İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/3340 · Komisyonda

Antep Fıstık Üretiminin, Üreticisinin ve Sulama Altyapısının Desteklenmesi Hakkında Kanun Teklifi

Teklif ile Antep fıstığı taban ve tavan fiyatlarını belirlemekle yükümlü Antep Fıstık Üretim ve Destekleme Kurulu ile Antep fıstığı üretici kooperatifleri üst kuruluşu olarak Türkiye Antep Fıstık Üreticileri Üst Birliği kurulması ve bu kuruluşlar eliyle Antep fıstığı üreticilerinin desteklenmesi, üretimde istikrarın sağlanması ve alım garantisinin düzenlenmesi amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Ömer Öcalan
DEM Parti · Şanlıurfa

Komisyon süreci

  1. 22 EKİM 2025
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu
    Geliş 23 Ekim 2025 · Komisyonda
  3. TALİ KOMİSYON
    Plan ve Bütçe Komisyonu
    Geliş 23 Ekim 2025 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
Türkiye, dünya Antep fıstığı üretiminde önemli bir konuma sahip olmasına rağmen, üreticiler son yıllarda ciddi ekonomik ve yapısal sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Artan girdi maliyetleri, fiyat istikrarsızlıkları, kuraklık, yetersiz sulama imkânları, aracılar nedeniyle oluşan düşük alım fiyatları, üretici kooperatiflerinin zayıf kurumsal yapısı ve ihracat gelirlerinden üreticilerin yeterince pay alamaması, üreticilerin gelir kaybına uğramasına neden olmaktadır. Şanlıurfa, Gaziantep, Adıyaman, Mardin ve Siirt illerini kapsayan Güneydoğu Anadolu Bölgesi, dünya çapında Antep fıstığı üretiminde stratejik bir merkezdir. Ancak bu potansiyel, mevcut ekonomik ve yapısal koşullar nedeniyle üretici lehine değerlendirilememektedir. Bu kanun teklifi, Antep fıstığı üreticilerinin korunması, üretimde istikrarın sağlanması ve gelirlerinin güvence altına alınması amacıyla hazırlanmıştır. Fiyat dalgalanmalarına karşı koruma mekanizmalarının oluşturulması, ihracat ve ithalat süreçlerinde üretici lehine adil fiyat politikalarımn belirlenmesi, üretim planlamasının yapılması ve devletin alım garantisi yoluyla üreticinin emeğinin korunması amaçlanmaktadır. Bunun yanı sıra, yerel kooperatiflerin güçlendirilmesi, üreticilerin kayıt altına alınarak destek mekanizmalarından yararlandırılması, üretici birliklerinin kurulması ve sulama altyapısının geliştirilmesiyle Antep fıstığı üretiminin sürdürülebilirliği ve bölgesel kalkınmanın desteklenmesi hedeflenmektedir. Bu kanun teklifi, yerli üreticiyi koruyan, aracısız, adil ve sürdürülebilir bir Antep fıstığı politikası inşa etmeyi; üreticinin emeğinin karşılığını almaşım, bölgesel ekonomik kalkmmamn demokratikleşmesini ve Türkiye'nin dünya Antep fıstığı piyasasındaki rekabet gücünün artırılmasım öngörmektedir.

Maddeler

13 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1
Bu Kanunun amacı, Türkiye'de Antep fıstık üretiminin sürdürülebilirliğini sağlamak, üreticilerin ekonomik olarak korunmasını temin etmek, ürünün kalite ve verimliliğini artırmak, üretimden tüketime kadar olan süreci düzenlemek ve üretici gelirlerini güvence altına almaktır.
Gerekçe: Kanunun amacı ve kapsamı belirlenerek, Antep fıstığı üretiminde sürdürülebilirlik, üretici gelirlerinin güvence altına alınması ve üretim zincirinin düzenlenmesi hedeflenmektedir. II. Kurumsal Yapı
Madde 2
Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde, üretici kooperatifleri, ziraat odaları, üniversiteler ve yerel yönetimlerin temsilcileri yer aldığı Antep Fıstık Üretim ve Destekleme Kurulu (AFÜDK) kurulur. AFÜDK, her üretim sezonu öncesinde fıstığın taban ve tavan fiyatlarım belirler. Fiyat belirleme sürecinde; üretim maliyetleri, işçilik giderleri, bölgesel iklim etkileri, ihracat potansiyeli ve piyasa talepleri dikkate alınır.
Gerekçe: Antep Fıstık Üretim ve Destekleme Kurulu'nun (AFÜDK) kuruluşu, yapısı ve görevleri düzenlenmektedir. AFÜDK'nin taban ve tavan fiyatları belirlemesi, üretici lehine adil fiyat politikalarmm oluşturulmasını sağlayacaktır.
Madde 3
Fıstık üretimi yapılan illerdeki üretici kooperatifleri, Türkiye Antep Fıstık Üreticileri Üst Birliği (TAFÜB) adıyla Türkiye'de bir çatı örgüt altında birleşir. TAFÜB; üretim planlaması, fiyat koordinasyonu, ihracat payı dağılımı ve üretici haklarının takibinden sorumludur. Üst birlik. Tarım ve Orman Bakanlığı ile eşgüdüm içinde çalışır; karar alma süreçlerinde üretici temsilcilerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esaslaı^ çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.
Gerekçe: Türkiye Antep Fıstık Üreticileri Üst Birliği'nin (TAFÜB) kurulması öngörülmektedir. Üretici kooperatiflerinin ülke genelinde örgütlenmesi, üretim planlaması ve fiyat koordinasyonu açısından önem taşımaktadır. III. üretim ve Destek Mekanizmaları
Madde 4
Tüm Antep fıstık üreticileri, Türkiye Antep Fıstık Üretici Kayıt Sistemi (TAFÜKS) kapsamında kayıt altma alınır. Kayıt sistemi; üretim alam, rekolte, fıstık türü, kullanılan girdi ve satış verilerini içerir. Destekleme ve teşvik programlarından yalmzca kayıtlı üreticiler yararlanabilir.
Gerekçe: Üreticilerin kayıt altına alınmasını sağlayacak Türkiye Antep Fıstık Üretici Kayıt Sistemi (TAFÜKS) oluşturulmaktadır. Böylece destek ve teşviklerin adil, şeffaf ve veriye dayalı biçimde yürütülmesi sağlanacaktır.
Madde 5
Kurak ve kıraç bölgelerde, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Devlet Su İşleri (DSİ) iş birliğiyle Antep fıstık üretim alanlarına yönelik sulama kanalları, yer altı su depoları ve damla sulama sistemleri kurulması esas alımr. Bu yatırımların finansmam. Tarımsal Kalkınma Fonu ve İklim Uyum Fonu kaynaklarından karşılanır. DSİ, on yıl içinde tüm Antep fıstık üretim bölgelerinde sulama erişimini yüzde 1OO'e çıkarma amacı taşıyan Yeşil Antep Fıstık Programı uygulamakla yükümlüdür.
Gerekçe: Antep fıstığı üretim alanlarında sulama ve altyapı yatırımlarının geliştirilmesi, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Devlet Su İşleri (DSİ) iş birliği içinde planlanmaktadır. "Yeşil Antep Fıstık Programı" ile on yıl içinde tüm üretim bölgelerinde sulama erişiminin sağlanması hedeflenmektedir.
Madde 6
Tarım Kredi Kooperatifleri ve Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), AFÜDK tarafından belirlenen taban fiyatın altma düşülmemesi için alım garantisi sağlar. Üreticiler, belirlenen fiyat üzerinden ürünlerini kooperatifler aracılığıyla kamu kurumlarına satabilir.
Gerekçe: Devlet alım garantisi hükme bağlanarak, üreticinin emeğinin piyasa dalgalanmalarından korunması düzenlenmektedir.
Madde 7
Antep fıstık üreticilerine; mazot, gübre, ilaç, sulama ve enerji giderlerine yönelik Tarım Orman Bakanlığı tarafından doğrudan yardım sağlanır. Bu destekler, üretim sezonu başlamadan önce üretici hesaplarına aktarılır.
Gerekçe: Üretim maliyetlerinin azaltılması için doğrudan girdi desteği sağlanmaktadır. IV. Katma Değer ve İhracat Politikası
Madde 8
Yerel yönetimlerin desteğiyle Antep fıstık işleme, paketleme ve depolama tesislerinin kurulması teşvik edilir. Bu tesisler üretici kooperatifleri tarafından işletilir. İşlenen ürünlerden elde edilen katma değer doğrudan üreticilere yansıtılır.
Gerekçe: Yerel kooperatiflerin üretim sonrası katma değer yaratacak işleme, paketleme ve depolama tesislerini işletmesi teşvik edilmektedir.
Madde 9
Antep fıstık ihracatından elde edilen gelirlerin en az yüzde 25'i Üretici Destek Fonu'na aktarılır. Bu fon; üretici eğitimi, yeni bahçe kurulumu, organik üretim desteği, kadın ve genç üreticilerin güçlendirilmesine yönelik projelerde kullanılır.
Gerekçe: Antep fıstığı ihracatından elde edilen gelirlerin bir kısmmm Üretici Destek Fonu'na aktarılması hükme bağlanmaktadır. Bu fon, kadın ve genç üreticilerin güçlendirilmesi, organik üretim ve yeni bahçe kurulumu gibi alanlarda kullanılacaktır.
Madde 10
AFÜDK ve TAFÜB faaliyetleri her yıl Türkiye Büyük Millet Meclisi Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu'na rapor olarak sunulur. Şeffaflık ilkesi gereği; fiyat belirleme süreçleri, ihracat gelirleri ve üretici destelderi kamuya açık olarak yayımlanır. AFÜDK kararlarına aykırı olarak taban fiyatın altmda alım yapan kişi veya şirketlere idari para cezası uygulamr. Antep fıstığı ithalatı, yerli üreticiye zarar verecek şekilde yapılamaz.
Gerekçe: Kurumsal yapıların ve piyasa aktörlerinin faaliyetlerinin denetimi ile şeffaflık ilkeleri düzenlenmektedir. İhlaller için idari yaptırımlar çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. V,Uygulama ve Geçiş Hükümleri
Madde 11
Bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde, Tanm ve Orman Bakanlığı bünyesinde; üretici kooperatifleri, ziraat odaları, üniversiteler ve yerel yönetimlerin temsilcilerinin katılımıyla Antep Fıstık Üretim ve Destekleme Kurulu (AFÜDK) kurulur. Kurulların görev ve yetkilerini düzenleyecek yönetmelik, Balcanhk tarafından hazırlanır.
Gerekçe: Bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde, Tanm ve Orman Bakanlığı bünyesinde; üretici kooperatifleri, ziraat odaları, üniversiteler ve yerel yönetimlerin temsilcilerinin katılımıyla Antep Fıstık Üretim ve Destekleme Kurulu (AFÜDK) ve Türkiye Antep Fıstık Üreticileri Üst Birliği (TAFÜB) kurulur. Bu kurulların görev ve yetkilerini düzenleyecek yönetmelik Bakanlık tarafından hazırlamr. VI. Denetim ve Çeşitli Hükümler
Madde 12
Bu kanun, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 13
Bu kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir. ANTEP FISTIK ÜRETİMİNİN, ÜRETİCİSİNİN VE SULAMA ALTYAPISININ DESTEKLENMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir