almak,
e) Gerektiğinde toplumun tüm kesimleriyle doğrudan görüşmek,
f) Heyetin sunacağı görüş ve önerilerden yararlanmak,
suretiyle üzerinde anlaşma sağlanan hususlarda TBMM Başkanlığına
sunulmak üzere ortak aklı yansıtan öneriler içeren rapor üretmektir.
(2) TBMM Genel Kurulunda görüşülerek üye tam sayısının dörtte Üç
çoğunluğu ile kabul edilen öneriler, Bakanlar Kurulu açısından tavsiye kararı
niteliğindedir.
Mi İİ şa a İİ
(3) Siyasi partiler tavsiye kararının .hayata geçirilmesinde. Bakanlar Kuruluna
gerekli yardım, kolaylık ve. desteği sağlar. TBMM Başkanı, tavsiye kararı niteliğindeki
önerilerin gerçekleştirilmesini izler.
Komisyonun çalışma usul ve esasları
İ Merada
Gerekçe: Teklifin 4 ncü maddesinde Komisyonun görevleri düzenlenmiştir.
Buna göre, Komisyon Türkiye'nin toplumsal mutabakatla çözülmesi gereken temel
sorunlarını TBMM'de grubu bulunan siyasal partilerarasında doğrudan diyalog, etkili
iletişim ve. işbirliği -ortamı oluşturarak görüş ve yaklaşım farklılıklarını demokratik
süreç ve eşitlikçi zeminlerde en aza indirmek üzere öneri geliştirmektir. Komisyon,
temel sorunun çözümüne lişkin Bakanlar Kurulunun strateji ve programını
değerlendirecek olmakla birlikte, “Bakanlar Kurülunun strateji ve programının
olmaması . veya olup da TBMM Başkanlığı aracılığıyla Komisyona sunmaması
hallerinde de öneri “geliştirme görevini yerine getirebilmek için çalışmalarını
sürdürecektir. “Bu bağlamda, başka ülkeler uygularaları ile “kamu kurum ve
kuruluşları, siyasi “partiler, sivil. toplum kuruluşları, i “ sendikalar,” kamu kurumu...
niteliğindeki meslek kuruluşları, “üniversiteler, enstitüler, araştırma ME A
2
akademisyenler, araştırmacılar ve benzerleri tarafından hazırlanmış rapor, kitap ve
makaleleri inceleyecek; yargı organı hariç kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini
alacak; Ortak Akıl Heyetin sunacağı görüş ve önerilerden yararlanacak ve
nihayetinde kendi görüşlerini de içeren ve üzerinde anlaşma sağlanan hususlarda
TBMM Başkanlığına sunulmak üzere ortak aklı yansıtan öneriler sunacaktır.
Maddenin ikinci fıkrasında, TBMM Genel Kurulunda görüşülerek üye tam
sayısının dörtte üç çoğunluğu ile kabul edilen önerilerin, Bakanlar Kurulu açısından
tavsiye kararı niteliğinde olduğu; üçüncü fıkrasında ise, siyasi partilerin TBMM'nin
iradesini yansıtan tavsiye kararının hayata geçirilmesinde Bakanlar Kuruluna gerekli
yardım, kolaylık ve desteği sağlayacağı, TBMM Başkanının da tavsiye kararı
niteliğindeki önerilerin gerçekleştirilmesini izleyeceği belirtilmiştir.
Madde 5
(0 Komisyon haftada en az iki gün toplanır. Toplantılar Salı ve
Perşembe günleri yapılır. Gerektiğinde haftalık toplantı sayısı artırılabilir
(2) Komisyon ilk toplantısını Başkanın belirlediği gün ve saatte ve Başkanın
belirlediği gündemle yapar. izleyeni toplantının gündemi ile gün ve saati Komisyon
üyelerinin görüşlerini alarak Başkan tarafından belirlenir. Komisyon Ankara dışında
da toplanabilir.
(3) Komisyonun TBMM'de grubu bulunan siyasi Bartilerin 'kömisyon üyelerinin
tamamıyla toplanmasi asıldır. Ancak, TBMM de “grubu bulunan” siyasi partilerin
komisyon üyelerinin dörtte üçünün katılımı ile de toplanabilir.
ve öneride bulunabilir... :
(5) Komisyon toplantılarında tam tutanak tutulması asıldır. Ancak, bazı
hallerde Komisyon Başkan ve üyelerinin teklifi ve toplantıya katılanların salt
çoğunluğunun kararıyla tutanak tutulmamasına karar verilebilir.
(6) Toplantı tutanakları üyelere basılı veya CD ortamında ivedi olarak dağıtılır.
Komisyon çalışmaları sona erene kadar hiçbir tutanak kamuoyuna açıklanamaz.
(7) Komisyon toplantıları basına kapalı olarak yapılır. Ancak, saydamlığı ve
kamuoyunun bilgilendirilmesini sağlamak üzere Başkan toplantı bitiminde uygun
göreceği içerikte açıklamada bulunabilir.
(8) Komisyon toplantılarına Komisyon üyeleri, Heyet üyeleri, toplantıya davet
edilen kişiler ve görevlendirilenler dışında kimse katılamaz.
Teknik heyet ve danışman görevlendirilmesi
Gerekçe: Teklifin 5 nci maddesinde Komisyon toplantıları ile Komisyonun
çalışma usul ve esasları, toplantı, karar ve öneri yeter sayısı ile komisyon
çalışmalarının tutanağa bağlanması ve kamuoyunun bilgilendirilmesi esasları
düzenlenmiştir. : .;.
“ Madde 6- Maddede Komisyon çalışmalarına teknik ve fikri destek sunmak
üzere görevlendirilecek uzmanlardan oluşan teknik heyet ile danışmanların
yapacakları görevler ile ödenek ve yollukları düzenlenmiştir.
Madde 7- Teklifi in 7 nci maddesinde Komisyoruun çalışma sürecine ilişkin
aşamaları kendisinin belirleyeceği ve kurulduğu andan itibaren en geç 12 ay içinde
raporunu tamamlayarak TBMM Başkanlığına sunacağı v ve bu sürenin TBMM Genel
i Na ai
Kurulunca uzatılabileceği düzenlenmiş.
Madde 8- Teklifin 8 nci maddesinde Komisyonla koordineli çalışacak ve
Komisyonda üyesi bulunan her siyasi partinin, toplumsal sorunlara duyarlılığı olan ve
siyasi partilerle üyelik bağı bulunmayan kişiler arasından önereceği üçer üyenin
toplamından oluşacak Ortak Akıl Heyetinin kuruluşu düzenlenmiştir. Öte yandan
Heyetin, çok yönlü ve etkili çalışabilmesi için kendi içinde çalışma grupları
oluşturabilmesi öngörülmüş; ancak çalışma grubu kurulması her siyasi partiden en az
bir üye bulunmak şartıyla sınırlandırılarak ortak aklın egemen olması amaçlanmıştır.
Heyet kendi üyeleri arasından birini. Heyet Başkanı, çalışma grubu ise kendi üyeleri
arasından birini Çalışma Grubu Başkanı seçecektir. ğ
Madde 9- Heyet, Komisyonun çerçevesini çizdiği görev tanımı içinde ve
Komisyonla koordineli biçimde çalışacaktır. Bu bağlamda görüş ve önerilerini,
öncelikle TBMM'de temsil edilmeyen siyasi partilerin, sendikaların, meslek odaları ve
sivil toplum kuruluşlarının, bilim insanı ve sanatçılar . ile yurttaşların görüş ve
önerilerini taşıyıp, temsil edecek şekilde oluşturacaktır.
Madde 10- Teklifin 10 ncu maddesinde Ortak Akıl Heyeti ile çalışma
gruplarının çalışma usul ve esasları düzenlenmiştir. Heyet ve çalışma gruplarının
toplantı günleri ile gündemi Heyet tarafından belirlenecek, ancak bu belirleme
Komisyon çalışmaları ile koordineli olacak şekilde yapılacaktır. Heyet ve çalışma
gruplarının üyelerinin tamamı ile toplanması esastır. Ancak Heyeti öneren siyasi
partilerin dörtte üçünün en az birer üyeyle temsil edildiği hallerde de Heyet ve
çalışma gruplarının toplanabilmesi, görevlerin yürütülmesi açısından zorunluluk
taşıdığından kabul edilmiştir. Heyetin, toplantı yeter sayısının üçte iki çoğunluğu ile
karar alıp, üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile öneride bulunması; çalışma
gruplarının ise, toplantı yeter sayısının Üçte ikisiyle karar alıp, öneride bulunması
esası benimsenmiştir. Öte yandan, Heyet ve çalışma grubu raporlarında ayrışık oyu
bulunanların gerekçelerini ayrıntılı olârak yazacaklar; Heyet ve çalışma grubu
toplantılarının tutanağa bağlanacağı; Heyet ve çalışma grubu toplantılarının
saydamlığın gereği olarak kamuya açık yapılacağı belirtilmiştir. Ancak, bazı hallerde
Heyet ve çalışma grubu başkan ve üyelerinin teklif ve: toplantıya katılanların salt
çoğunluğunun kararıyla gizli. ve;basına kapalı toplantılar yapılabilmesi esnekliği de
getirilmiştir. ea
Madde 11- Komisyon çalışmalarına olduğu üzere Heyet çalışmalarına da
teknik destek sağlamak üzere uzmanlardan oluşan teknik görevliler görevlendirilmesi
esası benimsenmiştir. Teknik görevliler, verileri toplanması, tasnif Ve analiz edilmesi
ile Heyetin raportörlük işlerini yürütecekler ve siyasi partilerin önereceği üyeler ile
uzmanların ödenek v ve yollukları TBMM Başkanlığınca karşılanacaktır.
i Çi 1 .
Madde 12- Teklifin 12 nci maddesi ile Heyetin çalışma; süresinin Komisyon
tarafından belirlenmesi ve kurulduğu andan itibaren en geç sekiz ay içinde raporunu
tamamlayarak Komisyona sunması.ve bu, sürenin bir defaya mahsus olmak üzere
uzatılabileceği benimsenmiştir. ..; - aşi lale
Madde 13- Kanunda hüküm bulunmayan hallerde çalışmaların kuruluş
amacına uygun şekilde aksamadan yürütülebilmesi için TBMM Başkanlık Divanının
belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde sürdürülmesi amaçlanmıştır.
Madde 14- Heyetin görevlerini tüm kaygılardan uzak, nesnel ve amaca uygun
şekilde yapabilmesini teminen, Ortak Akıl Heyeti üyelerinin yaptıkları görev nedeniyle
soruşturma ve kovuşturmaya tabi tutulmaları TBMM Başkanlık Divanının iznine
bağlanmıştır.
Madde 15- Yürütme maddesidir.
Madde 16- Yürürlük maddesidir.
i
a,
,
TOPLUMSAL MUTABAKAT KOMİSYONU İLE ORTAK AKIL HEYETİ KURULMASI
HAKKINDA KANUN TEKLİFİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Tanımlar
Amaç
Madde 6
(1) Komisyona üye veren Siyasi partilerin göstereceği birer uzman
ile TBMM Başkanlığınca her siyasi parti için görevlendirilecek birer uzmandan oluşan
iki teknik heyet oluşturulur. Gerektiğinde teknik heyet sayısı artırılabilir. Teknik heyet,
verileri toplar, tasnif ve analiz eder ve bir değerlöndirme raporu hazırlayarak
Komisyona sunar...
(2) Komisyona üye veren her siyasi parti toplantılarda ikişer danışman
bulundurabilir. Danışmanlar, müzakereye katılamaz ve oy kullanamazlar.
(3) Siyasi partilerin önerecöği uzmahlar ile danışmanların ödenek ve yollukları
TBMM Başkanlığınca karşılanır. ©
Görev süresi
Madde 7
(1) Komisyon Çalışma gürecini kendi belirler ve kurulduğu andan
itibaren en geç 12 ay içinde raporunu tamamlayarak TBMM Başkanlığına sunar. Bu
süre gerek görüldüğü ta takdirde TEMM Genel Kurulunca uzatıla bilinir.
ON
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Heyetin Kuruluşu Görevleri ve Çalışma Usul ve Esasları
Heyetin kuruluşu
Madde 8
(1) Heyet, Komisyon kararıyla kurulur.
(2) Heyet, Komisyonda üyesi bulunan her siyasi partinin, toplumsal sorunlara
duyarlılığı olan ve siyasi partilerle üyelik bağı bulunmayan kişiler arasından önereceği
üçer üyeden oluşur. Siyasi partilerin önereceği üyelerden en az birinin kadın olması
zorunludur.
(3) Heyet, kendi içinde her siyasi partiden en az bir üye bulunmak şartıyla iki
veya daha fazla çalışma grubu oluşturabilir.
(4) Heyet kendi üyeleri arasından, birini Heyet Başkanı, çalışma grubu ise
kendi üyeleri arasından birini Çalışma Grubu Başkanı seçer.
Heyetin görevleri
Madde 9
(1) Heyet, Türkiye” nin toplumsal mutabakatla çözülmesi gereken
temel sorun alanlârında Komisyonun çerçevesini çizdiği görev tanımı içinde ve
Komisyonla koordineli biçimde; i Ni ç
di ei i Vi i Ni
,a) TBMM'de temsil edilmeyen siyasi partilerin, sendikalar, meslek odaları ve
sivil toplum kuruluşları ile bilim insanı ve sanatçıların etkin iletişime ve
katılımcı süreçlere dayalı yapılarda görüş ve önerilerini almak,
I Ni İ
b) Tüm yurttaşlara açık kapalı ve açık hava toplantıları, birebir ilişki ve yüz
yüze görüşmelerle yurttaşların görüş ve önerilerini 'dinleyerek tasa, kaygı
ve duyarlılıkları ile geleceğe ilişkin toplumsal barış ve huzur beklentilerini
nesnel olarak yansıtmaya özen göstermek,
suretiyle kendi düşüncelerini de içeren görüş ve önerileri bir rapor halinde
Komisyona sunar.
pi ö o Ni fi li Kk. ELA,
et Ha
Yİ vi vk pe i i ie 5 N KO) gk İN
a, KE >
Ni Şi) Şi
Heyet ve çalışma gruplarının çalışma usul ve esasları
Madde 10
(1) Heyet ve çalışma gruplarının toplantı günleri ile gündemlerini
Komisyon çalışmaları ile koordineli olacak şekilde Heyet belirler
(2) Heyet, üyelerinin tamamıyla toplanır. Ancak, Heyeti öneren siyasi partilerin
dörtte üçünün en az birer üyeyle temsil edildiği hallerde de Heyet toplanabilir. Heyet
toplantı yeter sayısının üçte iki çoğunluğu ile karar alır; üye ta
çoğunluğu ile öneride bulunur
m sayısının üçte İki
(3) Çalışma grubu, üyelerinin tamamı ile toplanır. Ancak, Heyeti öneren siyasi
partilerin dörtte üçünün en az birer üyeyle temsil edildiği hallerde de çalışma grubu
toplanabilir. Çalışma grubu, toplantı yeter sayısının üçte ikisiyle karar alır ve
bulunur.
öneride
(4) Heyet ve çalışma grubu raporlarında ayrışık oyu bulunanlar gerekçelerini
ayrıntılı olarak açıklar.
vi
Lİ
(5) Heyet ve çalışma. grubu toplartılar tutanağa bağlanır.
(6) “Heyet ve, çalışma grubu. toplantıları: kamuya açık yapılır. Ancak, bazı
hallerde Heyet ve çalışma grubu başkan ve üyelerinin t teklifi ve toplantıya katılanların
salt çoğunluğunun kararıyla gizli ve basına Kapalı toplantılar yapılabilir.
Teknik heyet ve danışman görevlendirilmesi
i o ii ca
Madde 11
(1) Komisyona üye veren siyasi partilerin göstereceği birer uzman
ile TBMM Başkanlığınca görevlendirilecek bir uzmandan oluşan teknik görevliler,
Heyet çalışmalarına teknik destek sağlamak üzere görevlendirili
r. Teknik görevliler,
verileri toplar, tasnif ve analiz eder ve Heyetin raportörlük işlerini yürütür.
(3) Siyasi partilerin önereceği üyeler ile uzmanların ödenek ve yollukları
TBMM Başkanlığınca karşılanır: İİ
Görev süresi ii
İ
Madde 12
(1) Heyetin çalışma süresi Komisyon tarafından belirlenir ve
kurulduğu andan itibaren en geç sekiz ay içinde raporunu tamamlayarak Komisyona
sunar.Gerek görüldüğü takdirde bu süre Komisyonca uzatılabilinir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Hakkında hüküm bulunmayan haller
Madde 13
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde TBMM Başkanlık
Divanının belirleyeceği usul ve esaslar uygulanır.
Soruşturma.
Madde 14
Heyet üyeleri, yaptıkları görev nedeniyle TBMM Başkanlık
Divanının izni olmadıkça soruşturma ve kovuşturmaya tabi tutulamazlar.
Yürütme
Madde 15
Bu Kanun hükümlerini TBMM Başkanlık Divanı yürütür.
Yürürlük
Madde 16
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.