Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Her sosyal yapının düzen içinde işleyebilmesi için normlara uygun davranması
gerekmektedir. Sosyal yapının bir parçası olan bireyin bu normlara uygun davranma
iradesinin oluşması, o normun yapım sürecine katkıda bulunmasıyla doğru orantılıdır.
Halkın kanunlara riayet etmesi de bu çerçevede değerlendirilmektedir. Kuşkusuz halkın
iradesini temsil yoluyla Meclis'e taşıyacak olan milletvekilinin yasama organı üyesi olma
sıfatıyla, üretilen normlara uyması hem hukuki bir sorumluluk hem de örnek olma
görevinin bir fonksiyonudur.
Bu çerçevede Anayasa'nın 76'ncı maddesi, aşağıda belirtilen hükme sahiptir:
"En az ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, askerlikle ilişiği olanlar, kamu
hizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ile ağır
hapis cezasına hüküm giymiş olanlar; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,
sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla, kaçakçılık. Resmî
ihale ve alım satımlara fesat karıştırma. Devlet sırlarını açığa vurma, terör eylemlerine
katılma ve bu gibi eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından biriyle hüküm giymiş olanlar, affa
uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler."
Görüldüğü üzere temsil hakkının tecellisi açısından Anayasa'nın 76'ncı maddesinin
ikinci fıkrasında milletvekili olabilmek için birtakım şartlar sayılmıştır. Bahsi geçen
şartlardan biri, eğitim durumunun tespitidir. Bu çerçevede milletvekili olmak isteyen
Türk vatandaşının en az ilkokul mezunu olması öngörülmüştür. Bundan da öte anılan
76'ncı madde, sahtecilik
suçundan hüküm giymiş
olanların da milletvekili
seçilemeyeceğini kurala bağlamaktadır.
Kanun teklifimizle öğrenim açısından sayılan şartların sağlanıp sağlanmadığının
tespitinin mezun olunan eğitim ve öğretim kurumuna sorulmak suretiyle denetlenmesi
ve bu şartın yerine getirilmemesi halinde uygulanacak yaptırımlar öngörülmektedir.
Milletvekili olabilmek için ilkokul mezuniyetinin gerekli ve yeter şart olması bir
yana; milletvekillerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne kayıt sırasında sundukları dosya
içeriğinde ilkokul dışında mezun oldukları okulların diplomalarına da yer verdikleri
görülmektedir.
Milletin vekili sıfatıyla milletvekillerinin, toplumda güven unsurunu
temsil etme konusunda önemli bir işlev sahibi olduklarında şüphe yoktur.
k/
C
GRUP
Bu nedenle yalnızca milletvekilliği için yeter şart olan ilkokul diplomaları değil,
bunun yanında TBMM'ye sunulan tüm diplomaların da geçerliliğinin garanti edilmesi ve
bunun topluma duyurulması, yasama organının saygınlığının korunması açısından büyük
önem taşımaktadır.
Kanun Teklifimizle ilkokul üzeri mezuniyet belgelerinin de mezun olunan eğitim ve
öğretim kurumuna sorulmak suretiyle, bu şartın yerine getirilmemesi halinde
uygulanacak yaptırımlar öngörülmektedir.