5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Türk Ceza Kanunu'nun 226'ncı maddesi, temel olarak çocukların pornografik içeriklerden korunması amacıyla düzenlenmiş olsa da 'Müstencenlik' başlığı altında düzenlenmiş diğer hükümler yargı organlarınca son derece geniş, öznel ve siyasal iktidann politik hattı doğrultusunda yorumlanmaya başlanmıştır. "Müstehcenlik" başlığı altında yer alan düzenlemeler, yıllar içinde özellikle kadınların kıyafet tercihlerine, dans veya sahne performanslarına, sanatsal ifade ve yaşam biçimlerine yönelik keyfi soruşturmalar için kullanılmaktadır. Müstehcenlik kavramımn belirsizliği, hukuki öngörülebilirliği ortadan kaldumakta; siyasi iktidarın muhafazakâr politik hattına yüksek uyumluluk gösteren yargının, keyfi yorumlarına alan açmakta ve toplumsal kutuplaşmayı derinleştirmektedir. Son yıllarda bu maddeye dayanarak veya bu maddeyi ima ederek 5dirütülen çok sayıda soruşturma ve linç kampanyası olmuştur. Örneğin, Mabel Matiz hakkında "Perperişan " adlı şarkısının klibi nedeniyle "müstehcenlik" suçlamasıyla açılan soruşturmada altı aydan üç yıla kadar hapis cezası istenmiştir. Sanatçı Gülşen, konserlerinde giydiği kıyafetler ve sahne performansları gerekçesiyle defalarca hedef gösterilmiş, konserleri iptal edilmiş ve hakkında soruşturmalar açılmıştır. Bir kadın müzik kolektifi olan Manifest ise kıyafetleri, dansları ve sahne performansları nedeniyle "müstehcenlik" ithamlanyla hedef gösterilmiş ve haklarında soruşturma açılmıştır. Bu vakalar yalmzca cezai soruşturmalarla sımrlı kalmamış; fiili sansür ve linç kampanyaları ile devam ettirilmiştir. Ayrıca Sezen Aksu gibi sanatçılar da doğrudan müstehcenlik suçlamasıyla değilse de "ahlaka aykırılık" ve "değerleri aşağılama" gerekçesiyle yakın geçmişte benzer baskı pratiklerinin hedefi olmuştur. Bu örnekler, mevcut yasal düzenlemenin sanatçılar üzerinde nasıl bir sansür ve baskı aracına dönüştüğünü açıkça ortaya koymaktadır. Halbuki söz konusu uygulamalar, AnayasasTnm 26. TBMM BAŞKANLIĞI Tali Komisyon Esas Komisyon Adalet Tarih: 23-10-2025 Esas No:2/3337 TBMM kanunlar ve KARARI AP BŞK.LIĞI 2 2 fkiın 2025 I Numara; fi r: »,» rr - • • / 2 2 Ekim 2025 ve 27. maddeleri ile güvence altma alınan ifade ve sanat özgürlüğüne, Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne ve CEDAW'a açıkça aykınlık teşkil etmektedir. Batı Avrupa ülkeleri başta olmak üzere dünyanın pek çok demokratik hukuk düzeninde, ahlaka aykırılık ya da müstehcenlik gibi sübjektif kavramlar yerine; yalnızca çocukların korunması, nzasızhk, şiddet içeren içeriklerin yasaklanması gibi somut ve ölçülebilir sınırlamalar yapılmaktadır. Dolayısıyla, müstehcenlik kavramına mevzuatta yer verilmemesi; çocukların korunması amacından sapan keyfi uygulamaların önüne geçilmesi ve sanatın, ifadenin ve bedensel özgürlüğün güvence altma alınması ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması açısından zaruriyet taşımaktadır. Bu teklif ile, kanun maddesi pornografik nitelikli içeriklerle sımrlanmakta, çocukların korunmasına yönelik esas hedef güçlendirilmekte, sanat ve kültür alamndaki ifade biçimleri cezai yaptırım kapsamı dışına çıkarılmakta, yargıya "dar yorum" yükümlülüğü getirilmekte, kadınların ve sanatçıların üzerindeki muhafazakâr baskının yasal dayanağı kırılmaktadır.